кыскый диэн курдук
Быралгы былыттары тыал кыйдыыр, Силлиэрэн-иһиирэн кыскыйдыыр. «ХС»

көр кырымах
Кылыс тыалгынан кыладыйа, Кырамах хааргынан кыскыйа Кыыдаанныра абараҕын, Кыйахана сытаҕын? Күннүк Уурастыырап
Кырыыстаах Кыскыйа хаан аартык Кырамах хаар тыыннаах, Кыыдааннаах сата тылларын Кынаттарынан быһыта кырбаатылар. Күннүк Уурастыырап
[Саһыл:] Долгуннурар түүлэрбит Толбонноро тубустун, Кылааннардаах уорҕабыт Кырамаҕа хойуннун! Н. Ефремов

кыскый диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тымныы тыал кыскыйбахтыы үрэр. А. Федоров. Кыыдааннаах силлиэнэн Кыскыйбахтыыр кыһыннаах буоламмын, мин сахабын. И. Алексеев

кыскый диэнтэн хамс
көстүү. Ханна эрэ хатан иһиирии кыскырыйан ааста. Н. Абыйчанин
Эмиэ-эмиэ Илбис суола — кырыыс булла, Кыскырыйда. Күн Дьирибинэ

аат.
1. Хаардаах тымныы тыал. ☉ Сильный ветер со снегом, метель
Кыһыммыт баранна, Кыыдаана кыйданна. Күннүк Уурастыырап
Кыһыҥҥы кыскыар тыал Кыланар кыыдаана, Кырыыр курдук, улуйан барара. С. Васильев
Күөх мастар көнчөһө хамсыыллар Кыскыйар кыыдааны тумнаннар. И. Федосеев

маннык диэнтэн күүһ
ф. Эдэрбэр даҕаны күүппүппүн билбэппин Суманнык дохсуннук умайа. С. Данилов
Тойон көтөн кыскыйан кэлэн, бу сирдэри көрөн баран, төннөн тиийэн кэпсиэбит: «Суманнык үтүө, биир да оҕо өлүө суох, биир да сымыыт сытыйыа суох сирэ», — диэн. Саха ост. I

сытыы I диэнтэн күүһ
ф. Кыараҕас соҕус сытыыкан харахтарын сүр сэргэхтик чэрэличчи көрөн кэбиспит. Амма Аччыгыйа
Сытыыкан тымныы тыал, Сыналыйа ытаамахтаан, Кыыһырбыт курдук, Кыһыыра кыскыйар. Күннүк Уурастыырап
[Уолаттар] ортолоругар биир эрэ кыыс баар — Настаа Слепцова, дружина сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, сытыыкан, чобуо кыысчаан. Н. Габышев
Сиэгэн тимир курдук бөҕө тиистээх, сытыыкан тыҥырахтаах. «ХС»

талымастаа диэнтэн бэй. туһ. Кыһын обургу кыскыйан кэллэҕинэ талымастанарбыт бука суох буолуо ээ, аны куспутун ахтардаахпыт һэ-һэ… С. Маисов
Лыах көрүҥэ олус элбэх. Сорохторо аһылыктарыгар талымастанар эбиттэр. ФЕВ КК
Хас да сыл буолла хойуу чэйи сөбүлүүр буолбутум, уонна, аны туран, талымастанабын — иһэр-испэт чэйдээхпин. «Кыым»

даҕ., үрд. Туох эмэ дэлэй доҕуһуоллаах, арыаллаах. ☉ Имеющий что-л. в изобилии
Уостан сүтэр уйгулаах, Муҥ-сор суунаҕалаах, Муур-таар бэйэлээх Орто туруу дьаҕыл дойду диэн оҥоһуллубута эбитэ үһү... П. Ойуунускай
Бу хайалар Алын кырыыларын диэки …… Муҥ-сор суунаҕалаах Муус Чоҥкуйа Хотун аартык Чоҥкуйа кырыаран сытар эбит. Күннүк Уурастыырап
Хотоҕойдоох улууһа …… Чол хаан үктэллээх, Субай хаан суунаҕалаах, Улай хаан утахтаах, Кыа хаан илбистээх, Кырыыстаах Кыскыйа хаан аартыктаах. Күннүк Уурастыырап

даҕ.
1. кэпс. Сабыччы түспүт (хол., хаас, сүүс); сүүһүн аннынан өһөччү көрбүт (хараҕы этэргэ). ☉ Насупленный; смотрящий исподлобья
Түҥнэстигэс сүүстээх, таҥнастыгас чабырҕайдаах …… киһи өттүк баттаммыт. ПЭК ОНЛЯ I
Егор Михайлович үрдүк уҥуохтаах, өһөччү соҕус көрбүт түҥнэстигэс харахтаах, быһымах киһи. Н. Босиков
2. көсп., фольк. Толоос, табыгаһа суох. ☉ Непристойный, неуместный
Түҥнэстигэс дьүүллээх Түҥкэтэх өлүү дойдутуттан Төлө мөҥөн тахсаммыт, Саҥа сайдыылаах аартыкка Дабайан тахсыбыппыт. Саха нар. ыр. III
[Аллараа дойду] Күнүһэ суох Түүнүнэн түбүлээбит, Сайына суох Кыһынынан кыскыйбыт, Түҥнэри эргиирдээх Түҥнэстигэс түҥ хара күннээх, Кэрис бараан ыйдаах. Суорун Омоллоон