ж. кыраһа, кырпай.

көр салҕамньы
2
Аля …… уоппускаҕа барбыт иитээччи оннугар салҕамдьы үлэҕэ киирбитэ. Г. Колесов
Е.И. Тарабукин — отчут бастыҥа, кырпай хаар түстэҕинэ, кылааннаах түүлээҕи сонордоһор салҕамдьы булчуттартан саамай байанайдаахтара. «Кыым»

туохт. Халалаах буол (көтөр туһунан). ☉ Иметь жир в нижней части брюшка (о птицах)
Умсан — сиэнэр көтөр, күһүҥҥү кырпай саҕанааҕы улар курдук халаланыар диэри уойбут буолара. С. Маисов

аат. Тугу эмэ киэргэтэргэ аналлаах ойуу. ☉ Узор
Сэргэни оҥорооччу, сэргэ туох түбэлтэҕэ ананан оҥорулларын чорботон өйдөөн, онно сөптөөх оһуору, ойууну түһэрэн, чочуйан таһаарар. Күн Дьирибинэ
◊ Оһуор үктээ — суолгун-иискин бутуй, суолгун-иискин булбаттарын туһугар араас албаһы туһан. ☉ Запутывать следы. Кыһынын куттас куобах кырпай хаарга оһуор үктүүр
□ Табалар түспүт кырпай үрдүнэн оһуор үктээн, эргэ хаһыыларын батыспыттар. «ХС»

көр кырпай
Модьоҕолуу тоҥмут муус үрдүн кыппай хаар маҥхаппытыгар кустар тахсан олороллоро харааран, бэрт үчүгэйдик көстөллөр. Н. Якутскай
Саҥа түспүт кыппай хаар күһүн килэрийэ уойбут буур таба уорҕатыныы ньылҕаарыйара. И. Гоголев
Бардасов массыынатын туоратан, сэбирдэхтээх кыппай быыһыгар тохтотон кэбистэ. В. Яковлев

даҕ., фольк. Сыпсырдык, көнө ньалҕархай ньуурдаах (саҥа түспүт кырпай хаар курдук). ☉ Светлый, яркий, ровный, гладкий (как первый мелкий снег)
Сытыы кылыһы Өрүтэ туппут курдук Ытылла турар Таас кыппаайка хонуулаах эбит. Д. Говоров
Кыппаайка маҥан кырдалым Кырыыланар дьирбиитигэр Аан ийэ дойду барахсан Аар баҕаҕа буолан анньыллыбыт Аҕыс салаалаах Аал Кудук мас …… Айылланүөскээн турар эбит. П. Ядрихинскай
Сонно күп-күөх оттор таас кыппаайка хонууттан бытыгыраан таҕыстылар. Д. Апросимов

сыһ. Үрдүк гына тугу эмэ кыйа, бүүрүктүү. ☉ В виде выступа вдоль, вокруг чего-л.
Кыараҕас тэлгэһэ модьоҕолуу күрдьүллүбүт. Амма Аччыгыйа
Иннигэр эмискэ сирэ хараарыс, аҥас гынна, онтон модьоҕолуу тибиллибит хомурах үрдүттэн дириҥ көҥүскэ көтөн эрэрин өйдөөтө. Болот Боотур
Модьоҕолуу т о ҥ му т м уу с ү р д ү н кырпай хаар маҥхаппытыгар, кустар тах сан олороллоро харааран, бэрт үчүгэйдик көстөллөр. Н. Якутскай

дьүһ. туохт.
1. Килэрийэн көһүн. ☉ Блестеть, переливаться, лосниться
Саҥа түспүт кырпай хаар күһүн килэрийэ уойбут буур таба уорҕатыныы ньылҕаарыйара. И. Гоголев
Үрүҥ эписиэрдэр сирэйдэрэ ньылҕаарыйар. Н. Габышев
2. көсп. Бэрт буола сатаа, албыннас. ☉ Подлизываться, подмазываться к кому-л., подмасливать, задабривать кого-л. [Тороев] «Имэҥирбит эдэр дьахтар саҕа кэрэ суох эбит», — дии санаата, Чуураны ньылҕаарыйбыт хараҕынан имнэммэхтии көрөн олорон. Л. Попов
Бүгүҥҥү мунньахха Семён Илларионов, сир уопсастыбатын диэки буолбута аатыран, тыл этэн ньылҕаарыйда. М. Доҕордуурап

