сов. куттан, уолуй.

ж. паника, уолуйа куттаныы, уолуйуу.

гл,сов
олус куттанна, уолуйда

даҕ. Олус соһуччу, киһи куттаныан, уолуйуон курдук. ☉ Внезапный, неожиданный, непредвиденный
Сидьиҥ фашистар соһумар сэриинэн саба түспүттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Этиллибит тыл соһумарыттан бары аймана түспүттэрэ. Эрилик Эристиин
«Оҕоҕут тиллибит», — диэн эмискэччи этиэҕин соһумара бэрдиттэн, кэпсэтэн иһэн этэргэ санаммыта. Дьүөгэ Ааныстыырап

туохт. Куттала бэрдиттэн өмүттэн хаал. ☉ Растеряться, оторопеть от испуга, страха
[Оҕо] уолуйан-куттанан бас-атах сүүрбүтэ. П. Ойуунускай
Оҕонньор кэлиэ эбээт диэбэккэ олорон, куттанан-уолуйан туран, Доромоон астыы олорор бурдугун тиэтэйэ-саарайа хомуйан баран, дьиэтин харбаан кэбистэ. Күндэ

туохт. Ыксаллаах түгэҥҥэ соһуйан, куттанан, уолуйан хаал. ☉ Растеряться, оторопеть, прийти в замешательство, опешить в какой-л. ситуации
Сараапап, уол кэлэн иһэрин урут истибит буолан, онно уолуһуйбат. Н. Якутскай
Суонда, тэбиэлээтиҥ, баттахтаатыҥ диэн уолуһуйбакка, аа-дьуо таҥнан барда. Софр. Данилов
Дьиэлээх тойон уолуһуйбатах курдук, сыалаах этин кытта астаһар. И. Федосеев

1. даҕ. Туохтан барытыттан куттанар, уолуйар. ☉ Пугливый
   Бу эн тоҕо эрэ бу дьиэҕэ кэлээт, ордук куттаҕас буоллуҥ эбээт. Амма Аччыгыйа
   Полициялар өттүлэриттэн сүүһүнэн саа халлааҥҥа эстэр, дьон куттаҕас өттө туорууллар, оттон эрдээх өттө эбии кимэн киирэллэр. Эрилик Эристиин
2. аат суолт. Олус түргэнник куттанар, хоргус киһи. ☉ Трус
   Уоскутар, эрэннэрэр, бу куттаҕаһы [Фокины] тыла суох ыытар харданы эрэйэннэр, дьоно кини [Тогойкин] диэки көрбөхтүүллэр. Амма Аччыгыйа
   Куттаҕас хаһан да кубулҕат буолааччы, Тумулга тоһуйан эн ыыргын манааччы. А. Абаҕыыныскай

ж. уменьш. от овчина; # нёбо с овчинку показалось халлааным хараҥарда (куттанан, уолуйан); овчинка выделки не стоит погов. эрэйгэ остойуута суох.

туохт. Туох эмэ күүтүллүбэтэх, көһүтүллүбэтэх өттүттэн буолан тахсыбытыттан эбэтэр дьиибэтэ, өйдөммөтө бэрдиттэн дьиктиргээ; дьиибэргээн мах бэрдэр, таалан хаал. ☉ Приходить в изумление, удивляться; растеряться, опешить
Бары олус соһуйан, саҥата суох таалан олорбуттар. Далан
Киэҥ саалаҕа уһун остуол муҥунан баай ас-үөл тардыллыбытын соһуйа көрдө. Н. Лугинов
Кэпсэтии ол курдук оҕонньор букатын күүппэтэх өттүнэн эргийэн тахсыбытыттан, Доропуун оҕонньор соһуйан хаалла. Н. Заболоцкай
△ Туох эмэ соһуччута, эмискэччитэ бэрдиттэн куттан, уолуй, өмүтүн. ☉ Испугаться, вздрогнуть от чего-л. неожиданного, внезапного
Оксана соһуйан, сүрэҕэ хайа эрэ ыстамматаҕа. Суорун Омоллоон
Эһэ оҕото соһуйан часкыйа түһээт, ийэтигэр сөрүөһүннэ. Болот Боотур
Аида соһуйан, сарылаабытынан олоро түспүтэ. И. Федосеев
Соһуйан кыыс кылана түстэ, Суорҕанын илиитин таһынан киэр илтэ. С. Васильев
ср. монг. цочих, алт. чочы, бур. сошоохо, кирг. чочу ‘вздрагивать от испуга, пугаться, бояться’

несов. что I. (замораживать) тоҥор, хам тоҥор; бөҕүөрт (холодить); снег леденит пальцы хаар киһи тарбахтарын хам тоҥорор; 2. перен. (приводить в состояние оцепенения) хам ыл, хамсаабат оҥор (куттаныы, уолуйуу чувствотын туһунан); ужас леденит ей сердце куттал кини сүрэҕин хам ылар.