1) важничать; кичиться, чваниться; наһаа үтүөмсүйэр он слишком важничает; 2) кокетничать.

несов. с кем, разг. 1. (кокетничать) оонньос; 2. перен. (заискивать) бэрт буола сатаа, албыннас.

туохт. Кимниин эмэ оонньоһон үчүгэй буолан көстө сатаа. ☉ Стремиться понравиться кому-л., заинтересовать кого-л. собою, кокетничать
Перовскай уонна Кириилин диэки Малаанньа аларыччы көрүтэлээн ылла, үчүгэмсийдэ. Л. Попов
Ити курдук үчүгэйдик үөрэхтээҕимсийэр, үчүгэмсийэр да кыргыттар кэпсэтэллэрэ биллибэт. Н. Түгүнүүрэп

туохт. Кими эмэ ымсыырда көһүн, тугунан эмэ ымсыырт. ☉ Завлекать, соблазнять кого-что-л.; заигрывать, кокетничать с кем-чем-л.
Ларьяна …… кини иннигэр көөчүктэнэр. Р. Баҕатаайыскай
Бурдук, будьуруйа буһан, кыһыл көмүс кырымахтаах күн анныгар көөчүктэннэ. М. Доҕордуурап
Кыыл таба чынарыйан, көөчүктэнэн куотарга дылы. А. Сыромятникова

туохт., сөбүлээб.
1. Араастаан таҥнан, киэргэнэн, туттанхаптан дьон болҕомтотун тарт, санааҕар дьонтон ураты, үчүгэй буола сатаа (үксүгэр дьахтары этэргэ). ☉ Стремиться своим нарядом, поведением понравиться кому-л., заинтересовать собою, кокетничать (о женщине)
Онуоха кыыс үтүөмсүйэн Кыламанын нуоҕатар, Кылыгырыы тыаһаан ылар Салбырҕастаах ытарҕата. И. Гоголев
Дьахтар үтүөмсүйэн өттөччү тутунна. Болот Боотур
Эльвира харахтара сымнааннар, төбөтүн кыҥнатан, үтүөмсүйэн, киһи билбэт киһитэ буола оҕуста. Р. Баҕатаайыскай
2. Дархаһыйан, бэрдимсийэн киэбирэ тутун, киэмсий. ☉ Важничать, чваниться, принимать внушительный вид
Өйгүнэн буоллаҕына — Үрүҥ күн анныгар Үтүөлэрэ мин диэн, Үтүөмсүйэн үлүннүҥ, Үгүс үөрэхтэнниҥ, Үрдүктүк сананныҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кини иннигэр хара тураах үтүөмсүйэн, хааман тэпсэҥнээтэ уонна дааҕырҕаат, салгыҥҥа уйдаран таҕыста. М. Доҕордуурап

