Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэриэтин

  1. дьөһ. Төрүт түһүгү кытта утарыта тутан ордорор, талар суолтаҕа туттуллар. В сочетании с основным падежом имени выражает значение выбора, предпочтения путем сопоставления (чем; лучше, чем)
    Кини кэриэтин Баһылай ордук көмөлөөх буолуо. Харчы кэриэтин бородууктанан төлөөҥ.  Чуҥкук олох кэриэтин Олорботох да ордук. С. Данилов
  2. ситим т. суолт. Тэҥниир ситимнэри, баһылатыылаах тэҥниир этиилэри холбуурга ордорон талар суолталаах туттуллар. Употребляется для присоединения сравнительных оборотов, сравнительных придаточных предложений со значением предпочтения и выбора к главному (чем)
    Аччыгый тойону көрсүөх кэриэтин, аччыгый абааһыны көрсүбүт көнө. Саха фольк. Баандаҕа баспытын биэриэхпит кэриэтин, Харса суох санаабыт халлааны хамсатыа. П. Ойуунускай
    Фашиһы кытта үҥкүүлүөм кэриэтин, өлбүтүм ордук буолуо этэ. Суорун Омоллоон
    Тэҥниир ситимнэри, ардыгар баһылатыылаах тэҥниир этиилэри холбуурга утарыта туруоран солбуйуу суолталаах туттуллар. Употребляется для присоединения сравнительных оборотов, иногда сравнительных придаточных предложений, со значением противопоставления и заместительства (чем; вместо того чтобы)
    [Ааныка:] Ити соҕотох оҕоҥ дьылҕатын оҥоруоҥ, дьаһайыаҥ кэриэтин, кини суолугар туора түһэн, оҕом дьолун быһаары гынныҥ быһыылаах. С. Ефремов
    Ынах кутуругун кууспут күтүөттэниэм кэриэтин, эйигин дьиэбиттэн үүрэн таһаарыам! А. Федоров. Ол тойоммут буолуохсут бопсуон кэриэтин, хата кэргэнин батааскалаан эрдэҕэ. Кэпсээннэр

кэриэ

  1. аат.
  2. Уот салаан, сиэн кыратык хараарбыта, кыра хоруо. Подгар, пригар
    «Тоойуом, алаадьыгын уокка сиэтэн эрэҕин…» — Үүйэ ити эһэтин саҥатыттан ходьох гына түстэ, кэриэ сыта күөмэйин кычыгылатта. Л. Попов
  3. Тимир сирэһинэ, тимир сааҕа. Окалина. Тимир кэриэтэ
  4. даҕ. суолт. Кыратык уот сиэбит, уот салаабыт; хараарбыт. Подгорелый, пригорелый; потемневший; грязно-темный
    Кэриэ бараан дьүһүннээх …… Барбатах балык миинин курдук Бадыа-бүдүө дойдуга тиийдэ. П. Ойуунускай
    Кэри-куру Киэһэ кэллэ — Кэриэ дьүһүннээх, Кэҥсик сыттаах Сэрии сиригэр Сириэдийдэ. Күннүк Уурастыырап
    ср. др.-тюрк. кез ‘нагар от молока на дне кастрюли’, хак. кис ‘накипь’

кэриэ-хоруо

даҕ. Уот сиэн хараарбыт, тордоҕурбут. Обугленный, почерневший
Кэриэ-хоруо дьүһүннэр буоллулар, кэҥсик-муҥсук сыттар тунуйдулар. Күннүк Уурастыырап

Якутский → Русский

кэриэ

обугленный; кэриэ чөҥөчөк обугленный пень.


Еще переводы:

дьэ сор диэтэҕин

дьэ сор диэтэҕин (Якутский → Якутский)

дьэ бэрт да өлүү доҕор диэн курдук
Дьэ сор диэтэҕиҥ. Бу кэриэтин ситэн сиэбитэ буоллар, күн эрэйин көрүөм суоҕа этэ. В. Ойуурускай

чем

чем (Русский → Якутский)

I союз 1. (нежели) =тааҕар; лучше поздно, чем никогда олох хаалыаҕынааҕар хойутаан да буоллароҥоһуллубутаордук;2. (вместо того, чтобы) кэриэтин, оннугар, =тааҕар; чем торопиться, выйдем лучше раньше тиэтэйиэх кэриэтин эрдэ аттанарбыт ордук; 3. (насколько, в какой степени) төһөнөн; чем больше, тем лучше төһөнөн элбэх да, соччонон ордук.

ааттан-суоллан

ааттан-суоллан (Якутский → Якутский)

туохт. Тугунан эрэ билин, сураҕыр; омсолоох, куһаҕан өттүнэн билин, сураҕыр. Получить широкую известность; иметь дурную славу, порочное имя. Дьыалаҕа эриллэн ааттанан-суолланан дойдубар төннөн киириэм кэриэтин, быстыам баара дуо, дьэ, биэрэн да көрдөҕүм. Саха фольк.

