Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кээһэн

туохт. Үлтүрүй, алдьан, урусхаллан. Быть разрушенным, разрушаться. Бэрт элбэх кэрэбит кээһэннэ, кырыыстаах өстөөхтөр тураннар… Эллэй
Айгыраа, сатарый, кэбирээ. Расстраиваться, ослабевать, повреждаться. Ынах үтүрүмнүүр кэмигэр сиринин үүт оҥорор быччархайдара кээһэнэллэр, уолбут кэмигэр чөллөрүгэр түһэллэр. Биэс т.

алдьан-кээһэн

туохт.
1. Бүтүнэ суох буол, улаханнык буорту буол (тостон, хайдан, көтүллэн уо. д. а.). Сильно повреждаться, быть испорченным, поломанным
Алдьаммытын-кээһэммитин абырахтыыр идэлээхтэр [собуордары], Ыраахтан көрө кэлбити Астыннарар сэһэннээхтэр. Баал Хабырыыс
2. Улаханнык сатарый, быһын, иэдээҥҥэ түбэс (хол., сэрииттэн, айылҕа үлүгэриттэн). Терпеть бедствия, разорения, лишения (напр., из-за войн, стихийных бедствий)
Биир да чөлө суох алдьаммыт-кээһэммит олохтоох норуоту Сэбиэскэй былаас холкутук баһылыктаабыта түөрт эрэ сыл буолла. Эрилик Эристиин
Айманан эрэр эбит …… Алдьаммыт-кээһэммит Атыыһыт киһим. Күн Дьирибинэ
Мин эһиэхэ мэһэй буолуом суоҕа. Туой миигиттэн алдьаммыт-кээһэммит буолан иһэллэр. С. Ефремов

бүдүс кээс

туохт., түөлбэ. Куһаҕаны оҥор, туох эмэ куһаҕаҥҥа уган биэр. Совершить подлое дело, подложить свинью
Кыыс Миитэрэйгэ бүдүс кээһиэн баҕаран баран, арыыйтан хаалла. Н. Түгүнүүрэп

кээс

I
көр кэбис I
Бу аан дойдуга эн кээспит кэриэһиҥ, Майгыҥ бастыҥа, алгыһыҥ — Араҥаччылыыра миигин мэлдьитин! Эллэй
Чэйгин хойуутук кээс. И. Гоголев
«Сааһыҥ тухары кулуннуу кистии-кистии, собулҕаны тоҥсуйа сырыт», — диэн тойоно кыраан кээстэ үһү. Амма Аччыгыйа
Ийэ аата ийэ, тугу да кээһэн туран барыахха баара. Айталын
II
кэпс., көр кэбис III
[Атаһа Өстүөпкэ:] «Ээ, кээс доҕоор! Улаханнык көрүмэ!» — диэтэ. П. Ойуунускай
Оо, кээс! Миигиттэн куттаныма, хаар хаҥаата. Аны мин бардам баҕаларым ааспыттар. С. Данилов
Кээс, ыйытыма. Күннүк Уурастыырап
Таһаҕастаах сыарҕаҕа киирбитим ээ. Ээ, кээс, доҕоор. Амма Аччыгыйа

Якутский → Русский

кээс

сущ. компь. кэш (cash)

кээс=

сокр. от кэбис=

Якутский → Английский

кээс=

v. dial. cf. кэбис= to throw, toss, pitch, cast


Еще переводы:

тобугунат

тобугунат (Якутский → Якутский)

көр табыгынат
Толоон сирдэр Оһордьоҥ отторун Толон хаар үөһэ Тобугунатан биэрбиттэрин Тобоҕолоон кээһэн долуой топпокко …… Чараас куҥнаммыт эбиппин. Саха нар. ыр. II

айгырааһын

айгырааһын (Якутский → Якутский)

аат. Сатарыйыы, саахынааһын, кээһэнии. Расстройство, упадок. «Искра» бэйэтин үлэтин идейнэй өттүнэн айгырааһын, тэрээһин өттүнэн бутуллуу быһыытыгар-майгытыгар саҕалаабыта. «Ленин с.»