аат.
1. Сирэй ойоҕос, хаптаҕай өттө (иҥ уҥуоҕуттан аллараа сыҥаахха диэри). ☉ Щека
Хачыгыр сирэйинэн умса баран, уҥа иэдэһин бүтэйдик ибили түһэн, өр таалан сытта. Эрилик Эристиин
Кыыс ытыстарын холбооттоон, иэдэһин анныгар туттунан, утуйардыы оҥостуммут. Амма Аччыгыйа
Маша киирэн кэлэн, кэргэнин аттыгар олордо, нарын чараас ытыһынан доҕорун иэдэһин имэрийдэ. М. Доҕордуурап
Атаҕын төбөтүгэр дыгыйан кэллэ да, субу иэдэспиттэн чоп гына уураан ылла. А. Сыромятникова
2. Туох эмэ ойоҕос хаптаҕай, кэтит өттө (тардыы ф-гар турар). ☉ Боковая плоская часть чего-л. (обычно употр. в ф. принадлежности)
[Оҕонньор] быспыт отун иккистээн хотуурун иэдэһинэн туора хаһыйар. Амма Аччыгыйа
Хайа биир сырыынньа иэдэһинэн өрө дабайан истэхтэринэ, үөһэ арҕаска утуу-субуу саа тыаһа тоһурҕаата. Болот Боотур
Оһох аҥаар иэдэһэ көҥүрүттэн түспүт. И. Гоголев
Сыап кормушка уҥа иэдэһигэр сыбааркаланар. «Кыым»
♦ Иэдэс биэрэр (туттар) - сөбүлээбэккэ, кэлэйэн киэр хайыһар. ☉ Отворачивать лицо, отворачиваться (выражая недовольство кем-чем-л. - соотв. воротить нос)
Инньэтэх хайыста, Иэдэс биэрдэ, Күлүү гынардыы Көхсүн этиттэ. А. Софронов
Бористыын ити алтан иилээх бүнүөкүлтэн сылтаан иирсэн, былырыын саас көрүстэхтэринэ иэдэс бэрсэ сылдьыбыттара. Н. Лугинов
Кини арыт иэдэс туттар. Р. Баҕатаайыскай
- Хата, солко ырбаахыгар саах умньаммыт, онтукаҕын ыраастан! [Ити тыллартан] Таня дьигис гына түстэ, хапсан ылыан баҕаран баран, кэлэйэн иэдэс биэрдэ. М. Доҕордуурап. Иэдэһинэн оонньуур - киэбирэн, үтүөмсүйэн иэдэһин араастаан туттар. ☉ Важничать, зазнаваться; кокетничать (соотв. задирать нос; букв. играть щеками)
Эт ыаллара, эрдэ турар, Иэнин ититэр, Иэдэһинэн оонньуур Эмэн дьахтар баара. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Мин, эн эбитим буоллар, олоруом этэ. Эрдээххин дии, ииттинаһаттын... Өссө эриҥ министиэристибэ үлэһитэ», - дии-дии, иэдэһинэн оонньоото. М. Доҕордуурап

аат.
1. Киһи-сүөһү сиһин тоноҕоһун төбө уҥуоҕун кытта холбоһор бастакы улахан уҥуоҕа; киһи-сүөһү моонньо. ☉ Первый шейный позвонок; шея в области первого позвонка (у человека и животного). Оҕус хоолдьугар быата сөрүөстэн бааһырпыт. Хоолдьуга тостубут
□ Холуочуйбут Кубаача Хоолдьугун босхо ыһыктан, Хос анныгар Куоҕайан олордо. С. Васильев
Ньамахтай Хабырылла саҥарбытыгар кулуба кэлэйбит курдук, хоолдьугунан хаҥкыйан кэбистэ. Эрилик Эристиин
2. Сүгэ, баһымньы тимиригэр, хотуур тууратыгар кэтэрдиллэр мас ук синньигэс өттө. ☉ Узкая часть деревянной рукоятки или черенка, устанавливаемая в железной лопасти топора, мотыги, косы и пр.; шейка
Баһымньытын угун — хоолдьугунан булгу саайан кэбистэ. М. Доҕордуурап
Куоҕай Куонаан, уга хоолдьугунан тостубут кыраабылы ууна-ууна, үөннээхтик хообурҕаата. «ХС»
♦ Хоолдьугунан оонньуур — 1) таптаабытынан оҥорор, сылдьар. ☉ Вести себя так, как хочется
Биир күн үлэлиэ, иккис күн өрүө. Сууттаары тииһэҕин да, бу сатанаҥ күнэ дэлэй. Хоолдьугунан оонньоон тахсар. Н. Апросимов; 2) (кимҥэ эмэ) үчүгэмсийэн, бэрт буола оонньоһор. ☉ Кокетничать, стремясь понравиться кому-л. (обычно о женщинах)
Хоолдьугунан оонньоон, дьахтар бөҕө! «ХС». Хоолдьугун эрий үөхс. — кэһэтэн биэр, иэнин хастаа. ☉ соотв. свернуть шею кому-л. «Хата кинини бэйэтин хоолдьугун эрийэн ыытыам этэ», — дии-дии Додо дэлби күлбүт. «ХС»
ср. алт. колйур ‘шейный позвонок’