скребок (железный круг с лезвием, насаженный на деревянную рукоятку); тирии кыһыаҕа скребок для обработки кожи.
Якутский → Русский
кыһыах
кыс
кыс (или хаар ) ортото середина зимы; кыс устата в течение зимы, в продолжение зимы; кыс мас запас дров на зиму.
кыс=
строгать (ножом); балыкта кыс = настрогать рыбы (мороженой).
Якутский → Якутский
кыһыах
аат. Тирии түүтүн, субатын кыһыйарга эбэтэр сүөһү түүтүн тарыырга аналлаах мас уктаах төкүнүк, биилээх тимир; туох эмэ үрдүкү араҥатын кыһыйан ылар анал сэп. ☉ Скребок для снятия меха и мездры со шкуры; приспособление для снятия верхнего слоя чего-л.
Кыһыаҕынан сүөһү тоҥ тириититтэн түүтүн элийэн кыһыахтыыллара. МАП ЧУу
Кыһын бултуйбут тириилэрбитин күн уотугар хатаран, кыһыах маһы оҥостон, түүлэрин үргүөхтүүрэ. «ХС»
«Кээлбит» диэн сиргэ хас да иччитэх дьиэ баар. Онтон маһы хатырыктыыр кыһыаҕы уонна хойгуо булбуппут. «ББ»
ср. туркм. гашав ‘скребница’
кыс
I
туохт. Тугу эмэ быһаҕынан чараас гына элийэ быс (хол., маһы, балыгы). ☉ Строгать
Болугур оҕонньор балыктарын кыһар. Н. Якутскай
Мас буллум. Быһахпын ылан сигири кыстым уонна испиискэбинэн ол сигирибин уматтым. Суорун Омоллоон
Ох саабыт оноҕоһун тииттэн кыспыппыт. Н. Босиков
Оҕонньор сытыы быһаҕынан хаппыт талаҕы кыһан кырылатта. А. Сыромятникова
ср. тат. кисү ‘резать, отрезать; рубить’
II
аат. Дьыл саамай тымныы кэмэ, кыһын. ☉ Зима
Сылыйда, сырдаата. Кыс тыына уурайан Сай кэллэ бу аата. Болот Боотур
Кыс устатыгар баһаам уларыйыы тахсыбыт. Г. Колесов
Кыс ааһыа, саас кэлиэ, оччоҕо Барыта саҥалыы салаллыа. «ХС»
Дэлэйдик, өлгөмнүк оттооҥ, оту кытаатыҥ — Кыһы быһа тоттук-өҥнүк Ынах аһаан кыстаатын. «ХС»
◊ Кыс мас — кыһын тэлгэһэҕэ кыстыыр маһы уурар, эрбиир уонна хайытар сир. ☉ Место во дворе для распилки, рубки и укладки дров
Бүөтүр кыс маһыгар, бэрэстээк үрдүгэр сүгэ уга буолар хатыҥы суора турар. Р. Кулаковскай
Кыс маска аҕыйах кураанах дүлүҥ кыстана сытарыттан, биирдэстэригэр тэрээк сүгэ батары охсуллубут. Тумарча
Сарсыарда, барыахтарын иннинэ, Сэргэйдээх Киирик кыс маска тахсан олорон кэпсэттилэр. «ХС»
△ Кыстыыр мас саппааһа. ☉ Запас дров на зиму. Быйыл кыс маспыт аа дьуо тиийэр. Кыс хаар — күһүн түһэн баран ууллубакка кыстыыр хаар. ☉ Выпадающий поздней осенью обильный снег, остающийся на зиму
Үгүскэ кыс хаар уулунна, Үгүскэ күөх от хагдарыйда, Эн эрэ суоххун мин таспар, Арай өрүү бааргын сүрэхпэр. Л. Попов
Кыһын, — Кыс хаар үллүктүүрэ, Кырса суорҕанынан үлбүйэрэ. С. Васильев
Хараҥа халлаантан кыс хаара Түһэрэ аргыый намылыйда. Дьуон Дьаҥылы. Кыс хаар ортото — кыһын үгэнэ, кыһын буолан турдаҕына. ☉ В середине зимы, глубокой зимой
Кыс хаар ортото кыталык этинэн сүрэхтэппиккэ дылы (өс хоһ.). Ото суох буоллаҕына, кыс хаар ортото сүөһү ханна баран аһыай? «ХС»
тюрк. кыш
кыс гын
тыаһы үт. туохт. Тугунан эмэ охсон кылгас иһиирэр тыаһы таһаар. ☉ Издавать короткий свистящий звук
Биһи киһибит тиэтэйэр, Атын «кыс» гына кымньыылыыр. С. Васильев
Якутский → Английский
кыс, кыһын
n. winter; кыс хаар n. winter snow, snow which will not melt until May; кыс мас n. wood cut in the fall to prepare for winter; кыстаа= v. to winter, spend winter; кыстыыр көтөр n. winter birds; кыһыҥҥы a. wintery, pertaining to winter; сайын кыһын n. the whole year
кыс=
v. to cut; to plane, scrape, carve; кыһыы= v. to scrape
Еще переводы: