с. симиттии, кыбыстыы, дьулайыы.

м. кыбыстыы, саатыы.

сущ
(мн. ч. нет)
саат, кыбыстыы

с. 1. стеснения мн. (ограничения в чём-л.) кыһарыйыы, хаайыы; 2. (затруднённость дыхания) тыын ыгыллыыта; 3. (нерешительность) кыбыстыы, симиттии.

ж. 1. (неуклюжесть) көнтөрүк быһыы; 2. (неловкий поступок) толоос быһыы; допустить неловкость толоос быһыыны таһаар; 3. (смущение) кыбыстыы; испытывать неловкость кыбыһын.

с. 1. (нарушение порядка) булкуллуу, уолуйуу, аймалҕан; внести замешательство булкуллууну таһаар; 2. (смущение, растерянность) уолуйуу, кыбыстыы; прийти в замешательство уолуйан хаал; в замешательстве уолуйуу бөҕөнөн, түҥ-таҥ буолан.

симитин диэнтэн хай
аата. Кини эн быстах тэбиэскиттэн, симиттиигиттэн, кыбыстыыгыттан иҥнэн туруо суоҕа. Амма Аччыгыйа
Суруйааччы оҕо дууһатын долгуйуутун, симиттиитин чуолкайдык уонна арылхайдык арыйар. Д. Васильева

аат. Тугу эмэ сөбүлээбэккэ толооһурҕааһын, сүөл быһыынан ааҕыы. ☉ Неприятие чего-л. предосудительного
Оттон ити барыта бэйэҕэ тирээтэҕинэ, кыбыстыы уонна дьоллонуу, сүөлүргээһин уонна махтаныы курдук утарыта иэйиилэр бары булкуллаллар эбит. Е. Неймохов

с: без зазрения совести разг. саата су ох, кыбыстыыта су ох.

туохт.
1. Туох эмэ бытархайы тарбахтарыҥ төбөтүнэн ыл. ☉ Зацепить что-л. кончиками пальцев
Кыл Сэлээппэ [киһи аата] саппыйатыттан табах кымаахтаан ылан биэрдэ. Л. Попов
Сонун эҥээригэр, сиэҕэр түспүт сыыһы биир-биир кымаахтаан ыла турда. А. Сыромятникова
Кыаны кымаахтаан, чокууру кытта бииргэ ыга тутта, хататын охсон сахта. В. Протодьяконов
2. Киһини тириититтэн икки тарбаххынан ыарыылаахтык быһа тут. ☉ Ущипнуть, щипать
Оҕолору Сыллай араастаан муҥнуур: саҥардыы утуйан эрдэхтэринэ саптан сытар таҥастарын хастыы тардар, сирэйдэригэр тымныы ууну ыһар, кымаахтыыр, баттахтарын тардар. Амма Аччыгыйа
Атаҕын бааһын тулатын кымаахтаан көрөрө, оччоҕо ыалдьара. И. Федосеев
Степаны кымаахтыаҥ биитэр кычыгылатыаҥ кэрэх: уйан баҕайытык «уой» диэт, өрө кыймахыс гына түһээхтиир. С. Федотов
3. көсп. Эмискэ сытыытык ыга тутар курдук ыарый. ☉ Защемить (о сердце); колоть (в желудке); кусать, щипать (кожу — о морозе)
Чуура сүрэҕэ ким эрэ көстүбэт тарбахтарынан быһыта кымаахтыырын курдук сытыытык ыарыйталаан ылла. Л. Попов
Алаатыка, куттаҕым курулуйдаҕа, иһим быһыта кымаахтаатаҕа үһү. Аһыы түһүөх даа! И. Гоголев
Кулгааҕым эминньэҕин тымныы быһыта кымаахтыыр. Н. Якутскай
♦ Сири <-буору> кымаахтаа — 1) улаханнык кыбыһын, саат. ☉ соотв. сгореть со стыда, чуть не провалиться сквозь землю от стыда
Оттон Анна Михайловна буоллаҕына, кыбыстыы бөҕөнү кыбыстан, атаҕын тумсуттан атыны тугу да көрбөккө, сири кымаахтыы турда. Г. Нынныров; 2) тугу да гынар кыаҕа суох буол. ☉ Попасть в безвыходное положение
Сирдээн тимириэхтэрин сир кытаанах, халлааннаан көтүөхтэрин халлаан ыраах буолан, сири-буору кымаахтыы олордулар. Р. Кулаковскай
Оттон бу Илья киһини кыайан өрүһүйбэт, оҕочооно бэрт, бэйэтэ сири-буору кымаахтыы сылдьаахтыыр. В. Яковлев