Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кырыктан

кырыктаа диэнтэн бэй
туһ. Кыырыктыйбыт төбөҕө кырыктаммат буолаар дуу! С. Данилов
Кыра да буоллар, кырыктанна бу ытыҥ — Биллэ көҥүл-босхо, дьэллик барбытын. Л. Попов
Тоҕо кыра чыыннаахтар Кырыктана сатыыллар? Күннүк Уурастыырап

кырык

I
аат. Сүөһү, кыыл эбэтэр киһи бэйэтиттэн атыҥҥа суоһа-суодала. Злость, жестокость, свирепость
Өстөөх кыыл биллин, ньургун дьоруойдар, Кырдьыкпыт иһин кырыкпыт бэрдин! Эллэй
Ыгым сордоохпун. Кыайардыы төрөппүт оҕобор кырыгым киирэр. Сэмээр Баһылай
Ыраахтааҕы ыар кырыгын Ыама-дьаама туолла. «ХС»
Сүлүөммүн кэттим, үҥүүбүн ылан туттум мин ыга, Сүрэҕим, хапса охсоору, сүрдээх этэ кырыга. Ш. Руставели (тылб.)
ср. др.-тюрк. хырук ‘погромщик, разрушитель’
II
көр кырлык. Күһүн. Оттон-мастан сэбирдэх Күрүлүү тохтор. Оо, элбэх! Ити кэмҥэ биир кэрэ кыталык Иннибэр ыллыыр: «Кырык!», «Кырык!» С. Дадаскинов

Якутский → Русский

кырык

лютая злоба; агрессивность (напр. драчливость, бодливость).

кырыктан=

быть люто злобным, агрессивным (напр. драчливым, бодливым).

Якутский → Английский

кырык

n. anger, spite; кырыктый= v. to become angry


Еще переводы:

кыырыктан

кыырыктан (Якутский → Якутский)

көр кырыктан. Эн, Кыталык кыыл курдук, Кынтаҕар бэйэҕин Кыырыктана санаан Кыыһырдыам суоҕа… А. Софронов
Эмээхсин кыргыттарга кыырыктаммыта ыраатта. «ХС»

кырыктаныы

кырыктаныы (Якутский → Якутский)

кырыктан диэнтэн хай
аата. Ити курдук барыта сатамматыттан, киҥнэрэ-наардара холлон, Сыапкаҕа ордук кырыктаныылара, уолу көннөрүөхтээҕэр өссө кэдэрги ыытан иһэрин Испирдиэннээх кыайан ырытан билбэт этилэр. Д. Таас

кынчыатан

кынчыатан (Якутский → Якутский)

кынчыатаа диэн курдук
Онтон тохтоон тыын ылла, Кырыктанна, кынчыатанна, Абарбыттыы, уордайбыттыы Салҕаан эттэ дьоһуннаахтык. С. Данилов
Кыыһыран кынчыатаммат, Кыраҕа соччо кыһаммат, Ыксаабакка үлэлиир, Ылар-биэрэр, мээрэйдиир. С. Тимофеев

кырбастас

кырбастас (Якутский → Якутский)

кырбастаа 3 диэнтэн холб. туһ. Кырбастаһан да туран, дьахтары ылар киһибин. ПЭК СЯЯ
Кырыктанан, уордаах боотур, Фашист кыылы кырбастас. Л. Попов
Кыргыһар күн үүннэҕинэ кырбастаһартан да кыһаллыам суоҕа! ДАЛ УуУоО

ыттый

ыттый (Якутский → Якутский)

  1. Наһаа кырыктан, суостан-суодаллан, кыыллый (өстөөҕү этэргэ). Взбеситься, озвереть (о враге)
    Ньиэмэстэр ыттыйан тураллар, оннооҕор биирдиилээн киһини сөмөлүөтүнэн эккирэтэллэр. И. Никифоров
    Мин үрүҥнэртэн дьиксинэн эрэбин, олус ыттыйбыттар. С. Ефремов
    Фашистар төһө да ыттыйбыттарын иһин, кинилэри дохсун уот сабыта биэртэлээбитэ. БКТЭ
  2. кэпс. Тугу да гынаргын кэрэйбэт, саатар сирэйэ суох буол. Потерять стыд, обнаглеть
    Ыттыйбыт эрэ киһи байар буолтун кэннэ, куһаҕаннык быһыыланабын диэн туттунан турбатах бэйэм ини. Софр. Данилов
    Көҥүл олох кэллэ диэн дьон олус да ыттыйдылар, киһи киһини аһыммат үйэтэ. Т. Находкина
    Киһи ырыынакка аҕыйах күн үлэлээтэ даҕаны, ыттыйар эбит. ЭКС АА
зуб

зуб (Русский → Якутский)

м. 1. тиис; передние зубы илин тиистэр; молочные зубы тииһиир тиистэр; зуб мудрости билир; 2. (зубец) тиис; зубья бороны боромньу тиистэрэ; # иметь зуб против кого-л., на кого-л. кимиэхэ эмэ өһүр, кырыктан; не по зубам тиис хоппот; говорить сквозь зубы уо-һуҥ иһигэр саҥар, аанньа иһиллибэт курдук саҥар; точить зубы на кого-л. кимиэхэ эмэ тиискин сытыылаа; держать язык за зубами саҥата суох сырыт; заговаривать кому-л. зубы кими эмэ аралдьыт; вооружённый до зубов баһыттан атаҕар диэри сэбилэммит.

