коротконогий; низкорослый; коротышка; бээгэй ынах коротконогая корова.

пренебр. карлик; низкорослый, маленький; чаадай оҕус коротконогий бык.

даҕ. Намыһах уҥуохтаах, кылгас атахтаах, көп түүлээх эбэтэр сонос (хол., ыт, бэдэр тустарынан). ☉ Коротконогий, низкорослый и пушистый (напр., о собаке, рыси)
Биирдэ да үрэн абыраабатах бэйбэгэр эриэн ыттаахтар. ДГИ СС

образн. быть, казаться очень низеньким и коротконогим; ср. ньалчаи = 2.

даҕ. Салтайбыт быһыылаах, төбө өттүнэн саллаччы кэтит. ☉ Расширенный, слишком широкий в верхней (или передней) части. Салтаҕар төбөлөөх бачыыҥка. Салтаҕар муруннаах
□ Үрдүк хобулуктаах муодунай түүппүлэтиттэн бастыы салтаҕар саппыкытыгар …… тиийэ сүүс араас күндү-көйгө, үтүө-мааны таҥастаахтар. Н. Заболоцкай
ср. бур. һалтагар ‘коротконогий’

образн. 1) сплющиваться, опадать; 2) быть, казаться низкорослым и коротконогим; ср. ньаччай =.

даҕ. Олус кылгас атахтардаах, намыһах уҥуохтаах (мас, үүнээйи, киһи, сүөһү туһунан); олус намыһах, олус кылгас. ☉ Коротконогий, низкорослый, низкий. Бээгэй талах. Туундара бээгэй хатыҥа. Бээгэй киһи
□ Бэргэһэ иччитэ буолбут Бээгэй оҕонньор баар үһү (тааб.: тэллэй)
[Чүөчээски] чуо хааман бээгэй ынаҕар тиийдэ. Суорун Омоллоон
[Күндү Күлүүк:] Арай кутуруга суох биир бээгэй ынахтаахпын. Онтубун туттуом буолуо. И. Гоголев
Төһө өр байаанынан оонньоон сыыйбытын билбэт, бэркэ табыллан ыллыыр. Санаатыгар, тула, бэл, хотугу бээгэй тыа аҕыйах чыычааҕа абылатан ах бараллар. «ХС»
♦ Буос бээгэй үөхс. — баайдары туора топпуттар диэн үөҕэр тыл. ☉ Толстобрюхий, толстопузый (о богачах)
Буос бээгэй, эйигиттэн туох ситиһиэ баарай! Амма Аччыгыйа
[Варвара — Дьөгүөр Дьөгүөрэбискэ:] Хас хамначчыт, хас дьадаҥы, хас доҕолоҥ — тулаайах хаанын иһэн, буос бээгэй буолан олороргуттан букатын куттаммаппын, кэннибэр-иннибэр тугум да суох буолан турабын! С. Ефремов
Буотарагын кыаммат Буоһаҕар истээх Буос бээгэйтэн Итинтэн атыны Истиэм эрэ диэбэтэҕим... И. Чаҕылҕан

аат.
1. Сахаҕа уста кээмэйэ: киһи сутуруктуу туппут ытыһын кэтитэ. ☉ Якутская мера длины: расстояние, равное высоте кулака. Биир тутум
□ Толооҥҥо тутум саҕа дохсун бөҕө баар үһү (тааб.: дулҕа)
— Ылыҥ тэҥнэһиҥ, пахай, бүтүн биир тутумунан намыһаххын. Э. Соколов
Маннык эмис тайаҕы мин сааспар көрө илигим, биир тутум тастаах этэ. И. Бочкарёв
Быа көттөҕүнэ бэйэтиттэн тутум үрдүгү таарыйбакка ааһара. А. Данилов
2. Киһи сутуругун кыаҕар батаран бобо тутара. ☉ Маленькая связка чего-л. (напр., сена), умещающаяся в кулаке, пучок. Биир тутум луугу хомуйдум
□ Ийэлэрэ бу сайын эмиэ [ытырыык оту] үргээн тутум гына баайа-баайа, тыал ардах охсор сиригэр ыйаталаабыта
Доҕордоһуу т. Үүнээйи биир тутум сүүмэҕин ылан илиинэн эрийдэххэ сиигэ 70-75 бырыһыан буоллаҕына, уу бычыгыраан тахсар. САБСБ
♦ Тутум атах кэпс. — аһара кылгас атахтаах. ☉ Имеющий очень короткие ноги, коротконогий (букв. нога (длиною) в кулак)
Бааллар манна: Күрэҥ баархат эһэлэр, Күндү түүлээх саһыллар, Тутум атах сиэгэннэр, Куобахчааннар да бааллар. А. Абаҕыыныскай
[Киппирийээн] былыргы тутум атахтаах араҕас сандалыга саха аһын эгэлгэтин тартарбыт. Л. Попов. Тутум үрдүк (ордук) — ырааҕынан ордук, үчүгэй. ☉ Намного, гораздо лучше
Киһиттэн үчүгэй уол, үгүстэртэн тутум үрдүк киһи. Н. Лугинов
[Солко:] Салайааччылар хайаан даҕаны биһигиттэн тутум ордук дьон буолуохтаахтар. С. Ефремов. Тутум үрдээтэ — улахан ситиһииттэн олус үөр; туругур. ☉ Сильно радоваться по поводу какого-л. успеха; торжествовать, ликовать
Көрдөхтөрүнэ, киһилэрэ тутум үрдээбит, сирэйдиин-харахтыын сырдаабыт. Г. Угаров
Ийэлээх аҕата хаһан да үөрбэтэх үөрүүлэрин үөрэн, кыыстарын толору дьолун көрөн, тутум үрдээтилэр. АДП КБ
Түптэ тутум үөһүгэр түс көр түптэ. Биһиги, кырдьыгы кистээбэккэ эттэххэ, кэргэнэ ыҥыттаран, түптэ тутум үөһэ түһэн киирдэҕэ дии олоробут. А. Бродников
ср. др.-тюрк. тутум ‘горсть, пригорошня’, уйг. тутам ‘пучок, прядь, пук; количество чего-л., которое можно захватить горстью’, тат. тотам ‘пук, пучок, клок; мера длины, равная ширине ладони’