күндээр I диэнтэн хай. аата. Кутаа умайан күндээрии бөҕө

см. күндээр =.

сандаар II диэн курдук. Сандаар-күндээр күн уота
□ Саныыбын: аатырбыт Крымҥа, Сандаар-күндээр чаҕылга Таас очуос үрдүгэр ыттарбын, Таалалыы-сыламныы сытарбын. С. Васильев

күндээр диэнтэн дьаһ
туһ. Оскуолаҕа эрэ баара Аҕыйах кыраһыын лаампа. Оонньууга — испиэхтээххэ Уматан күндээрдэллэр. Баал Хабырыыс

побуд. от күндээр = ярко освещать.

күндээр I диэнтэн атаах. Өһөх хара санаалаах Өстөөхтөрбүт өһөннөр, Кыайыы кыһыл кыната Кылбаараахтыы тэлээриэ. Коммуналыыр күннэрэ Күндээрээхтии көрүөҕэ! Суорун Омоллоон

көр күндээр I. Күөх халлаан күөнүгэр Күлүмүрдэс күммүт Күндээрийэ күөрэйдэ. А. Софронов
Атыыр андылар төттөрү-таары ууну кырсынан дайан лаһыгыраһаллар. Ол кэмҥэ уу үрдэ биир кэм өрө ытыллар, ыһыллан күндээрийэр. В. Тарабукин

сов. 1. сырдаан кэл, күндээр, чаҕылый; 2. перен. (стать радостным) үөрэв сырдыы түс, күлүм аллай.

I
туохт.
1. Күлүмнүү тык, чаҕылый (үксүгэр күн туһунан). ☉ Ярко сиять, сверкать, излучать яркий свет (обычно о солнце)
Булчут кутаата, үйэттэн үйэлэргэ үгүс өбүгэлэрбитин өлөртөн өрүһүйбүтүҥ, өһүмэ, умуллума, күүдэпчилэн, күндээр, хараҥалыын хатыс! Далан
Барыларын [көтөрдөрү, тыаны, хорууну] саататарга соруйан ылынан турардыы саппаҕа суох халлааннааҕы күн тыган күндээрэр. Эрилик Эристиин
Былыта суох халлаан, күн киирэн эрэр сардаҥатыгар ордук күндээрдэ. Д. Токоосоп
2. Олус сырдаан көһүн (үксүн хос, дьиэ, о. д. а. иһин туһунан). ☉ Быть залитым ярким светом, ярко освещаться (напр., о внутреннем пространстве дома, комнате)
Хаспах иһигэр ханан даҕаны сырдык киирбэтэр да, ол күөл уутуттан сыдьаай күндээрэр. Н. Якутскай
Түннүк куруһуба сабыынан күндээрбитэ. В. Протодьяконов
Хонуу үрдэ күнүскүлүү күндээрэ сырдаата. Биһиги сиргэ хаптайабыт. С. Никифоров
II
даҕ. Күлүмүрдэс, олус сырдык. ☉ Блестящий, сверкающий, сияющий
1967 сыллаах дьылга бу Саха сиригэр буор сыбахтаах, муус түннүктээх балаҕан дьиэни биири даҕаны көрүөхпүт суоҕа: күндээр таас түннүктээх, кырааскалаах муосталаах нуучча дьиэтэ туругуруоҕа. П. Ойуунускай
Лена күндээр үөһүгэр Үөр хоптолор тыҥкыныыллар, Тугу эрэ хаһан эрэ Сүтэрэн аһыйаллар. И. Гоголев
Бу сир хара мас тыалаах, алаадьы алаастаах, күндээр уулаах үрэхтээх, собо балыктаах күөллээх. П. Аввакумов

и. д. от күндээр = 1) яркое сияние, сверкание; 2) яркое освещение.