Якутские буквы:

Якутский → Якутский

күүгүнэй

аат. Уонча сэнтимиэтир уһуннаах, үс-хас сэнтимиэтир кэтиттээх, ортотунан икки үүттээх чараас мас, ол үүттэринэн (хайаҕастарынан) угуллубут сабы төбөлөрүн холбуу баайан баран, тардыалаан эргичиҥнэтэр оонньуур. Якутская национальная игрушка: плоская лучина (деревяшка) длиной около десяти и шириной два-три сантиметра, имеющая посередине два отверстия
Через них пропускают нитку, завязывают узлом и, подергивая ее за концы, вращают лучину вокруг оси, производя жужжащий звук. Күүгүнэйи дэбигис эргиппит уонна киһи сэргиир араас дорҕооннорун таһаарбыт оҕо хайҕанар. ВПК СОо
Иитээччи күүгүнэй оҥорон аҕалан тыаһатар. КИИ ОЧСҮөГ

күүгүн

аат. Чуолкайа суохтук, бүтэҥитик иһиллэр элбэх киһи саҥата. Невнятный громкий гомон, гул голосов, шум-гам
Дириэктэр киирэн кэллэҕинэ, кылаас чуумпура түһэр, тахсан бардар эрэ, күүгүн эмиэ өрө күөдьүйбүтүнэн барар. Амма Аччыгыйа
Тыҥаабыт чуумпу эмискэ дэлби барарга дылы гынна. Күүгүн өрө оргуйан таҕыста. А. Федоров. [Орлосов] атаҕын төбөтүнэн сыбдыйан хааман, түгэх хоско киирдэ. Иһиллээн турда. Ханнык эрэ күүгүн иһиллэр. Н. Габышев. Тэҥн. күүгээн

күүгүн-хааҕын

аат. Элбэх киһи саҥата кэлии-барыы, киирии-тахсыы бииргэ холбоспута. Гомон, гул множества голосов, смешанный с шумом оживленного движения
Күүгүн-хааҕын ортотугар Микиитэ утуйан хаалла. Амма Аччыгыйа
Күүгүн-хааҕын ортотугар, Дьэкиим, чуор кулгааҕа билэр саҥатын истэн, сэгэс гына түстэ. Болот Боотур

Якутский → Русский

күүгүн

невнятный гомон, шум-гам; ср. күүгээн .


Еще переводы:

күүгээн

күүгээн (Якутский → Русский)

гомон, гвалт, шум; күүгээн буолла поднялся гвалт; ср. күүгүн .

маргыһыы

маргыһыы (Якутский → Якутский)

маргыс диэнтэн хай
аата. Иһиирии, үһүүрүү элбээбит, Айдаарыы, маргыһыы буолбут, Саала иһэ күүгүнүнэн туолбут. «ХС»

күүгээн

күүгээн (Якутский → Якутский)

аат. Ис хоһооно иһиллибэт элбэх саҥа-иҥэ. Громкий, нечленораздельный шум множества голосов
Хаһаарыма иһигэр саҥа-иҥэ хойунна, күүгээн буола түстэ. В. Протодьяконов
Саҥа-иҥэ, күүгээн ортотугар икки киһи уопсай тылынан солуута суох этиини оҥордулар. ВНГ ГОПХ
Аанньа истибэтэхтэр учуутал тугу эппитин хат ыйыталаһаннар, кылааска күүгээни таһаараллар. СГФ СТМО. Тэҥн. күүгүн
ср. бур. хүүйээҥ, күүгээн ‘шуметь’

сэгэс гын

сэгэс гын (Якутский → Якутский)

сэгэй I диэнтэн көстө түһүү. Кыратык аан сэгэс гынна да, Эрдэлиир Миитэрэй үөрбүт-көппүт саҥата өрө күөдьүйэ түстэ. Амма Аччыгыйа
Күүгүн-хааҕын ортотугар, Дьэкиим, Чуор кулгааҕа билэр саҥатын истэн, сэгэс гына түстэ. Болот Боотур
Мин үөрэн сээн дэттэрэн, сэгэс гына түстүм. С. Тумат