алдьаныы-кээһэнии

алдьаныы-кээһэнии (Якутский → Якутский)

алдьан-кээһэн диэнтэн хай
аата. Үлэһит кылаас, былааһы ыллаҕына, алдьаныыны-кээһэниини, суоһаан кэлбит, суту соҕотоҕун эрэ дьалбарытыан сөп. В. Ленин (тылб.)
Үлэһиттэр хаһаайыстыба алдьаныыта-кээһэниитэ, дойду хаалан иһиитэ үөскэппит быстарыыларын, күчүмэҕэйдэрин тулуйан туораабыттара. «Кыым»

арбаҕайдаа

арбаҕайдаа (Якутский → Якутский)

туохт. Ыс, бурай (баттаҕы). Растрепать, взлохматить (волосы)
Эмсэх буолан, өлөн эрэр Эмээхсинэ тиийэн кэлэр: Арыт, маҥан баттаҕын Арбаҕайдаан кээһэн баран, Уот иннигэр аргынньахтаан Олороро көстөн ааһар. Күннүк Уурастыырап. Тэҥн. арбат

бу абааһыны көр

бу абааһыны көр (Якутский → Якутский)

туттул. сыһыан холб. Сөбүлээбэти бэлиэтээн кыыһыра, мөҥүттэ былааннаан этиини көрдөрөр. Выражает недовольство с оттенком сетования или возмущения (вот черт). Бу абааһыны көр, ааны эмиэ аһан кээһэн барбыт!
Бу абааһыны көр, кириэппэс бүтүннүүтүгэр уоппут суох дии. К. Симонов (тылб.)

кээһэнии

кээһэнии (Якутский → Якутский)

кээһэн диэнтэн хай
аата. Кини [күн-дьыл] араас кубулҕаттара …… алдьатыылаах дохсун ардах уонна халаан уута, умайар уот кураан уонна хабараан тымныы, суостаах силлиэлэр уонна холоруктар — баһаам элбэх хоромньуну уонна кэмэ суох кээһэниини аҕалаллар. МНА ФГ

разруха

разруха (Русский → Якутский)

ж. алдьаныы-кээһэнии, эстии-тох-туу.

ситигирдик

ситигирдик (Якутский → Якутский)

[сити + курдук] сыһ. Чуо-бааччы этиллэрин, кэпсэнэрин курдук (саҥар, гын, оҥор). Именно так, таким образом (говорить, делать)
[Бэрэбиэччит:] Оттон мааҕыттан ситигирдик ыйытыа этигит буоллаҕа дии. С. Ефремов
Ситигирдик киһи олоҕо туох да көдьүүһэ суох, ыһыырынньыгы саба тутар курдук симэлис гыммыт. П. Аввакумов
Ситигирдик икки сааһыт, илиилэрин соттон кээһэн баран, саҥата-иҥэтэ суох араҕыстылар. П. Аввакумов

урусхаллааһын

урусхаллааһын (Якутский → Якутский)

урусхаллаа диэнтэн хай
аата. Биһиги үлэбитин барытын өстөөҕү үлтү урусхаллааһыны тэрийэр соруктарга сөп түбэһиннэрэн уларыта тутуох тустаахпыт. Суорун Омоллоон
Колчагы урусхаллааһыҥҥа, сэрииттэн алдьаммыт-кээһэммит тыа хаһаайыстыбатын чөлүгэр түһэриигэ Наумов өҥөтүн үрдүктүк сыаналаабыттара. Софр. Данилов
Бу баараҕай тутуу урусхаллааһын буолбакка, олоҕу тупсарыы, чэпчэтии, киэргэтии эбитин Нарыйа өйдөөбүтэ. В. Яковлев

хампархай

хампархай (Якутский → Якутский)

даҕ. Онон-манан алдьаммыт-кээһэммит, олус эргэрбит. Разбитый, ветхий, старый
Сөдүөччүйэ Талбаттан уу баһан тахсан, хампархай чаанньыгын уокка уурда. Амма Аччыгыйа
Титиикпит хаарбах, хампархай, Тиэргэммит баһаам бадараан. Ф. Софронов
Биирдэ өйдөөтөхпүнэ, түүн үөһэ хайа эрэ нууччалардыын булсан, хампархай массыыналарыгар тиэллэ сылдьар этим. ССС ОББ