озеро || озёрный; күөл балыга озёрная рыба; күөл хараҕа омут (букв. глаз озера); күөл уҥуоргутун көрөр да, бэйэтин аннын көрүммэт погов. хотя видит, что имеется за озером, но под носом ничего не замечает (соотв. в чужом глазу соломинку видит, а в своём бревна не замечает) # күөл аһа бот. сусак, белокрыльник, красуха, хлебница.

п. lake

аат. Тула өттө кураанах сирдээх, балык, көтөр үөскүүр уу бүтэй түөлбэтэ. ☉ Озеро
Биир күтүр улахан сүүнэ күөл хаба ортотугар, кутаалаах уот курдук, күн чаҕылыйа сандаарар. Күндэ
Бу дойду өрүстэрэ уонна күөллэрэ бараммат балыктаахтар. И. Данилов
♦ Билэр күөлүм балыга көр балык. Суобаһы билбэтиҥ итинэн көстөр …… Сэмэнтэн мин оччо соһуйбаппын
Билэр күөлүм балыга. Амма Аччыгыйа
Тустууккунан да билэр күөлүм балыга этиҥ. Холоон ини — Бүлүү бөҕөһүн хоторуҥ! «ХС»
Күөл акаары — далай акаары диэн курдук (көр акаары). «Сеня, эн миигин күөл акаарынан ааҕаҕын дуу?» — Дьулус иллээхтик күлэр. Л. Попов
Биһиги ийэ ууһа эһиннэхпит. Ити мин күөл акаары уолум тыыннаах хаалан сир чэчирэ буолан сириэдийэр үһүө. Эрилик Эристиин
Күөл иһээччи — буор иһээччи диэн курдук (көр буор). Аа-а, Таракаан дуо? Манна олохтоохтор бары кинини Таракаан диэн ааттыыллар. Күөл иһээччи. Софр. Данилов. Күөл итирик — олус итирик. ☉ Пьяный в дым
Булумдьу, …… күөл итирик соһуллан-сыһыллан, ыкса киэһэ кэлбит. Л. Попов
◊ Алаас күөлэ — алаас иһигэр сытар күөл. ☉ Озеро на аласе
Алаас күөлэ сөтүөлүүр оҕолорунан туолбута. Н. Заболоцкай. Көлүйэ күөл — кыра күөл. ☉ Маленькое озеро размером с пруд
Самантан тус арҕаа диэки сөтүөлүү оонньуур көлүйэ күөл баар буолуо. Ньургун Боотур. [Алаа Моҕус] бэйэбин сиэри гыммытыттан куотан, көлүйэ күөлбэр киирбиппэр, эккирэтэн иһэн, халтарыйан охтон хаалла. Саха фольк. Күөл атаҕа — күөл синньиир утаҕа. ☉ Вытянутое ответвление от озера, залив. Күөл атаҕар кустар түстүлэр. Күөл баһа — күөл саҕаланар киэҥ өттө. ☉ Широкая часть озера. Күөл баһыгар от оҕустум. Күөл былыыга — күөл түгэҕиттэн хостонор, сылгыга, ынахха сиэтиллэр бадараан. ☉ Озерный ил, сапропель
Урут Чурапчыга «Соловьев Амматыгар» күөл былыыгын [сылгыга] сиэтэ сылдьыбыттара баара да, таах хаалла быһыылаах. «Кыым». Күөл кыламана — күөл кытыыта, күөл кытыытынааҕы чычаас ууга от үүнэн турар сирэ. ☉ Мелководная береговая часть озера. Күөл кыламаныгар кустар уста сылдьаллар. Күөл ньургуһуна — күһүҥҥү ньургуһун. ☉ Подснежник, растущий осенью
Үчүгэйгэ тахсар дииллэр Күөл ньургуһуна. «Кыым». Күөл хараҕа — күөл саамай дириҥ уута. ☉ Самое глубокое место озера, омут. Бу күөл хараҕа хоту өттүгэр баар. Ойбон күөл — кыһын кыстык кэмигэр ойбоннонор күөл. ☉ Озеро вблизи зимовья, предназначенное для водопоя скота
Олоон көрөн сураһыы Ойбон күөлгэ тиийбэккэ умнуллар. С. Васильев. Тыымпы күөл — кытылыгар сыһыыта-хонуута суох, хара маһыттан уулаах күөл. ☉ Лесное озеро (без береговой полосы)
Хара тыа ортотугар төгүрүк тыымпы күөл кубарыйан, долгулдьуйан көстөр. Н. Неустроев
Тыа тайҕа чуумпуран турар, Тыымпы күөл түһүү сытар. С. Васильев. Үрэх күөлэ — үрэх сүнньүгэр сытар күөл. ☉ Озеро, находящееся в русле речки
Үрэх күөлэ сыл аайы уларыйа турааччы. Амма Аччыгыйа
Дьэ диэ, биһиэхэ бултаан аһыыр дьоҥҥо, бу үрэхпит күөлэ мөлтөөбүт, уута олус дьара буолан! А. Сыромятникова. Элгээн күөл — өрүс таһыгар сытар уһун синньигэс дириҥ күөл. ☉ Продолговатое глубокое озеро, находящееся возле реки
Куораттан алта уон килэмиэтири бардахха хомустаах уһун элгээн күөллэр бааллар. Далан
Элгээн күөллэрдээх, киэҥ ходуһалардаах, дьураа-дьураа иирэ талахтардаах киэҥ арыы быһыылаах. Н. Якутскай
тюрк. көл

күөл-хаал көр — уу-хаар баспыт харахтаргынан көр; мээнэнэн көр. ☉ Смотреть полными слез глазами; смотреть бессмысленными глазами
Ытанньах [киһи аата] Атыыһыт диэки кытарбыт харахтарынан күөл-хаал көрөн кэбистэ. Д. Очинскай
Күөл-хаал көрбүт, тэлиэс-былаас дайбаабыт итирик дьон уопсай көрү-нары буортулууллар. «ХС»