кэрэһилээ диэнтэн холб. туһ. Уолаттар хардарыта кэрэһилэстилэр

дьоодьой диэнтэн холб. туһ. Дьиэтин тээбириннэрэ, хаһаайын мөлтөҕүн кэрэһилээбиттии, бары түөрэ-таары дьоодьоспуттар

кэрэһилээ диэнтэн дьаһ
туһ. «Тугу да өлөрбөтүм» диэн мэлдьэстэҕинэ, кэргэнин аҕалан кэрэһилэтэллэрэ. Далан

кэрэһилэс диэнтэн хай. аата. Эр дьон сиэринэн ыгыта куустуһуу, …… бэйэ-бэйэбит туһунан хардарыта кэрэһилэһии, түспүт хоспут нүөмэрин суруйсуу, сугулаан… С. Данилов

несов. 1. что, о чём (удостоверять, давать показания) туоһулаа, кэрэһилээ; 2. о чём (служить подтверждением) туоһулаа, көрдөр; усиление ветра свидетельствует о перемене погоды тыал күүһүрүүтэ күн-дьыл уларыйарын көрдөрөр.

көн диэнтэн хай
аата. Суол тоҕойун көнүүтүгэр, бырысыап холбонуулаах икки самасыбаал массыына тобус-толору таас чох тиэнэн иһэллэрэ көһүннэ. Тумарча
Биһиги улам бэрээдэккэ тардыллан, көнүү суолугар үктэнэн испиппит. «ХС»
Олох-дьаһах көнүүтэ, төрөөбүт тылынан үөрэх, сурук-бичик, кинигэ тарҕаныыта — бу барыта саха литературата түргэнник сайдарын кэрэһилээбитэ. «ХС»

сыһ. Дириҥник, түгэхтээхтик (хол., саҥар). ☉ Многозначительно (напр., говорить); глубоко, основательно (напр., продумывать)
Кини ураты уоттаах хараҕыттан толлон киэр хайыспытым, онуоха улаҕалаахтык сонньуйбута. И. Гоголев
Иван таһырдьа ойдо. Дьикти улаҕалаахтык санаата оонньоото, дууһата уйадыйда. Э. Соколов
Күлүк Сүөдэр норуот муудараһын иҥэриммит киһи буолан, куруутун даҕаны сытыытык, улаҕалаахтык саҥарар-иҥэрэр. «ХС»
Уһуну-киэҥи улаҕалаахтык толкуйдаа, кэлэр кэмҥин кэскиллээхтик кэрэһилээ. «Чолбон»

туттул. сыһыан холб. Кэпсэтиигэ бэйэ кырдьыгын, урут эппитин кэрэһилээн, чиҥэтэн этиини көрдөрөр. ☉ В диалоге подчеркивает правильность позиции говорящего, высказанной ранее с привлечением внимания собеседника (вот видишь, так оно и есть, ну и вот!)
• Билэбин. — Буоллаҕа ол дии. Уолум аах учууталларын көмүскээн уурайаары гыннылар. Софр. Данилов
• Оттон эппит? — Эккитигэр маладьыаскыт. — Буоллаҕа ол дии, «Күндэли» эккэ, сүнньүнэн эккэ идэтийиэхтээх. Л. Попов
Буоллаҕа ол дии! Манна эйигин ким да мөхпөт, сынньыбат, олоруоххун? Н. Якутскай

сыһыан холб.
1. Инники этиллибити күүһүрдэн, эбии чопчулаан биэриини көрдөрөр. ☉ Выражает то, что высказываемая мысль представляется говорящим как усиливающее, уточняющее дополнение к сказанному прежде (да ещё, более того)
Оттон кырдьыкпын эттэхпинэ, Луха Кириилэбис, күрээн, куотан бараҕын. Өссө диэтэр, манна төннөрүҥ биллибэт. Л. Попов
Өссө диэтэр, Микииһи хомпуустаабыттар үһү. «ХС»
2. Инники этиллибити бигэргэтэн, кэрэһилээн биэрэргэ туттуллар. ☉ Выражает подтверждение, засвидетельствование прежних мыслей (да ещё, и далее)
Кырдьык, кырдьык, өссө диэтэр, хаххан уйата сууллубута. Саха фольк. «Ити этэргин дакаастыыр эн туохтааххыный? — Абыраамап ыйытта. — Өссө диэтэр, эн кэлин Харбиҥҥа эсер Куликовскайы уонна Саха сирин эмиграннарын кытта билсибитиҥ». Л. Попов

туохт.
1. Тугу эмэ кэрэһилээ, бигэргэт. ☉ Свидетельствовать о чём-л., удостоверять что-л. Саха мифологията баай уобарастардааҕын тойуктар туоһулууллар
Саха фольк. [Кэҕэ кыылым] Үтүө сайын үөрүүтүн Өрөөбөккө туоһулаа. С. Васильев
[Таҥара кийиитэ] Тырымнас ньуургунан туоһулаа Таптал сибэтиэй ырааһын. М. Ефимов
2. суут-сок. Ким, туох эмэ туһунан суукка көрдөрүүтэ биэр, туоһу буол. ☉ Давать свидетельские показания в суде, свидетельствовать о ком-чём-л. в суде
Туоһулар манныгы көрөн туоһулаабыттар: бандьыыттар тыаҕа саһан сытан бинтиэпкэнэн уончата ыппыттар. М. Шолохов (тылб.)
3
туоһулас диэн курдук. Кинини тоҕо туоһулуугун? ПЭК СЯЯ
«Үрүҥнэр дэриэбинэҕэ кэлбиттэр үһү, — кыыс нэһиилэ тыын быһаҕаһынан эппиэттээтэ. — Даайыһы туоһулууллар үһү». Н. Заболоцкай