даҕ., фольк. Сытыысыыдам, оонньуулаах-көрдөөх, чаччырҕа (эдэр дьон, уолаттар тустарынан этэргэ). ☉ Резвый, игривый (о добром молодце)
Чэйиҥ-чэйиҥ, чэкийдээр, Куллустуур кулун уолаттар, Дьылыстыыр кытыт кыргыттар. Өксөкүлээх Өлөксөй

оҕуурдаа диэнтэн атын
туһ. Бастаан сылгы хонууттан үүрүллэн кэлэн, кыараҕас далга быанан оҕуурданан бас быаланар. СБХА
Сылгылар, кытыттара оҕуурданан тыынара хаччыгынаабытыттан, мөхсүбүтүттэн соһуйан, тэбиэһирдилэр. ИН ХБ

туохт., эргэр.
1. Аараҕы бэлэмнээ; аараҕынан тумалаа. ☉ Готовить аарах, делать приправу аарахом.
2. фольк. Кымыһы көөнньөр, кымыһы бэлэмнээ. ☉ Готовить кумыс
Араҕас биэттэн аарахтаатыбыт, Кугас биэттэн хойуулаатыбыт, Кытыт биэттэн кымыстаатыбыт. Саха нар. ыр. II

сыһ. Сүрэххин сайа дырылаан киирэр гына. ☉ Издавая звонкий вибрирующий звук
Кытыт биэ сылгы дырылаччы иҥэрсийдэ. Саха нар. ыр. II
[Биэ] Үс төгүл дырылаччы кистээтэ, Үс дьылга үрүҥ илгэ түстэ. П. Ойуунускай

көр кыаһылаа
Кыыс дьахталлар кытыт сылгыларын кыаһаан. ПЭК СЯЯ
Кыыдааныктыыр кыһыммыт Кыһайаахтаан кыаһаата, Кыралыыра дьоннорбут Кыһалҕата кыһайда. А. Софронов. Эһэни-эбэни хам ылан кыаһаабыт Хара дьай батталы киннэртэн «чымпыктааҥ!» Күннүк Уурастыырап
ср. др.-тюрк. хавса ‘окружать, охватывать’

кыттыс диэнтэн атаах. Кытыт сылгым курдук дуу Кыттыһаахтаан сылдьаммыт, Кыһалҕачай ааллааҕы Кыччатыаҕыҥ, кыргыттаар! Саха нар. ыр. III
«Лыспаарыйа» үрэхпит Ыраастыыра кырдалыгар, Кыыстыыра дьахталлар, Кыттыһаахтаан сылдьаммыт Кылыҥхайдаан үҥкүүлүөҕүҥ. С. Васильев

кыырай I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Долгуну тыал кынаттыырын кэриэтэ, Тутуум дьонун тыас кынаттыыр: Тыас күүһүрэн кэллэр эрэ, Сүгэ олуга элбээн кыырайбахтыыр. Р. Баҕатаайыскай
Кынтайар сэлиик кытыт Кыырайбахтыыр туйахтарын Чыыбыгырас тыастара …… Чыбылыннаран түһэ турда. С. Тимофеев

туохт. Сылгы сиэлин, кутуругун кырый, сарбый. ☉ Остригать гривы, хвосты у лошадей
Сиэлин-кутуругун сэлээбэтэх аттара эбит. А. Сыромятникова
Онтон биирин туоларын саҕана сиэлин сэлээн ыыттахха тый дэнэр. Сылгыһыт с. Кытыт биэлэри үөрдүүллэр, ыччат сылгыны бэчээттииллэр, имнииллэр, сиэлин, кутуругун сэлииллэр. ҮБНьТ

туохт. Тугунан эмэ (хол., арыынан) бүрүлүн. ☉ Быть сдобренным чем-л. (напр., маслом)
Мин ол эрэ ыһыахха кытыт биэ үүтүттэн оҥоһуллубут, арылхай буспут арыынан тунахтаммыт, кырылыы кыынньа сылдьар кымыһы испитим. БС ЫА

аат. Түөрт саастаах сылгы сүөһү. ☉ Конский молодняк (четырех лет)
Кытыылыыр кытыт сылгы Кыыс бэрбээкэйинэн Кыыгыначчы кэһэр Кыраһа хаарбыт кыыдамнаата. Е. Иванова
Эккэ туттуллар атыыр тиҥэһэлэри, кытыылыырдары, …… сэтинньи ый иһинэн, сылгы туруга мөлтүү илигинэ өлөрүллэр. ПНИ ИС
Тиҥэһэ үһүн туолан түөрдүгэр киирдэҕинэ кытыылыыр дэнэр, атыыра — кытыылыыр соноҕос, тыһыта — кытыылыыр биэ. ДьСИи