Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэнчээрилээ

туохт.
1. Охсуллубут сиргэ иккистээн саҥа от үүн. Покрываться вновь отавой
Алаастар кэнчээрилээн чэлгийдилэр, Ынахтар, сылгылар онно мэччийдилэр. С. Васильев
Ардахтаах сайын ходуһалар күүскэ кэнчээрилииллэр. ПНИ ИС
Кэнчээрилээбит сыһыылар кэрэтийэ сырдыыллар. «Кыым»
Хойутаан, кэмин аһаран баран таҕыс, үүн (үүнээйи туһунан). Давать запоздалые всходы, ростки
Бурдук кэнчээрилээн хаалан ситэ буспатаҕа, ол хомууру бэркэ тарпыта. САССР КОА
Үүнээйилэр умнастарын төрдүлэригэр хас да сэбирдэх хаалан тымныы түһүөр диэри кэнчээрилиэхтээхтэр уонна силис моонньоҕор эһиил үүнэр үнүгэстэри үөскэтиэхтээхтэр. ПАК НТ
2. көсп. Уускун салгыыр ыччаттан, көлүөнэлэн. Иметь продолжателей рода, потомков
Онтон ыла Бэһиэлэйэп аймаҕа эмиэ кэнчээрилээн, байан-тайан сириэдийэн испит, эмиэ чэгиэн-чэбдик ыччаттанан [испит]. Амма Аччыгыйа
Соҕотоҕун муммут мин баарбын. Ачаалаабатах мин баарбын, кэнчээрилээбэтэх мин баарбын. Суорун Омоллоон
Урааҥхай бөҕөнөн ууһааҥ, киһи бөҕөнөн кэнчээрилээҥ. Эрилик Эристиин

Якутский → Русский

кэнчээрилээ=

покрываться отавой; давать запоздалые ростки зелени.


Еще переводы:

кэнчээрилэн=

кэнчээрилэн= (Якутский → Русский)

возвр.-страд. от кэнчээрилээ =.

кэнчээрилэн

кэнчээрилэн (Якутский → Якутский)

кэнчээрилээ диэнтэн бэй
туһ. Эргэ ходуһа иһэ номнуо балачча хойуу кэнчээрилэммит. Н. Заболоцкай

кэхтитэлээ

кэхтитэлээ (Якутский → Якутский)

кэҕин диэнтэн төхт
көрүҥ. Кэнчээрилээн, кэлитэлээн Киэбирэн сититэлээн кэхтитэлиир Кэриэн билэ дьоннордоох эбиппит. Саха нар. ыр. I

кэнчээрилэт

кэнчээрилэт (Якутский → Якутский)

кэнчээрилээ диэнтэн дьаһ
туһ. Аан дойду Алта дьайаатыгар, Биэстэн биир эрэ биттэҕэр Кэскиллээх үйэ кэнчээрилэттэ буолбаат?! Саха фольк. Сиэмэ бурдук суох кэмигэр гидропоника күөҕүн кырыйан баран кэлин кэнчээрилэтэн силистиин эмиэ сиэтэллэр [сүөһүгэ]. ПАЕ ЭАБ

сүдүөр

сүдүөр (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Тапталлаах, маанылаах. Любимый, обласканный, холёный
Саха урааҥхай барахсан, Сүдүмэрдээх сүдү айылҕа Сүдүөр оҕото буолан Үүнэр от-мас курдук кэнчээрилээн, Үгүс үйэлэргэ үөскээбитэ дэһэллэр. С. Зверев
Ааспыт кэмҥэ балыксыт финн, Айылҕа сүдүөр оҕото, Намыһах кытылы кэрийбит. А. Пушкин (тылб.)

кирдэр

кирдэр (Якутский → Якутский)

I
1.
кир I. 5 диэнтэн дьаһ. туһ. Силии оҕонньордоох кыыһы [Маайыһы] …… хамначчыт оҥостон, хотоннорун сааҕын кирдэрбиттэрэ. А. Бэрияк
2. Үүннэрбэккэ сиэтэн ис (мэччирэҥ туһунан). Позволить скотине выесть что-л. до основания (напр., пастбище)
[Сүөһүгэ] биир сири быһа кирдэрэн кэбистэххэ, ол сир өрүттэн дөбөҥнүк кэнчээрилээбэт. М. Доҕордуурап
II
туохт., түөлбэ. Оһуорда быс. Резать узор
Уус кирдэрэр. ПЭК СЯЯ

эһир

эһир (Якутский → Якутский)

