и. д. от килбигий= стеснение, смущение.

и. д. от кэмчиэрий = стеснение, стеснительность, неловкость.

и. д. от кыбыһын = 1) стеснение, смущение; стыд; 2) боязнь, опасение.

аат. Туох эмэ ыган кэлэн ыксатыыта, үтүрүйүүтэ. ☉ Стеснение, бремя (забот)
Үлэ-хамнас үтүлгэнигэр Көөстөөн, соло булан хас да хонукка, Байбааскылаахха кыайан барбакка сырытта. Уустаах Избеков

1) управляться (с делами), кончать вовремя (дела); соҕотоҕун дьиэтигэр тиийиммэт она одна не управляется с домашним хозяйством; 2) в отриц. ф. испытывать стеснение, нехватку в средствах; нуждаться; элбэх оҕолоох буолан тиийиммэт этибит будучи многодетными, мы нуждались # бэйэҕэр тиийин = кончать жизнь самоубийством.

несов. 1. (испытывать стеснение в дыхании) тыыҥҥын хаайтар, боптор, тумнаһын; в лежачем положении он задыхается сыттаҕына кини тыынын хаайтарар; задыхаться от гнева кыыһыран боптор; задыхаться от волнения ыгылыйан тыыҥҥын хаайтар; 2. перен. (с трудом переносить что-л.) тумнаһын, саба баттат; он задыхается в нужде кини кыһалҕаҕа саба баттатан сылдьар; 3. см. задохнуться.

туохт.
1. Тугунан эмэ хааччахтан, харгыстан. ☉ Быть запрещенным, воспрещенным, запрещаться
Андаатары бултааһын бобуллан баран, саҥа көҥүллэннэ. «ХС»
2. кэпс. Тыыҥҥын кыайан ылбат курдук буол, тыыныҥ хаайтар. ☉ Задыхаться, испытывать стеснение в дыхании
Ылдьаана тыына бобулларга дылы гынна. Софр. Данилов
Хаһыым бобулла-бобулла тахсар быһыылаах. П. Аввакумов

туохт.
1. Тыҥыраххынан тарбаа, хайа тарт. ☉ Царапать. Айа, киһини тыҥырахтаама!
△ Тыҥыраххынан тугу эмэ кымаахтаан ыл. ☉ Отколупывать что-л. ногтями или когтями
Сиэҥкэ тиит сымалатын тыҥырахтаан ыла-ыла ыстыыр. Күндэ
2. көсп. Кэмчиэрийэн остуолга ууруллубут аһылыктан олус кыраны ыл (сиэри). ☉ Испытывая стеснение, смущение за столом, отщипывать еду с тарелки кончиками пальцев
Мин бүлүүһэттэн биири тыҥырахтаан ылбыппар, Анна Андреевна, кэмпиэти икки ытыһын муҥунан хаһыйан ылан, былаачыйам сиэптэригэр симитэлээтэ. Софр. Данилов

аат.
1. Ким эмэ көҥүлүн күөмчүлээһин, баттабыл, атаҕастабыл. ☉ Притеснение, стеснение кого-л. в правах и свободе
Кыргыллыыттан уонна үтүргэнтэн сир үрдүгэр суох буола эстибит эбэтэр бэрт аҕыйах тобохторо эрэ ордон хаалбыт норуоттар ахсааннара бэрт элбэх. Эрилик Эристиин. Эрилик Эристиин хам бааччы олоруон, тыаҕа баай үтүргэнэ, Дьокуускайга өрөбөлүүссүйэ күүрээнэ күүһүрэн, ол силлиэҕэ ытыйтарбыта. Н. Габышев
Хайа, уонна тоҥмут-хаппыт, эрэйи билбит, элбэх үтүргэҥҥэ сылдьыбыт оҕо олоҕу сыаналыы үөрэнэр дииллэрэ чахчы. Күрүлгэн
2. көсп. Ыгыта симсии, анньыһыы, үтүрүһүү. ☉ Толкотня, давка. Оптуобуска киэһэ аайы үтүргэн бөҕө
□ Ол үтүргэҥҥэ Анфиса баар суох бэлэҕин ханна гыммытын өйдөөбөт. Н. Кондаков
Ааныс ити айылаах үтүргэнтэн хайдах тахсыбытын билигин да сатаан өйдөөбөккө турар. «ХС»