компенсация работнику

ж. 1. ракета (техникаҕа, сэриигэ уонна сырдатарга туттуллар снаряд); 2. ракета (реактивной хамсатааччылаах көтөр аппарат); ракета-носитель таһаарааччы ракета (космической хараабылы орбитатыгар таһаарар элбэх сүһүөхтээх ракета).

1) имеющий возможность, возможности; с... возможностями; 2) тех. имеющий мощность; с... мощностью, ... мощности; кыра кыамталаах электростанция электростанция малой мощности.

аат.
1. Ханнык эмэ бырайыагы олоххо киллэрэргэ, толорорго наадалаах кыах, усулуобуйа, өрүт. ☉ Потенциальные возможности (производственные мощности), необходимые для осуществления чего-л.
Бу дойду инники сайдар кэскилигэр аналлаах бырамыысыланнас, олох-дьаһах тутууларын ыытарга сөптөөх, айылҕа бэйэтин сөптөөх кыамталара баара, киһини улаханнык үөрдэр. Тумарча
Чэпчэки уонна аһылык бырамыысыланнаһын салааларыгар норуот туттар табаардарын оҥорууга кыамталары сайыннарыы ураты хаалан иһэр. «Кыым»
2002 сыл тохсунньу ыйыгар дылы бырайыак кыамтатын баһылыахтаахпыт. «Чолбон»
2. физ. Хамсатааччы төһө кэриҥнээх күүһү, энергияны биэрэр кыаҕа. ☉ Мощность (величина, характеризующая работу, совершаемую в единицу времени)
Физикаҕа кыамтаны кэмниир сүрүн единицанан ватт ылыллан турар. ПАВ Ф-7
Электростанция кыамтата сүүс тыһыынча киловакка тиийиэхтээх. И. Федосеев
Электростанциялар кыамталара аҕыс төгүл улаатта, биэс сүүс тыһыынча киловаттан орто. «ХС»

1) возможность; кыамтата тиийбэт у него не хватает возможностей (сделать что-л.); 2) тех. мощность; мотуор кыамтата мощность мотора.

баал (массыына подшипншска олорор дэтээлэ. Хамсатааччы эргичитэр куүһүн үлэлиир механизмна тиэрдэр уонна эргичийэр дэтээлгэ сүрүн буолар оруоллаах. Б. араастара: кенө (прямой), тоҥонохтоох (коленчатый), төрүт (коренной), имигэс (гибкий), тиистээх (зубчатый или шлицевой), көндөй (полый), үллэрэр (распределительный), кардааннаах (карданный), кыамтагган ылар (вал отбора мощности) о. д. а. Б. үксүн элбэх углеродтаах Эбэтэр тупсарыллыбыт бөҕө ыстаалтан оҥоһуллар.)

аат. Туох эмэ төлөбүрүгэр бэриллэр мал, үп. ☉ Выкуп, возмещение, плата за что-л., компенсация
Бука, бу таас толугар саар тойон Бэйэҕин саарбаҕа суулуо. Эллэй
Туох да толуга суох, тааҕы үрдүнэн биэрэр дьон эбит дии. В. Миронов
♦ Олоххун (тыыҥҥын) толук биэр (уур) — ким, туох эмэ иһин өлөргүн да кэрэйимэ. ☉ Отдавать свою жизнь за кого-что-л., поступаться кем-чем-л. ради кого-чего-л., жертвовать
Ийэ сүрэҕэ Оҕом иннэ диэтэҕинэ, Олоҕун да толук ууран, Ууга түһэр, уокка киирэр Улуумодун турунуулаах. Күннүк Уурастыырап
Быыһаппыт иэһэ суох эрээри тоҕо тыынын толук ууран быыһыы сатыаҕай? Софр. Данилов
Сорохпут сырдык олоҕун Дьол иһин толук биэрбитэ. И. Эртюков. Толук тутун — 1) кимҥэ эмэ туох эмэ иһин тугунан эмэ төлөө, бэриктэ биэр. ☉ Возмещать, восполнять что-л. чем-л. [Арыгы] Тойокко-хотукка Толук туттар Тойон айах буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сөдүөччүйэ эрэйдээх, кинээс дуу, Балааҕыйа эмээхсин дуу таарыйдахтарына, толук туттуом диэн булунаахтаабыт биир иһит арыгытын таба көрбүт. Амма Аччыгыйа; 2) эргэр. Кэрэххэ сүөһүнү тутун, сиэртибэлээ (ойуун туһунан). ☉ Приносить в жертву верхним или нижним злым духам скот для умилостивления их гнева, жертвовать (о шаманах). Былыр ойууннар чоккуруос харахтаах маҥаас сылгыны эбэтэр күөх эбириэн ынах сүөһүнү толук тутталлара үһү
□ [Өбүгэлэрбит] табаны толук тутта сылдьыбыттарын көрдүөхтэрин сөптөөх аҕыйах чахчылардаахпыт. Багдарыын Сүлбэ. Толук түс кэпс. — кими эмэ көмүскэс, быыһаан ыл. ☉ Заступаться за кого-л., выручать кого-л.
Гриша, доҕоччугуом, мин эн тыыҥҥар толук түспэтим, кыайбатым. А. Сыромятникова
«Мин көҥүллээбитим. Миигиттэн ыйыппыттара», — диэн Өлөксөөндүрэ эмээхсин толук түстэ. Н. Босиков
Тыын толуга көр тыын II. [Түөрэҥэй ойуун:] Тыын толуга диэн тугу туттуллуо буолла, былырыын бу дьиэ таһыгар күөх эбириэн тарбыйах турар диэн эппитэ ээ били кыыс. Күндэ
Оттон балыгым, бу тыыным толуга, баранарыгар тиийдэ. Н. Заболоцкай
ср. алт. толу ‘выкуп; дар; обмен’, хак. толыҕ ‘выкуп’, бур. долиг ‘откуп’

прил. 1. өлөрөр, өлөрүллэр; убойный скот өлөрүллэр сүеһү; 2. воен. (смертоносный) өлөрөр; убойная мощность артиллерийского огня артиллерия уотун өлөрөр күүһэ.

1) возможности; бу массыына кыаҕа ситэ туһаныллыбат мощность этой машины используется неполностью; биригээдэ кыаҕын толору туһан = использовать все возможности бригады; 2) возможность; миэхэ кыах суох у меня нет возможности (для чего-л.); кини кыаҕа улахан у него большие возможности; үөрэнэр кыах возможность учиться; 3) способность; кини кыаҕа бэрт он очень силён; у него большие способности.

прил. 1. (большой физической силы) күүстээх; сильные руки күүстээх илиилэрдээх; 2. (твёрдый, стойкий) күүстээх, кытаанах; сильная воля күүстээх воля; сильный характер кытаанах характер; 3. (хорошо вооружённый) күүстээх; сильная армия күүстээх армия; 4. (могущественный, мощный) күүстээх, кыахтаах; сильное государство күүстээх государство; 5. (дающий большую мощность) күүстээх; сильный мотор күүстээх мотуор;. 6. (по величине, степени проявления) күүстээх; сильный ветер күүстээх тыал; сильное желание күүстээх баҕа; 7. (сведущий, талантливый) күүстээх, кыахтаах, кыайар; сильный ученик күүстээх үөрэнээччи; в математике он силён математикаҕа кини кыахтаах; # иметь сильную руку где-л. кыахтаах илии көмөлөөх буол (кыахтаах көмөлөһөр киһилэн).