аат. Үксүн соҕуруу дойдуга ууһуур, уһун атахтаах, кыһыл тумустаах, туруйаҕа маарынныыр улахан көтөр (түөһэ, өрөҕөтө, кутуругун анна үрүҥ, бэйэтэ күөх, кугас толбонноох хара өҥнөөх). Крупная перелётная птица с длинным прямым клювом из отряда голенастых, аист
Эһир туруйа бииһигэр киирсэр. АЛА КК
Колка биһиги кыраайбытыгар дэҥҥэ охсуллан ааһар көтөрү — эһири «тыыннаах муннукка» анаан аҕалбыт. В. Санги (тылб.)
Кэнчээрилээбит хонуу устун уһун атахтаах эһир көтөр хаамыталыы сылдьара. Х. Андерсен (тылб.)
ср. тув. эҕир ‘орёл’

аргыар

аргыар (Якутский → Якутский)

аат. Тымныы салгын, тымныы тыал. Холодный воздух, холодный ветер
Сир кырса кэнчээрилээн, күһүҥҥү хаһыҥнаах аргыар кыайбатар курдук диэххэ айылаах, чэлгийэн эрэр эбит. П. Ойуунускай
Аан аһылынна уонна будулуйа түспүт аргыары кытта аҕалара киирдэ. НЕ ТАО
Кимиэллээх тымныы Аргыара тыынан, Киһини этин Сааһын сайда. Күннүк Уурастыырап
Онон күһүннээх кыһын ыпсыыларын манна, Амма аргыарыгар, көрсөр буолла. В. Яковлев
Үргүөр. Сквозняк
«Үөһэттэн үлүгэрдээх үргүөр үргүйүмэ! Аллараттан алдьархайдаах аргыар аргыйыма!» — диэн алҕаан, олбохторугар олордулар. Н. Якутскай
Аргыары киллэрбэт Ас-таҥас маҕаһыынын Антахбэттэх ааннарын Атытан көрөр буоллар Ала хартыына атын өттө Арыллан көстүөх этэ. Р. Баҕатаайыскай

иккиһин

иккиһин (Якутский → Якутский)

сыһ. Хатылаан, иккис төгүлүн. Второй раз, во второй раз, повторно
Иккиһин чэйдээтэ. Иккиһин кэнчээрилээтэ.  Ол да буоллар, дьонум кыһайаннар, иккиһин ойох ылбытым. Суорун Омоллоон
Билигин маны куоттардаҕына, аны иккиһин маннык тоҕоостоох кэм киниэхэ эргийэрэ саарбах. Н. Заболоцкай
Иккиһин (иккистээн) төрөөбүт саҕа (курдук) санаа - өлөр суолга түбэһэн баран, быыһанан этэҥҥэ ордон хаалан үөр-көт. Чувствовать себя словно (как будто, будто) второй раз родился (после спасения от неминуемой гибели)
Хата, бэйэбин өлөрүө диэбитэ - киһитэ өлөрө соруммата даҕаны. Эмтэгэй иккиһин төрөөбүт саҕа санаан, таҥаратыгар кириэстэннэ. Д. Токоосоп

күһүөрү

күһүөрү (Якутский → Якутский)

сыһ. Сайын бүтүүтэ, күһүн саҕаланыан иннинэ. Под осень, к осени
Күһүөрү от кэнчээрилээн, күөл манчаарыта ситэн эрдэҕинэ төрөөн, бастаан Кэнчээри, онтон Манчаары, кэнники аҕабыыкка сүрэхтэнэн Баһылай диэн аат ылан, үөскээн хаалбыт. Саха фольк. Күһүөрү Эһэлэй бырааныттан аттанан айаннаан истим. Т. Сметанин
[Өлүөнэҕэ киирэн иһэн] Дьүүнэ үрэх төрдүгэр күһүөрү олорон хаалаллар. БСИ ЛНКИСО-1994
Күһүөрү сайын — сайын бүтүүтэ, күһүҥҥү кэм саҕаланан эрдэҕинэ. Поздним летом
[Куораттан сылдьар киһи] Дьокуускайга Гордеев этэрээтэ кэлэн кыһыллартан былааһы ылбытын биллэрбитэ. Ити күһүөрү сайын этэ. Эрилик Эристиин
Биирдэ, күһүөрү сайын хараҥаҕа сөрүүн киэһэ, Кумахтаах диэн улахан күөлгэ муҥхалыы сылдьыбыппыт. Н. Габышев
[Кырса] күһүөрү сайын оҕолорун батыһыннара сылдьан бултуурга үөрэтэр. И. Федосеев