нареч. разг. кырдьык, оонньуута суох; принять что-л. всерьёз кырдьыктан.

несов. безл. итэҕэй, кырдьыктан; мне не верится, что это правда итини кырдьык диэн мин итэҕэйбэппин; с трудом верится в это итини киһи кырдьыктаныа суох курдук, итини кырдьыктанар кытаанах.

ж. 1. (убеждённость, уверенность)эрэл, эрэнии; 2. (религиозное учение) итэҕэл; 3. уст. разг. (доверие) итэҕэйии, итэҕэл; # принять на веру итэҕэй, кырдьыктан.

сыһ. Киһи кырдьыктанар гына, киһини итэҕэтэрдик. ☉ Убедительно, правдиво
[Семен Данилов] сэриигэ ааһан иһэр саха уолун нуучча кыыһа ыраастык таптаабытын туһунан киһи долгуйар гына кырдьыктаннарыылаахтык кэпсээбитэ. Амма Аччыгыйа

сыһ. Эйэҕэһэ суохтук, тоҥуйдук. ☉ Холодно, неприветливо, недружелюбно
Бэҕэһээ тутуу үлэһиттэрэ кинини тоҥкурууннук көрүстүлэр. А. Фёдоров
Кэскил бастаан утаа кырдьыктамматах курдук туттан, тоҥкурууннук сөбүлэстэ. Г. Колесов
Лиза Сааскаҕа уруккутунааҕар өссө ордук тоҥкурууннук сыһыаннаһара. Д. Таас

мэтэй диэн курдук
Харытыана өттүк баттанан өрө мэтэллэн, сирэйэ тэтэрэн, с ү р д э э х ү ч ү г э йдик саһарчы көрөн турара. П. Ойуунускай
Дуткин сис туттан мэтэллэн туран байҕалы одуулаһар. Н. Габышев
Дьиэлээх чахчы кырдьыктаммытын, астыммытын биллэрэн, уот иннигэр мэтэллэн турда. Ф. Постников

туохт. Баар чахчыны уларытан, токурутан эт, кэпсээ. ☉ Говорить неправду, лгать, обманывать, врать
Эмээхситтэр сымыйалаабатахтар: Нина …… үтүө асчыт эбит. Далан
Ол аата тыыны аҕаллахтара. «Сидор Бакланов сымыйалаабатах» дии санаабытым. Н. Якутскай
[Икки суруктан] хайаларын да кырдьыктаммакка сылдьабын, иккиттэн биирдэрэ сымыйалыыр. М. Доҕордуурап. Тэҥн. сиикэйдээ

туохт. Сымыйа буолуо дии санаан, итэҕэйимэ, кырдьыктаныма. ☉ Не верить кому-чему-л., сомневаться в правдивости чего-л.
Киһини сирэйгэ-харахха анньар уһуктаах тыллары истэ олорон, кимиэхэ даҕаны кинини сымыйаргыах санаа киирбэтэҕэ. Н. Лугинов
Дьон ууга түспүттэрин букатын да сымыйаргыах киһи, таҥастара илийбитэ бэрдиттэн итэҕэйэр. Н. Заболоцкай
Бүгүн икки туонаны тарпыттара. Киһи сымыйаргыыр үгүс балыга эмиэ кэлбитэ. В. Протодьяконов

туохт. Тугу эмэ нарыннык, уустук үчүгэйдик оҥорон таһаар. ☉ Делать что-л. тонко, красиво, изящно
Уу балыга Уста сылдьарын Ураннаан суруйан Умсугутарым дуу? А. Софронов
Оҕонньор …… барыта бу баар курдук ураннаан кэпсээтэҕинэ, дьиэлээхтэр өрүү сэҥээрэ, кырдьыктана истэллэрэ. Болот Боотур
Тоҥ хаарга сөтүөлээбит ый курдук Кылбаҕар муоһу ураннаан кыстахпына — Быһый таба буолан кынтайа сүүрэр, Соноҕос ат буолан сиэлэ өрүкүйэр. И. Гоголев

несов. 1. во что (быть убеждённым в чём-л.) эрэн, итэҕэйэ санаа; верить в успех борьбы охсуһуу ситиһиилээх буолуо диэн итэҕэйэ санаа; 2. в кого (считать способным оправдать ожидания) эрэн; верить в народ норуокка эрэн; 3. (быть религиозным) итэҕэй, абааһыны-таҥараны итэҕэй; 4. во что, чему (принимать за истину) итэҕэй, кырдьыктан; я не верю слухам мин үһүйээни итэҕэйбэппин; 5. кому (доверять) итэҕэй; # не верить своим глазам көрө сөҕөн кэбис; не верить своим ушам истэ сөҕөн кэбис; верить на слово тылга эрэн.