м.: на юру 1) (на открытом месте) көстүүлээх сиргэ; 2) (на бойком месте) кэлиилээх--барыылаах сиргэ.

прил. 1. (быстрый, живой) сытыы, сылбырҕа, чобуо; 2. (оживлённый) кэлиилээх--барыылаах, күргүөмнээх, сэргэх; бойкая улица кэлиилээх-барыылаах уулусса; бойкая торговля күргүөмнээх эргиэн; # бойкий (или боек) на язык чобуо тыллаах.

даҕ. Кэлиилээх-барыылаах, тибилгэннээх (хол., аартык, суол). ☉ Очень шумный, оживленный (обычно о больших трактовых дорогах)
Бу таас таманнаах Ленинскэй проспект, кини Саха норуотун ухханнаах олоҕун айааннаах аартыга диэн. П. Тобуруокап

даҕ. Кэлиилээх-барыылаах, түбүктээх, сылаалаах (хол., күн). ☉ Суетный, хлопотный, напряженный (напр., день)
Уон төгүл өрөспүүбүлүкэ түһүлгэтигэр, икки төгүл ырыа күрэҕэр уус-уран көрүү кэлэктиибин салайан үтүө түбүктээх, күрбүөннээх күннэри көрүстэ. «ХС»

даҕ. Олус элбэх төттөрү-таары кэлиилээх-барыылаах, хойуу сырыылаах (хол., улахан куорат уулуссата). ☉ Очень многолюдный, оживленный (напр., об улице, полной машин, народа). Уулуссаҕа дьон аалыҥнас
□ Тиэргэҥҥэ сүөһү бөҕө аалыҥнас, атыыр оҕус мөҥүрээн лүҥкүнүүр, ыххайан эрэрдии, суостаахтык айаатаан ылаттыыр. М. Доҕордуурап
Хаты Баалыны үрдүнэн Халлааҥҥа чарпа сулустар Аалыҥнас былыт быыһыттан Арыллан тахсан кээлтэрэ. Күннүк Уурастыырап

даҕ. Кэлиилээх-барыылаах, элбэх дьонноох сиртэн ыраах, туора турар, чуумпу (сир, алаас, үрэх о. д. а.). ☉ Находящийся вдали от многолюдных мест, больших дорог, укромный, уединенный
Оноҕос уһуурбат, Кылыс суостаахтык лыҥкыныы тыаһаабат Чуумпу, бүкүчээл алааһыгар Бүгэн олоруохпун баҕарабын. И. Гоголев
Мин соҕотоҕун хаалан баран, миэхэ саҥа, сонун дьоннор хайдах олороллорун көрөкөрөбүн, «Марусовка» көрүдүөрдэрин, бүкүчээл муннуктарын кэрийэн тахсарым. М. Горькай (тылб.). Тэҥн. бүк II

аат., кэпс. Элбэх түбүктээх, кэлиилээх-барыылаах, аймалҕаннаах сүпсүк. ☉ Суета, связанная с большими хлопотами, сопровождаемая шумомгамом
Байбал Сэмэнэп биэс-алта кыһылы сүүс кыһыл диэн биллэрэн сүпсүлгэн бөҕөнү таһаарбыта. Амма Аччыгыйа
Сабардам кэлэрин кытта, кулуба бэйэтинэн тахсар сураҕын истээт, нэһилиэккэ сүпсүлгэн буолла. Болот Боотур
Бу түүн бөһүөлэк сэриигэ барааччылары атаарыы сүпсүлгэнигэр хараҕын симмэтэҕэ. П. Аввакумов

аат., кэпс. Элбэх кэлиилээх-барыылаах, аймалҕаннаах сүпсүлгэн. ☉ Суета, связанная с большими хлопотами, сопровождаемая шумом-гамом
Кырдьыга даҕаны, кини [Сергей] тугун иннэ диэн, …… бачча үлүгэр аймалҕаннаах, үүрээн-аараан дойдутугар кэлэн, үтүрүм-хатырым анньылла сырыттаҕай? В. Яковлев
Бөһүөлэккэ бары биир сиргэ муһуннахтарына, хайдах эрэ …… кэлиитэ-барыыта, үүрээнэ-аараана, ыалдьыта-хоноһото тэпсилгэнэ бэрт буолуо, диэх курдук саныыллара. Г. Колесов
Баланыысса көрүдүөрүгэр үүрээн-аараан, …… эрэллэрэ сүппүт саҥалар дуораһыйаллара. М. Горькай (тылб.)

