Якутские буквы:

Якутский → Якутский

куллурҕаа

тыаһы үт. туохт.
1. Бэлэһинэн, бэлэс түгэҕинэн биир тэҥ бүтэҥи дорҕооннору таһаар (хол., куурусса туһунан этэргэ). ☉ Издавать глухие гортанные звуки (напр., о курах, тетеревах)
Сарай анныгар куурусса куллургуур, мэник чоппуускаларын …… ардах ааһарын күүтүҥ диэн ааттаһар. З. Воскресенская (тылб.)
2. Убаҕас кутулларын, дьалкыҥныырын курдук тыаһаа. ☉ Булькать (о жидкости)
[Арыгы] Булуҥ куоратын буулаата, Дьааҥыга тиийэн дьаабылаата, Кулумаҕа тиийэ куллурҕаата. Өксөкүлээх Өлөксөй
3. көсп. Олус элбэхтик биир күрүс бүтэҥи куолаһынан саҥар. ☉ Вещать монотонно глухим гортанным голосом
Куллургуу турбуккун хата чабырҕайгын аллартараайаҕын. Күннүк Уурастыырап

Якутский → Русский

куллурҕаа=

1) издавать глухие гортанные звуки; 2) перен. разглагольствовать глухим монотонным голосом.

Еще переводы:

куллурҕас

куллурҕас (Якутский → Якутский)

куллурҕаа диэнтэн холб. туһ. Ходуһабыт бастыҥын Хоро тардан ылаары, Кубулунан, сылтанан, Куллурҕаһар инигит. Күннүк Уурастыырап. Кууруссалар куллурҕаһалларын истээт, Кустук чөрөс гына түспүтэ. И. Федосеев

куллурҕат

куллурҕат (Якутский → Якутский)

куллурҕаа 1, 2 диэнтэн дьаһ
туһ. Бэрт үчүгэй, бэрт дьэҥкэ, киэҥ куоластаах киһи эрээри куллурҕатан ыллыыр буолан, ырыатын хоһооно-саҥата иһиллибэтэ. П. Ойуунускай
Улардар куолайдарын куллурҕатан, тумсуларын лачырҕатан, эмиэ тула сүүрэ-хаама сылдьан куллугураһан киирэн бардылар. В. Тарабукин

малыт

малыт (Якутский → Якутский)

көр мэлит 1,
3
Былырыын сайын тахсан баҕадьылыыбын диэн, м у ҥхабын малытан киирбитим: иккитэ-үстэ төхтүрүйэн, анаан көрдөтө са таан баран булбатаҕым. Күннүк Уурас тыырап. Таҥалайын тыаһа таҥырҕаан, Куолайын тыаһа куллурҕаан …… Маа нылаах Бааска Малааһын астарын М а л ы т а н кэбиспит. В. Чиряев

сэрэхтээхтик

сэрэхтээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус сэрэнэн, сэрэммит курдук. ☉ Очень осторожно, бережно
Олус чуумпута бэрдиттэн дьулайа санаабытынан, хаамаары гынан эрдэҕинэ, ханна эрэ сүр сэрэхтээхтик суор куллурҕаата. Амма Аччыгыйа
Кэри-куру дьиэтигэр соҕотоҕун сыттаҕына аан сэрэхтээхтик аһылынна, үөмэн үктүүр тыас иһилиннэ. И. Гоголев
Санаарҕаабыт чуумпу харахтара сибэккилээх сиидэс былааты нап-нарыннык, олус сэрэхтээхтик имэрийэр курдуктар. И. Федосеев

таҥырҕаа

таҥырҕаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Таҥалайгын тыаһат, таҥалайгынан тыаста таһаар. ☉ Прищёлкивать, причмокивать языком
[Куоска] Таҥалайын тыаһа таҥырҕаан, Куолайын тыаһа куллурҕаан, Маҥалайа туолан, Маанылаах Бааска Малааһын астарын малытан кэбиспит. В. Чиряев
«Лондо» үҥкүү тэнийэр, хоһуун булчут хамсаныыларын, араас кыыллар саҥаларын үтүктэн үөрэ-дьүөрэ үктээн, таҥалайдарынан таҥырҕаан үҥкүүлүүллэр. ЯАМ ҮүСС

турулус-тарылыс

турулус-тарылыс (Якутский → Якутский)

көр турулус-ирилис
Бөтүүк кууруссалар ортолоругар моонньун күөкэтэн, араастаан киэбирбиттии турулус-тарылыс көрдөҕүнэ — дьэ чахчы үтүө кыыл буолара. Далан
Тураах эристиин Турулус-тарылыс көрөн, Тумсун ыһыктыбакка эрэ, Таалбахтаан баран Таҥалайын эрэ хамсатан: «Таах», — диэтэ. Күн Дьирибинэ
[Суор оҕолорун саҥарда үөрэтэр] Дьэ онно буолар турулус-тарылыс көрүү, куллурҕаһыы-халлырҕаһыы. И. Федосеев

лыкыччы

лыкыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Лыкыйар курдук, төбөҕүн кистии, ныкыччы (тутун). ☉ Втя нув голову (шею) в плечи
[Боллоорутта] «бэйэтин» тыатыгар баар кыыллары кэпсээтэҕинэ төбөтүн лыкыччы туттар, кыласпыт кыараҕас харахтарын быһа симэр. Амма Аччыгыйа
[Чыычаах] томтор сир кураанах кырсыгар түөһүнэн сыстан, түүтүн сахсатан, төбөтүн лыкыччы туттан, сытынан кэбистэ. П. Тобуруокап
Ростов, саҕатыгар уу тохтон, моонньун лыкыччы туттубутунан хамсатын тардар. Л. Толстой (тылб.)
Холууп атыыра …… лыкыччы туттан баран сэрэхтээхтик куллурҕаата. М. Шолохов (тылб.)

ыйыр

ыйыр (Якутский → Якутский)

I
туохт. Убаҕаһы омурдан ис, тугу эмэ ыйыстан кэбис. ☉ Пить, глотать
Куудумньулаах маҕалайдаах Ыстаабакка ыйырда. И. Чаҕылҕан
Оҕо утуйа сытан сөтөлүннэ. Сөтөллөн баран силин кытта тааһы ыйырда. Күндэ
Алыптаах айыым кыыла …… Ымыр да гыммакка, Ыйыран чылып гыннаран кэбистэ. С. Зверев
Ыйырар тыаһа бүтэҥитик куллурҕаан иһиллимэхтиир. Хомус Уйбаан
ср. др.-тюрк. саҕур ‘глотать, впитывать’, уйг. сиҥир, сигир ‘проглатывать’, тув. сыыр ‘глотать’
II
аат. Киһи биирдэ ыйыстар убаҕаһа. ☉ Один глоток (как народная мера объёма жидкости). Ыйыр да хаалбатах, барытын испиттэр
□ Кыыча биир да ыйыры, биир да тооромоһу айаҕар ылбатаҕа. Софр. Данилов
Сүүрбэччэ киһиэхэ биирдии ыйырдыы тигистэ. К. Симонов (тылб.)

хапсыс

хапсыс (Якутский → Якутский)

I
1.
хабыс I диэнтэн холб. туһ. Онтон иккиэн икки уус кытаҕаһын курдук хардары хапсыспытынан бардылар. ПЭК ОНЛЯ I
[Шура] Үс миэстэлээх олорор сири барытын баһылаабыт, онтуттан көҥөнөн, кимниин эрэ хапсыһан эрэр саҥата иһиллэр. Э. Соколов
Женя Сергеев тыа хаһаайыстыбатын академиятыгар докумуонун туттарбыта, былаанабай бөлөххө сиирэ-халты хапсыспакка хаалбыта. «Чолбон»
2. туохт. Кимниин эмэ илин былдьас, күрэхтэс, охсус. ☉ Вступать в борьбу, схватываться с кем-л.; состязаться, соревноваться с кем-л. [Тайах] хаҥас холун устатынан үөһэттэн аллара сэдэх дьаҕа түүлэр үүммүттэр саарбаҕалаабакка барыллаатахха, эһэлиин хапсыһан дьаҕылламмыт. Н. Борисов
Сахаҕа тустуу хааныгар баар, ол да иһин биһиги дьоммут үгүстэрэ сыстаҕас, сымса баҕайытык хапсыстылар. Э. Соколов
Мин быһахпын хаба тардан ылан, атын бөрөлүүн хапсыстым. П. Ламутскай (тылб.)
II
хапсый диэнтэн холб. туһ. Хаһан эрэ эбэм Ити чарчыста хапсыспыт иэдэстэриҥ Дьэдьэн курдук тэтэркэйдэрэ. Д. Васильева
Бүлүүһэлээх чэйин тыаһа суохтук омурпахтаатаҕын ахсын, уолан хаалбыт омуртара үллэн кэлэ-кэлэ хапсыһаллар, ыйырар тыаһа бүтэҥитик куллурҕаан иһиллимэхтиир. П. Чуукаар