халыҥаа диэнтэн дьаһ
туһ. Оҕонньор Микиитэ үрдүгэр оту халыҥата тарыйбахтаан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Дьиэ, хотон үрдэ таммалаата да, тута даҥын халыҥаталлара. ТМ ДК
Сатабыллаах кэмэрсээн маҕаһыын тута охсон, күнүстэри-түүннэри арыгы арааһын атыылаан, хапытаалын халыҥатан эрдэҕэ. У. Ойуур

аат. Атыынан-тутуунан дьарыктанар киһи, атыыһыт, кэмэрсээн. ☉ Торговец, коммерсант
Айаҕалаан сэлээппэбин Атыылаа диэн хаайаллар, Мин бэрт кэнэн киһибин, Эргиэмсик суох удьуорбар. И. Гоголев
«Нохоо, бу тириигин миэхэ биэрбэккин ээ», — диэтэ эргиэмсик эмискэ. Н. Заболоцкай
Ырыынакка эрдэһит эргиэмсиктэр хайыы сах бастыҥ миэстэлэри баһылыы охсубуттар. У. Ойуур

даҕ. Барыстаах, сүүйүүлээх өттүн булумтуо, сатабыллаах, киирбит-тахсыбыт, кэлбит-барбыт, оҕуруктаах өйдөөх (киһи). ☉ Деятельный, энергичный, находчивый, предприимчивый
Эргитиилээх-урбатыылаах өй атыыһыттан сатаан ааҕарысуоттууру эрэ буолбакка, оннооҕор ордук хорсун быһыыны оҥорорун эрэйэрэ. Ойуку
Бэрэссэдээтэлинэн Эһэ Харах [киһи аата] Хаппытыаны, эргитиилээх-урбатыылаах албын киһини, ыкса атаһын туруортаран, холкуоһу матайдатаары, онтон илии-атах салаһаары гынар буоллаҕа. В. Протодьяконов
Кини бу күнтэн ыла булугас-талыгас, эргитиилээх-урбатыылаах кэмэрсээҥҥэ кубулуйуохтаах. У. Ойуур

I
үллэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Мунньах дьоно үллэҥнэһэ, үөмэхтэһэ, хаһыытаһа түстүлэр. И. Данилов
Итириктэр хаартылаары үллэҥнэстилэр. Амма Аччыгыйа
II
даҕ.
1. Үллэҥнээн, күөгэҥнээн хамсыыр. ☉ Колыхающийся, волнующийся
Кириилин кэбиниэтигэр табах буруота үллэҥнэс. Л. Попов
Мин ырыаларбын кураан тыала буолбакка, Өҥ сайын үллэҥнэс күөҕэ Уу сахалыы эрэ буолбакка — Уон омук тылынан көтүттэ. Н. Босиков
Бу күөгэҥнэс, үллэҥнэс кытархай сардаҥалар, тыыннаах курдук ибигирии хамсыыллар. «ХС»
2. Биир кэм хамсыы-имсии, төттөрүтаары кэлииттэн-барыыттан уларыйа турар (хол., элбэх киһи мустубута). ☉ Беспорядочно, хаотично двигающийся, колышущийся (напр., о толпе людей)
Микиитэ балаҕанын үрдүгэр ынчыктаһан таҕыста, Бэһиэлэйэптэр дьиэлэрин таһа үллэҥнэс киһи-сүөһү буолбут. Амма Аччыгыйа
Баһаарга тийбитэ, киһи-сүөһү үллэҥнэс, хардары-таары аалса, тура хаамса сылдьаллар. Болот Боотур
Биэс мүнүүтэ ситэ туола илигинэ хонтуора дьиэ иһэ тиллэ түстэ: киһи бөҕө үллэҥнэс буолла, суот тыаһа лаһырҕаабытынан барда. Р. Кулаковскай
3. көсп., кэпс. Олус элбэх, баһаам. ☉ Многочисленный, множественный
Ордьонумаан ойуун дьон хараҕын баайарын туһунан араас кэпсээн эмиэ үллэҥнэс. И. Гоголев
Харчыта диэн өлөҥ от курдук үллэҥнэс! Н. Якутскай
Били урукку былааска «үспүкүлээн» диэн үөҕүллэр дьон «кэмэрсээн» диэн кэрэхсэбиллээх ааты ыла охсон көһүлүөктэрэ үп-үллэҥнэс харчы буола түстэ. «Чолбон»