аат.
1. Былыр хас эмэ эргиэн лааппылара түмүллүбүт улахан дьиэлэрэ. ☉ Гостиный двор
Куорат хаба ортотугар биир таас дьиэ — «Таас көстүүнэй» — түөрт муннуктуу түһэн киэптээн турара. Бу куорат саамай сэргэх, кэлиилээх-барыылаах, атыылаахтутуулаах сиринэн буолара. П. Филиппов
Кини күүлэйдиир сирэ — Көрдөөх үтүө көстүүнэй, Дьон мустан майдаанныыр Дьокуускай дьоллоох түүнэ. И. Чаҕылҕан
2. Ыалдьыттары түһэрэр киэҥ, сиэдэрэй хос. ☉ Гостиная
Саҥа сырдык көстүүнэйгэ Абыраллаах өрөбүлгэ Холкуос кылаабынай буҕаалтыра Күндү ыалдьыт кэриэтэ Кэллэ наллаан кэпсэтэ. ИКДь
Киирэри кытта илин диэки икки түннүктээх саамай улахан көстүүнэй хос. «ХС»
Хайа, бу көстүүнэйгэ, үчүгэй көстүүлээх истиэҥкэ наада. «ХС»
3. кэпс. Кэлии дьон түһэн хонор анал дьиэлэрэ, гостиница. ☉ Гостиница
«Көстүүнэй, көстүүнэй...» — дии-дии, оҕонньор, биир такси аһаҕас түннүгүнэн өҥөйөн туран, иннин диэки сапсыйда. В. Ойуурускай

1. аат.
2. Туох эмэ тибиллэн биир сиргэ кэлэн мунньуллубута, чөмөхтөммүтэ. ☉ Наметённый ветром занос
   Ол Ясачнай тоҕойугар буор тибии баар. Ол тибилгэнтэн быһа түстэххэ өрүс көнө сүнньэ субу турар. «ХС»
3. көсп. Туохтан эмэ сылтаан, төрүөттэнэн тахсыбыт айдаан-куйдаан, аймалҕан, сүпсүлгэн. ☉ Беспорядки, волнения, суматоха, возникшие вследствие чего-л.
   Үс ыйдааҕыта манна олбуор иһэ толору оҕолорум күүгээннэрэ этэ… Киириитахсыы тибилгэнэ этэ. П. Тобуруокап
   Сэрии уордаах тибилгэнин кытта аргыстаһан арҕаа диэки айанныы турдубут. Т. Сметанин
   Тутатына хомуньуустары, хомсомуоллары, өрөпкүөмнэри тутуу, сонордооһун, хаайыы, …… нэһилиэнньэни халааһын тибилгэнэ кэлбитэ. «ХС»
4. даҕ. суолт. Элбэх кэлиилээх-барыылаах, сырыылаах (суол). ☉ С оживлённым, интенсивным движением (о дороге)
   Мантан кини барбыта Тибилгэн айан суолунан. Р. Баҕатаайыскай
   Мин былырыыҥҥа диэри ыҥыыр атынан үнүөхтэтэн айаннаабыт сирбэр тибилгэн айан суола баар буолан хаалбытын сөҕө саныы турбутум. С. Никифоров
   Сардаана Михайловна матасыыкылын собуоттаан тигинэтээт, тус илин сыыйыллар тибилгэн айан суолун диэки эргитэ тутта. «ХС»