аат. Саҥа түспүт чараас сыа хаар. ☉ Пороша
Аҕыйах хонукка көмнөҕө суйдаммыт ойуурунан, саҥа кыраһа хаарынан хаамар ама туохха тэҥнээх буолуой? Софр. Данилов
Бөлүүн түспүт саҥа кыраһаҕа сабыллан, эбэ үп-үрүҥ, муус маҥан буолан, ол илиҥҥи булгунньаҕы сыттанан нуктуу сытарга дылы. Н. Заболоцкай
Кыра оҕо атаҕын суолунан Кыраһа кырса ойууламмат буоллаҕына, — Кырпай хаар түспэтин даҕаны. С. Васильев
Бөлүүн кыраһа хаар түһэн суолу-ииһи чараас үрүмэлии бүрүйбүт. «Кыым»
△ Сири эрэ сабар, туртатар, маҥнайгы чараас хаар. ☉ Первый снег
Кытыт биэни Кыыс бэрбээкэйинэн Кыраһа хаар түспүтэ. П. Ойуунускай
Күһүҥҥү маҥнайгы кыраһа хаар Саха тыа кыраайын маҥхаппыт. Эллэй
Кыраһа хаар түстэр түһэн, Кыһын буолан испитэ. Күннүк Уурастыырап
◊ Көмүк кыраһа — хойуутук, өлгөмнүк түһэр хаар. ☉ Густой мягкий снег, густой снегопад. Түүмэх кыраһа — кыыдамнаан түһэр хаар. ☉ Редкая, негустая пороша, едва покрывающая землю; слабый сверкающий снегопад. Үүт кыраһа — кыра кыырпахтаах хойуу тунаархай хаар. ☉ Мелкий густой снегопад (букв. молочный снег)
Тоҕус уолгут ортотугар төрөөбүт, Үүт кыраһа хаарга Үктэммит суола көстүбэт Үрүҥ Үүкэйдээн …… Албан аатын ааттаан кэллим. ТТИГ КХКК
ср. казах. караша ‘первый снег’

аат.
1. Көтөр кынатын саамай бөдөҥ түүлэрэ. ☉ Маховое перо, маховые перья птицы
Куорсун тыаһа Куугунуу түстэ, Кынат тыаһа Кырылыы түстэ. П. Ойуунускай
Куорсун көтөр кынатын түүтүн уһун көҥдөй умнастара. АНК ТСТЗС
2. эргэр. Чэрэниилэнэн суруйар куорсунтан оҥоһуллубут бөрүө (уруучука). ☉ Перо (для письма из маховых перьев птицы)
[Алик:] Уруучуканан суруйбуттар. Былыр хаас куорсунунан суруйар сурахтаахтара. И. Гоголев
Куорсунунан суруйбуттуу, Кумааҕы маҥан хаарынан, Куобах, кырынаас, чубуку, …… Күһүҥҥү кырпай хаарыттан Көрөн аах суруллубут суругу. В. Лебедев (тылб.)
♦ Куорсун ас (анньын) — улаат, сит-хот. ☉ Достичь сознательного возраста, повзрослеть, физически окрепнуть
Оҕолорбут куорсун анньан хонуу устун дайыахтара. С. Васильев
Кэллибит ээ биһи да Күндү көмүс сымыыттарбыт Кыанар, куорсун да анньар, Көтөр көрдөөх сылларыгар. М. Тимофеев. Куорсунун куурпут — барарга-кэлэргэ, айанныырга бэлэм буолбут. ☉ Быть готовым к путешествию, сидеть на чемоданах
Кыстык дойдум диэн Кынаппын тыҥаттым, Итии дойдум диэн Эрбийэбин эрчийдим, Олохтоох дойдум диэн куорсуммун кууртум. С. Зверев. Куорсунхорохой эргэр. — уончалаах кыыс. ☉ Девочка (десяти лет)
Уончабын туолан Уларбар түһэн сырыттахпына, «Куорсун-хорохой» диэн куугунаһар этилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй. Куорсуннаах бииһэ — көтөр кынаттаах бииһэ. ☉ Пернатые. [Сир] Куһуура көтөр хотоҕойдоннун диэн Куорсуннаах бииһин көтүппүтүм. С. Васильев
ср. монг. ҕуурсун, ҕаҕурсун ‘перо (птичье)’, кирг. куурсун ‘стержень птичьего пера’