кэккэлэт диэнтэн атын
туһ. Хаайыылаахтар …… уһаат түгэҕэр кэккэлэтиллибит дьон төбөлөрүн көрөн, хаһыытаһа-хаһыытаһа биир сиргэ тэпсэҥнэһэ тураллар. Эрилик Эристиин
Урут Володя кичэллик Оҥорбут долбууругар Кэчигирэччи, биир тэҥник Кинигэ, араас учебник Кэккэлэтиллэн тураллар. Ф. Софронов

сыһ. Лөчүгүрээн көс төр курдук кэчигирэччи (бөдөҥ көстүүлээх элбэҕи этэргэ). ☉ В ряд, будучи один крупнее другого (стоять, виднеться — о многих однородных предметах)
Мон чууктары лөһүгүрэччи анньыталаан кэбиспиттэрэ. В. Яковлев

аат. Ботуруоннары хаалаан илдьэ сылдьарга аналлаах курдуҥу быһыылаах суумка. ☉ Патронташ
Оҕус моонньун тириитэ батарантаастарын кириэстии иилиммит икки саалаах киһи бу өрө көтүтэн иһэллэр эбит. Н. Заболоцкай
Уолаттар …… батарантаастарын курданаат, иитиилээх сааларын сүкпүтүнэн, сытар мастары үрдүнэн көтүөлээн ыстана турбуттара. «ХС»
Ботуруон кэчигирэччи тиһиллибит аһаҕас батарантаастарын кириэстии иилиммит дьоннор. НСС ОоО

I
сыһ.
1. Үрүтүөһэ хабылыта баран (тыаһаа). ☉ С треском, повторяя резкие звуки
Көмүлүөк оһоххо киил хардаҕастара бачыгыраччы умайа тураллара. С. Никифоров
Толору оттуллубут оһох …… бачыгыраччы умайан балаҕан иһин сырдатара. Болот Боотур
II
сыһ. Хойуутук, кэчигирэччи; бэйэ-бэйэлэригэр чугастык. ☉ Очень близко друг от друга (о расположении мелких предметов)
Хойуу бугулу бачыгыраччы туруоран иһэллэр. М. Доҕордуурап

сыһ.
1. Кычыгырыыр тыастаахтык. ☉ Так, чтобы скрипело, со скрипом, скрипуче
Күнүс туустаах буору тииспинэн Кычыгыраччы кирэ-кирэ: «Атаахтаарыый даа!» — диэммин, Сир ийэттэн ааттаһарым да, Иккиэн таас дьүлэй курдуктара. И. Гоголев
Кыыс …… кычыгыраччы күлэн хаадьы гынна. С. Васильев
Тииһин кычыгыраччы хабырына-хабырына, оттонмастан тардыһан турда. Н. Павлов
2
Кэчигирэччи, кэккэлэччи (тур, буол). Рядами, шеренгой (стоять, выстраиваться). Көмүстээх көҕүөр иһит Кычыгыраччы кыстаммыт. П. Ядрихинскай
Оскуола оҕолоро бары кычыгыраччы кэккэлэһэн иһэллэрэ. Г. Николаева (тылб.)

I
сыһ. Лэчигирэтэн, лэчигирээн иһиллэр курдук. ☉ И зд авая непрерывный мягкий звучный шум; мягко, звучно, дробно (напр., смеяться)
Сургуйга олорон элэктии көрөр Саспыт уолу ыанньыксыт кыыһым, Уолтан кини лэчигирэччи күлэр, Көрдөрөр кэчигирэччи тииһин. Таллан Бүрэ
II
сыһ. Лэчигирээн көстөр курдук, биир тэҥник кэчигирээн (көһүн, тур). ☉ Ровно, представляя собой ровный ряд (напр., о зубах человека)
[Үрүҥ Уолан] элбэх маһынан эркинин лэчигирэччи туруоран кэбиспит. ПЭК ОНЛЯ I

аат. Алпаабыкка киирэр саҥа дорҕоонун бэлиэтэ. ☉ Буква
Кыһыл, күөх харандаастарынан олус дэхси тэҥ буукубалары кэчигирэччи туруортаан «Дневник» диэн суруллубут. Амма Аччыгыйа
Былыргы биир киһи сыҥаах баттанан олорон: «Дьиэ-буо»,• диэн дьиэрэтэн ыллыыр ырыатыгар эбии нуучча ырыатын куорматынан аһаҕас буукубатын ахсаана тэҥ ылланар ырыа диэн үөскээн таҕыста. Эрилик Эристиин
Арпагыраапыйа доҕолоҥнууруттан эбитэ дуу, олортон сорохторо (Алып Самнаҕай, Күөкэй Боллоҥ эҥин курдуктар) кыра, улахан буукубаттан булкуйа сурулланнар анал аат буолалларын мунаахсытан ылаҕын. ФЕВ УТУ
Кырачааннарга буукубаны биллэрэ, сатаан ааттата, олору холбооттотон тыл таһаартара үөрэтии хас биирдии ымпыга-чымпыга Евдокия Дмитриевнаҕа сүктэриллэр. «Кыым»