кыраҕытый

кыраҕытый (Якутский → Якутский)

I
туохт. Ордук кыраҕы, сытыы буол (харах туһунан). Быть, становиться более зорким, острым и наблюдательным (о глазах)
Ыллам-ыччат дьоннорум, Ыһыы-битии оҕолорум, Кулгаахтаргыт чуордуйдун, Хараххыт кыраҕытыйдын, Эккит-хааҥҥыт чэрдийдин! ҮӨЫ
Кини тыаларынан уонна хонууларынан, хараҕа наһаа кыраҕытыйан, кулгааҕа олус чуордуйан мас-от элэҥнииригэр, күүгүҥҥэ, тыаскаууска угуйтаран баран испитэ. Г. Николаева (тылб.)
II
көр кыраҕый
Кини ыраахтааҕы тронун салҕалатар, өрөбөлүүссүйэ уотун күөдьүтэр көрдүгэн Тандаҕа да тахсыа диэн салларга, кыраҕытыйарга тиийбит. С. Васильев

сирдиргээ

сирдиргээ (Якутский → Якутский)

I
туохт. Искэр куттан, туохтан эмэ дьиксинэ, ытырыктата санаа. Испытывать беспокойство, бояться, опасаться чего-л.
Сүбэлиирэп этэрээтин туһунан Тишко үгүстүк истэр буолан, бэркэ сирдиргиир. Амма Аччыгыйа
Үүтээммит таһынааҕы сирдэргэ холкутук, туохтан да сирдиргээбэккэ сылдьарбыт. Далан
Сирэйигэр-хараҕар сирдиргээбит сибики биллибэт. Р. Кулаковскай
II
тыаһы үт. туохт. Тохтоон ыла-ыла биир кэмник «сир-сир» диэн эрэр курдук тыаһы таһаар. Издавать ритмичные и короткие свистящие звуки
Мааны ойуурум Симэхтэрин быыһынан Сиэрэ уота сирдиргээтэ. С. Васильев
Буор аһыҥалара оҕо оонньуур күүгүнэй ойуунун курдук, сирдиргии көтөллөр. Р. Кулаковскай
«Катюшалар» уот субурҕа сэнэрээттэрэ …… тус арҕаа диэки сирдиргии көтөллөр. С. Никифоров

күүстээх-уохтаах

күүстээх-уохтаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Ыараханы кыайар, олус кыайыгас. Физически сильный, с неослабевающей мощью, осиливающий всякую работу
Адамов олус кытыгырас, күүстээх-уохтаах уонна доруобай, тулуурдаах буолан, өлүүттэн өрүһүллүбүтэ. И. Бочкарев. Кэлиҥ даа, көччөх гынан көтүппүт Күүстээх-уохтаах уолаттарым, Күн сиригэр дьол иһин төрөппүт Күндү көмүс оҕолорум! И. Егоров
Кини бу күүстээхуохтаах эдэр киһиттэн улаханнык дьааххана саныыр быһыылааҕа. А. Сыромятникова
2. Элбэх баайдаах-дуоллаах, бэйэтигэр эрэмньилээх, элбэх сэрииһиттэрдээх, үчүгэй сэбилэниилээх (судаарыстыба, оннук судаарыстыбаҕа олорор норуот туһунан). Богатый, уверенный в себе, обладающий мощными вооруженными силами (об отдельном народе или государстве)
Бу Улуу өрүс эҥээригэр иитиллибит дьон олоҕо даҕаны, санаата даҕаны чыҥха атын, күүстээх-уохтаах буолаллар эбит. П. Ойуунускай
Күөх дириҥ далайга, Күүгүн-хааҕын балкыырга Көмүллэн өлүөм кэриэтин Күүстээх-уохтаах саарыстыбам Күргүөм үгүс норуоттуун Күдэн буолан көттүн, Күл буолан сүттүн! Эллэй