I подр. звуку падения множества мелких предметов или осколков чего-л.; түннук тааһа кыр гынна со звоном разбилось оконное стекло.
II : кыр өстөөх заклятый враг.

I
тыаһы үт. т. Туох эмэ чараас, хатан предмет (хол., түннүк тааһа, чараас муус) эмискэ быһа барар, үлтү ыстанар тыаһын үтүктүү. ☉ Подражание резкому треску, хрусту нетолстого хрупкого предмета (напр., стекольного листа, тонкого льда). Түннүк тааһа кыр гынна
II
даҕ.
1. Бытархай, үлтүркэй; тохто сылдьар, бытархай. ☉ Мелкий, мелкозернистый, рассыпчатый, сыпучий
Тыйыс да, модун да туманнаах бэйэкэҥ, Кыр мууһуҥ кырылаан, атахпар сытаҕын. Болот Боотур
Уйаларын арыйбыта кыр курдук манньыат буолла. Т. Сметанин
Үөһэттэн аллара кырылыы Тохтоллор көһөҥө, кыр таастар. И. Федосеев
Кыр кумахтан өтүү хатар, устар ууну сомоҕолуур аптаах тыллаах, илбистээх санаалаах буоллун. «ХС»
III
кыр өс — олус хабараан, эйэлэспэт өс. ☉ Непримиримая, ярая вражда
Дьэ, хата, урукку олоххо кыр өһүн биллэрбитинэн сылдьар киһи. Амма Аччыгыйа
Мин түмнүм ол дойдум ынчыгын, хараҕын ууларын самыырын, Батталга кыр өһүн, кырыыһын, көҥүлгэ тапталын кыымнарын. Эллэй; кыр өстөөх — эйэлэспэт, хаан өстөөх. ☉ Заклятый, ярый враг
Хайа кэмтэн саҕаламмыта, туохтан төрүттэммитэ биллибэт да, кинилэр [Уйбаныаптар] кыр өстөөхтөр. Амма Аччыгыйа
Мантан ыла Саһыл Эһэлиин кыр өстөөх буолтара үһү. Суорун Омоллоон
Киһиаймах кыр өстөөҕө — фашизм бүтэһиктээхтик урусхалланыар диэри буойун илиититтэн аптамааты ыһыктыбакка сэриилэспитэ. «Кыым»; кыр этиһии — дьаныардаах, өһүөннээх тохтообот этиһии. ☉ Громкая, отчаянная ссора, спор, скандал
Мунньаҕы бэрээдэктээх соҕустук ыытан иһиэххэ. Күн ыраахтааҕы көмүскэлигэр ааттаах буолан баран, кыр этиһиинэн айаннаан иһэбит. М. Доҕордуурап
ср. туркм. кыр ‘ярый враг; чужой; дикий’