кэрбэт

кэрбэт (Якутский → Якутский)

кэрбээ диэнтэн дьаһ
туһ. Эһиги, кулуба, кинээс ыччата, оройуоннай салалтаҕа саһан сылдьаҥҥыт, өстөөхтөргө наар биһигини кэрбэтээри гынаҕыт дуо?! Эрилик Эристиин
Ол дьахтартан ылыах, Кэрбэтиэх кэриэтин Уоту аннынан сыылыах, Буомбаланыах этим. А. Твардовскай (тылб.)

кэрээхилэс

кэрээхилэс (Якутский → Якутский)

көр кэрээкилэс
Ити кэриэтин кэрээхилэспэккэ, оҕолорбор бэлэх ылбытым буоллун, уонунан ордук буолара хааллаҕа. В. Ойуурускай
Оо, дьэ, кыра бытархай аайы кэрээхилэһэр, кэччэгэй кэрэдэктэри абааһы да көрөр буоллаҕым. В. Ойуурускай

кылбаҥ

кылбаҥ (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт.
1. Маҥан, сырдык өҥнөөх, кылбайан көстөр. Белоснежный, сияющий белизной
Кэнчээрилээх алаастарбыт, Киҥкир хара тыаларбыт Кылбаҥ куобах сонунан Кылбаарыччы таҥыннылар. П. Дмитриев
Кыраман ыраах дойдуттан Кылбаҥ маҥан кыталык Кыырай халлаан кырсынан Кырыйа көтөн кэлбитэ. М. Хара
Дыргыл тирэхтэриҥ Тылыбырас тыастарынан, Кылбаҥ хоптолоруҥ Кыҥкыр саҥаларынан Эҕэрдэлии көрсөөр, Эбэм Алланым! Урсун. Тэҥн. кылбаҕар, кылбараҥ, кылбар I
2. көсп. Туох да булкааһа суох, аҥаардас. Без всякой примеси, чистый
Оҕоҥ ыалдьыаҕын кэриэтин эн бэйэҥ Ыардык ыалдьарга бэлэмиҥ, Кылбаҥ уунан да сылдьаахтыыр этиҥ эн Оҕоҥ аччыктыан кэриэтин. Эллэй

бууйат

бууйат (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс. Адьас, отой, ончу, олорчу, туох да иһин. Совсем, совершенно
[Бииктэр:] Эн тугу билэҕин: доҕоруҥ Тыҥырах оҕонньор эмиэ холкуоска киирдэ ээ, ыччатыҥ Маамын эмиэ баар. [Күкүр Уус:] Дьэ, оччоҕо кириэс, бууйат киирбэппин, ол кэриэтин сүнньүм быстыа. Суорун Омоллоон
Бу үрдүнэн аттара бууйат буолумматтар. П. Тобуруокап

дьулат

дьулат (Якутский → Якутский)

дьулай диэнтэн дьаһ
туһ. Миигин абааһы уола дьулаттым диэн кэриэтин биир сымыыт ханна сытыйбатаҕай! Экчи уурайбаппын [охсуһа туруом]! Саха фольк. Хаһан эрэ былыр Лена төрдүгэр тимирбит «Заря» диэн борохуоттан устан ылбыт эргэ буусканан бассабыыктары дьулатаары, [үрүҥнэр] уулуссанан төттөрү-таары тиэйэн мүлтүкүчүтэн ааһыталыыллар. Амма Аччыгыйа
Сибилигин Бадаайкыны өлөрөн тахсыбыт Тимир Саппыкы [киһи аата] ынырык дьүһүнэ-бодото Кириһээни хайдах эрэ бүтэйдии дьулаппыта. Д. Таас

кэйгэллэт

кэйгэллэт (Якутский → Якутский)

кэйгэллээ диэнтэн дьаһ
туһ. Биһиги манна хаайтаран олорон өстөөхтөрбүтүгэр кэйгэллэтиэхпит кэриэтин, ханна кыһыллар баар сирдэрин диэки тоҕо дьулуруйан барарга кыһаныахтаахпыт. Эрилик Эристиин
Сэрии сэбэ суох, таҥаһа-саба суох, аччык, мөлүйүөнүнэн нуучча саллааттарын омук аармыйаларын уот дапсыырдарыгар үүрэн киллэрэн кэйгэллэтэллэр. Амма Аччыгыйа

онтон туран

онтон туран (Якутский → Якутский)

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этиллэр санаалар утумситим сибээстэрин чуолкайдыырын көрдөрөр. Выражает подчёркивание, уточнение говорящим последовательной связи высказываемых мыслей (и затем, а ещё). Онтон туран, буурҕа бөҕө түстэ
Онтон туран, доҕотторуттан арахсан, оҕону-дьахтары кытары орооһон хаалыан кэриэтин, хаайыыга киирэргэ бэлэмин туһунан «эппиэттээхтик иһитиннэрдэ». Амма Аччыгыйа