кынтаҕар

кынтаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Көнө уҥуохтаах, төбөтүн чоноччу тутта сылдьар. Стройный, с высоко поднятой головой
Кыталык кыыл курдук Кынтаҕар бэйэҕин Кырыктана санаан Кыыһырдыам суоҕа. А. Софронов
Кылбаарар үөһэнэн сырыылаах, Кыҥкынас-лыҥкынас ырыалаах, Кыыс курдук кынтаҕар быһыылаах Кыталык сураҕын иһиттиэҥ? Күннүк Уурастыырап
Таҥара табатын курдук Чаҕылхай бэйэлээх, Кыыл таба курдук Кынтаҕар уҥуохтаах Ыйдааҕар сырдык Ыраас ньуурдаах Кыыс дьахтар Кылбайан таҕыста. С. Васильев

дьохсой

дьохсой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Бөгдөччү тутун, арҕаһыҥ түүтүн адаарыт, сахсат (үксүн кыыл, көтөр туһунан). Нахохлиться, ощетиниться, вздымать загривок (обычно о зверях и птицах)
Кини [хотой] мас төбөтүгэр тахсан дьохсойон олороро. Н. Якутскай
Тумул үрдүк маһыгар Туора үүммүт мутугар Турулуҥнуу одуулуу, Тугу эрэ толкуйдуу, Тураах кэлэн олорбут, Дьоһумсуйан дьохсойбут. Е. Васильев
Кинилэр эмискэ үлүгэр бөрө курдук киҥнэнэллэрэ, дьохсойуохтарынан дьохсойон, тиистэрин ырдьатан баран, бэйэ-бэйэлэригэр амырыыннык улуйсаллара. М. Горькай (тылб.)
2. Кимиэхэ эмэ кырыктан, ыгымсый, быыппаһын, охсуох курдук буол. Принимать воинственный вид, горячиться, петушиться
Оҕонньор сиэнин мастыйбыт тарбахтарынан санныттан харбаан ылла, охсуох курдук дьохсойон, хатан хаалбыт харытын күөрэтэн иһэн, төттөрү түһэрдэ уонна санньыйан олордо. М. Доҕордуурап
Оҕонньоро дьохсойуох курдугуттан Сэмэн кинини кытта аргыстаһан бииргэ барда. Д. Таас
бур. зохсо

дьыбарсый

дьыбарсый (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Өссө күүһүр, уорааннан (тымныы туһунан). Крепчать еще сильнее (о морозе), обдавать холодом
Хоту диэкиттэн тымныы, муус чэҥ сыта дьыбарсыйан, тута аһыллан ааһара биллэр. Саха фольк. Элбэх сүөһү тыынын суохтаан хотон, дьиэ иһэ дьыбарсыйбытынан барда. Болот Боотур. Салгын тыына дьыбарсыйан Шура кулгааҕын, сирэйин тымныынан даҕайбахтаата. А. Федоров
2. көсп. Кырыктан, уорастый (үксүн улаханнык кыйахаммыт киһи кытаанах саҥатын туһунан). Говорить гневно, злобно, обжигая холодом
«Мин ол содурбун дуу, күлүгээммин дуу, дьахтар быраҕан барыаҕын?! Эн эт сирэйбэр», - Туоскун тыла-өһө дьыбарсыйан барда. Софр. Данилов
Ити бириэмэҕэ ким эрэ хатан куолаһа кэннилэриттэн дьыбарсыйа түспүтэ. Н. Заболоцкай
3. көсп. Биллэр-көстөр буол, улаат (балаһыанньа ыараабытын, куттал суоһаабытын туһунан). Стать реальным, усилиться (о нависшей угрозе)
Түөрт уон түөрт бартыһааны илинарҕаа өттүлэриттэн бандьыыттар элбэх киһилээх этэрээттэрэ төгүрүйэн кэбистилэр. Өлүү-алдьархай тымныы тыына дьыбарсыйан тиийэн кэллэ. Д. Токоосоп

арахсыбат

арахсыбат (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Мэлдьи бииргэ сылдьар. Неразлучный, неотлучный
Икки көҕөччөр сэлиик хаарынан тибэ иһэр сыарҕатыгар Анатоль арахсыбат табаарыһа Макаринныын элэс гынан аастылар. Л. Толстой (тылб.)
2. сөбүлээб. Араҕан биэрбэт, сыста сылдьар. Прилипчивый, привязчивый
Суох, арахсыбат дьон буолбуттар быһыылаах, «гражданин» дииллэрэ кырыктанна, тардыалыыллара кытаатта. Амма Аччыгыйа
Миша кыыһыран да хайыай, Сеня, сымалаттан итэҕэһэ суох сыстан баран, арахсыбат киһи. Н. Лугинов
Быстыспат. Неотделимый
Хамсааһын — материя арахсыбат аргыһа, ис свойствота, атрибута. ДИМ