көр мончуук
Мааҕын киэһээҥҥиттэн кынат тыаһа аҕыйахта иһилиннэ да, манчыыктарга букатын саантаан көрбөтүлэр. Софр. Д анилов. Кус өҥө өҥнөөх кырааскалаах, лаахтаах Туртайа кырыарбыт тоҥ манчыыктар, Өстүөкүлэ мууска хатыыскалаан ылыахтыы, Б у с а р с ы а р д а т ы ы ннаах курдук кынтаспыттар. Л. Попов
Холумтан кытыытыгар саҥа кырааскаламмыт анды манчыыгын төбөлөрүн кэчигирэччи уурбуттар. С. Никифоров
◊ Манчыык таба — кыыл табаны бултуурга туттуллар, киниэхэ майгынныыр дьиэҕэ иитиллибит мэҥиэ таба. ☉ Домашний олень, похожий на дикого, используемый на охоте в качестве приманки
Аанчык сарсыарда туран аҕата баран хаалыахтааҕын өйдөөтө, үөрүттэн арааран, алыы ортотугар соҕотохтуу баайбыт манчыык табаларын курдук ном нуо туоххаһыйа сананна. Болот Боотур
русск. манчик, манщик

аат.
1. Графит эбэтэр атын өҥнөөх кырааска үөстээх мас сурук тэрилэ. ☉ Графитная палочка, обычно оправленная в дерево, для письма, рисования, карандаш
Кыһыл, күөх харандаастарынан олус дэхси тэҥ буукубалары кэчигирэччи туруортаан «Дневник» диэн суруллубут. Амма Аччыгыйа
Нукулай сиэбиттэн кумааҕыны, харандааһы ылан, хатырыктан тосту тардан ылан, онно ууран олорон суруйар. Күндэ
[Елена Васильевна:] Өҥнөөх харандаастаргытын бэлэмнээҥ, аны уруһуйдуубут. Л. Габышев
2. Гириимнииргэ, косметическай сыаллаах, үксүгэр киһи хараҕын тупсарарга туттуллар кырааска үөстээх мас тэрил. ☉ Карандаш для рисования, раскрашивания, для косметических целей
— Чэ, оннук-оннук… Хата харандааскын аҕал эрэ, кыратык хараҕым үрдүн ойуулана түһүөм. СН ЭСЭ

аат.
1. Балыктыыр тэрил: уһун ураҕас уһугар баайыллыбыт күрүчүөктээх быа. ☉ Удочка
Күөгүбүн өрө тартым — биир собо иҥнибит. — Мойот ханнык эрэ көрдөөх ырыаны ыллаата. Күөгүтүгэр балык мааҕын үйэҕэ хаппытын кэнники өйдөөтө. Т. Сметанин
2. Токуруйбут сытыы уһуктаах төбөлөөх, хайыылаах, балыгы хаптарар синньигэс тимир оҥоһук. ☉ Крючок (для ловли рыбы)
Сиэппэр хааламмыт отоммуттан ылан күөгүбүн соппутум, күөгүм кып-кыһыл буолан хаалла. Т. Сметанин
Дьарҕаа, тиистээх балыктарга анаан тус-туһунан күөгүлэри бэйэтэ оҥостор. Н. Заболоцкай
3. эргэр. Кэчигирэччи тиһиллибит лыҥкынас тыастаах туруупкалыы быһыылаах киэргэл (үксүгэр үрүҥ көмүстэн эбэтэр алтантан дьахтар таҥаһын, тирии иһити, дүҥүрү киэргэтэргэ оҥоһуллар). ☉ Серебряные или медные погремушки в виде трубочек (обычно украшающие женскую одежду, кожаную посуду, бубен)
[Дьөһөгөй айыы] Күөгүлээх көмүстээх Көҕүөр иһиттээх. Тоҥ Суорун
Былыр күөгүнү алтантан кутан оҥороллоро. ЧАИ СБМИ. [Былыргы дьахтар таҥаһын симэҕэ, оһуора] күөгү, чопчу кымырдаҕас, тордуйа, тыҥырах диэн көмүс ойуулаах буолара. БСИ ЛНКИСО
♦ Күөгү бырах калька — тугу эмэ оҥороору эрдэттэн сэрэнэн билэ-көрө сатаа. ☉ Закидывать удочку
«Кимтэн тутулуктааҕый?» — Ыларов, өйдөөтөр да, эр киһилии күөгү бырахпыта. Р. Баҕатаайыскай
◊ Көҥдөй күөгү — алтантан эбэтэр тимиртэн тардан оҥоһуллубут, холлоҕоско олордуллар туспа анал атахтаах, көҥүл сүүрэлиир, лыҥкынас тыастаах, туруупкалыы быһыылаах ойуун дүҥүрүн тэрилэ. ☉ Медные или металлические погремушки в виде трубочек, свободно передвигающиеся по желобу вдоль бубна шамана
Көҥдөй күөгү биир дүҥүргэ түөрт буолар. ЧАИ СБМИ
п.-монг. гөгэги, гүгэги ‘удочка’