солотуулаа диэнтэн атын
туһ. Мин кыһыл көмүһүнэн солотууламмыт, баархатынан бүрүллүбүт, сиэдэрэй дьиэ тэриллээх күлүмүрдэс көстүүнэйгэ киирэн кэлбитим. «ХС»

сыһ. Сэрэммит курдук, дьиксиммиттии, куттаммыттыы. ☉ Боязливо, опасливо, настороженно
Ийэм сирэйэ кубарыйбыт, куттаммыттыы кубу-дьиби туттар. И. Гоголев
Мотуруона, кубу-дьиби туттан, көстүүнэйгэ атаҕын төбөтүнэн үктэнэн ааста. А. Федоров. Дима бэрэссэдээтэл аанын сэрэнэ соҕус аһан, …… кубу-дьиби туттан киирбитэ. С. Федотов

туохт. Майдааҥҥа муһун. ☉ Собираться для массовых игр, проводить массовые мероприятия
Нэһилиэк дьоно сайын биир үтүө күн майдаанныылларын сөбүлүүллэр.  Кини күүлэйдиир сирэ — Көрдөөх үтүө көстүүнэй, Дьон мустан майдаанныыр Дьокуускай дьоллоох түүнэ. И. Чаҕылҕан

өтөй диэнтэн хамс
көстүү. Таас көстүүнэй диэки хааман өтөһүйэ турда. Амма Аччыгыйа
Биир эдэркээн кыыс өтөһүйэн тахсан кэллэ. М. Доҕордуурап
Өрүүтүн өс хоһоонноох Өтөн Көтөн өтөһүйдэҕэ өтөхтөн. П. Дмитриев

халыҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Көстүүнэйгэ түһэн табаар киэнин талбытын халыҥнатар …… илинарҕаа улуустар баай атыыһыттара аны аараан ааспат буолбуттар. П. Филиппов
Мэхээлэни оҕус сыарҕатыгар тиэйэн, аргыый аҕай халыҥнатан аҕалбыта. И. Федосеев
Долгуннар болуоту хаас кынатын курдук эпчиргэлээн, үөһэнэн охсон халыҥнаталлар. «ХС»

даҕ. Харахха быраҕыллар, бөдөҥ (хол., ойуу). ☉ Размашистый, крупный (напр., рисунок)
Дьэбдьиэ бадаархай сибэкки ойуулаах быыһа ыйаммыта, таҥалай ойуулаах суҥ сөрүөтэ барыта кэтэҕэриин диэкини бүтүннүүтүн дьэргэтэ тупсарда. Болот Боотур
Дьахтар дьиэҕэ кэтэр бадаархай ойуулаах халаатын сиэбигэр икки илиитин уктан, ыалдьыты көстүүнэй хоско батыһыннарбыта. П. Аввакумов

даҕ. Олус мааны, олус бэрт, кэрэ, үчүгэй көстүүлээх. ☉ Шикарный, роскошный
Сиэдэрэй симэҕинэн симэммит үтүө сир-дойду. Амма Аччыгыйа
Сорох дьон этэллэр: «Эһиги национальнай көстүүмҥүт олус сиэдэрэй, кырдьык, хоту олохтоох дьону санатар». И. Федосеев
Мин …… сиэдэрэй дьиэ тэриллээх күлүмүрдэс көстүүнэйгэ киирэн кэлбитим. «ХС»

I м. 1. тиэргэн, тэлгэһэ, дьиэ таһа; колхозный двор колхоз тиэргэнэ; 2. (кресть- янское хозяйство) ыал; в колхозе сто дворов колхозка сүүс ыал; # на дворе таһырдьа; скотный двор тэлгэһэ, сүөһү дала; птичий двор көтөр дьиэтэ; монетный двор монетнай двор (манньыат оҥорор дьиэ); гостиный двор көстүүнэй (эргиэн лааппылара); прийтись не ко двору табыллыма, табыгаһа суох буол; ни кола ни двора турар бэйэтэ киһи, дьиэтэ--уота, баайа суох киһи.

аат.
1.
көр кыладыапка. Олорор дьиэ барыта «көстүүнэй-дээх», «утуйар хостоох» уонна ас-үөл уурар кыладабыайдаах эбит. ДьДьДь
Толору ытыс сэлиэһинэйи кыладабыайтан аҕалан, түннүгүн таһыгар ыһан кэбистэ. М. Шолохов (тылб.)
2. көсп. Киһи туох эмэ туһалааҕы сомсор, хостуур сирэ. ☉ Кладовая (источник богатств, знаний и т. д.)
Айылҕа былыр-былыргыттан киһи баайа, хасааһа, кыладабыайа. Ону кини харыстыах тустаах. Далан
Олоҥхо — саха тылын, саха дьонун духуобунай култууратын, олоҕун илгэтин, историятын биллэрэргэ муҥура биллибэт баай кыладабыай буолар. ФНИ ООҮө
Саха сирэ биһиги улуу Ийэ дойдубут сиртэн хостонор баайдаах бөдөҥ кыладабыайынан буолан иһэр. «ХС»

I
сардырҕаа I, II диэнтэн холб. туһ. Хараҥаҕа саҕыллыбыт хатат уотун курдук уоттар сардырҕастылар [ытыалааһынтан]. Эрилик Эристиин
Биһиги, ынах этэрбэстээх уолаттар, кыргыттар, утуу-субуу сардырҕаһан киирэн, хаптаһын ыскамыайкаларга олорунан кээспиппит. АВК ДьСҮ
II
даҕ.
1. Сардырҕаан тыаһыыр, сардыргыыр тыастаах. ☉ Издающий шаркающие, шуршащие или стрекочущие звуки; шаркающий, шуршащий, стрекочущий
Көстүүнэй хос иһэ араас өҥнөөх дьэрэкээн кумааҕылартан оҥоһуллубут мааны таҥастар сардырҕас тыастарынан туолла. З. Воскресенская (тылб.)
2. Күүскэ ыһыллан тахсар (уот, сардаҥа туһунан). ☉ Рассыпающийся, брызжущий (об искрах, лучах)
Убайа хататынан чокуур тааһын оҕустаҕына, уот сардырҕас буолара. Далан
Аламай күн саҕахтан тахсаатын Сардырҕас кыымнарын тамнаата. Күннүк Уурастыырап