көмүскэс I диэнтэн хай
аата. Эһиги Сэбиэскэй былаас өстөөхтөрүн — бандьыыттары утары охсуһуугут, саа тутан кэпэрэтиип сыаналаах малын көмүскэһиигит …… умнуллубат кэрэ бэлиэ страница буолуоҕа! Н. Якутскай

I
1.
көмүскээ диэнтэн холб. туһ. Саҥа былааһы саа тутан көмүскэспиттэрэ. Н. Степанов
Кини Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр биэс сыл сылдьан, төрөөбүт дойдутун ньиэмэс сиэхситтэриттэн көмүскэһэн баран, дойдутугар эргиллэн иһэр. М. Доҕордуурап
2
көмүскээ 1–3 диэн курдук. Олус саҥаран туох диэтим? Эн кинини эмиэ тоҕо көмүскэстиҥ? А. Софронов
Кыыһыҥ эн курдук, эмиэ кубулҕаттаах. Ону көмүскэһэн бардыҥ дуо? М. Доҕордуурап
II
1. даҕ. Кими эмэ саҥардыбат, мөхтөрбөт. ☉ Оказывающий заступничество, защиту, покровительство
Оҕо доҕорун туһугар олус «ыалдьар», энчи тылы көрбөт, көмүскэс буолар. ЧКС АК
Сорох дьон оҕолорун туһугар аадырыстаммыт тылга ордук уйан, көмүскэс буолаллар эбит. ЧКС ОДьИи
2. аат. суолт. Кими эмэ кимтэн, туохтан эмэ көмүскээн харыстааһын. ☉ Заступничество, покровительство
Көмөлтө, көмүскэс көрдөспүт курдук, Көппөҕөр түөһэ күөрэҥнии-күөрэҥнии, Уҥуор-маҥаар урсунун одуулуу, Туналҕаннаах ньуурун тутта турбута. А. Софронов
— Бу алдьархайтан Быыһаа, — дии-дии Аан дойду дьоно Арассыыйа диэки хайыста, Күн сирин дьоно Көмүскэс көрдүү турда. С. Васильев
Көмүскэскэ иитиллибит оҕо хайаан да биллэр-көстөр омсолордоох буолар. ЧКС ОДьИи
♦ Көмүскэс сүрэхтээх фольк. — аһыныгас, уйан дууһалаах. ☉ Сердобольный, сострадательный, жалостливый
Көмүскэс сүрэхтээх күнүм дьонноро. Саха фольк. Көмүскэс сүрэхтээх күн сиэнэ киһи Күөх лабаа күлүгэр сүгүрүйэрэ. Баал Хабырыыс
Илиэһэй улууһуттан Эн буоллаҕыҥ, Көмүскэс сүрэхтээх Күн айыы улууһуттан Мин буоллаҕым. ТТИГ КХКК

туохт.
1. Кимтэн, туохтан эмэ быыһаа, харыстаа. ☉ Защищать от кого-чего-л., заступаться за кого-что-л., оберегать кого-л. от чего-л.
Таһыйаары гыннаҕына ийэбитигэр сөрөнүөхпүт. Ийэбит көмүскүөҕэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Иккиэйэх киһи бандьыыттары утары туруулаһар, кэпэрэтиип лааппытын малын көмүскүүр кыахтара суоҕа. Н. Якутскай
Илиҥҥи-арҕааҥҥы эҥээртэн Быгыахтыыр сидьиҥтэн Ийэ сир көҥүлүн көмүскээн, Кытаатыҥ, эрэттээр. А. Абаҕыыныскай
2. Киһи туохха эмэ буруйданарын утар, буруйдааччыларга кини буруйа суоҕун өйдөт. ☉ Доказывать невиновность кого-л., защищать кого-л. (в суде), заступаться за кого-л.
Суукка буруйдааҕы көмүскээн тыл эттэ. — [Чоочо — эмээхсиҥҥэ:] «Түөкүн, ороспуой-уоруйах уолгун көмүскүүгүн дуо?» — диэн саҥарпат. Саха фольк. [Суоппуйа:] Чэ, эн төһө да көмүскүү саҥарбытыҥ иһин, кэм булан сылдьар оҕо буолуо. Эрилик Эристиин
3. Туох эмэ санааны, этиини кырдьык, таба диэн өйөө, ол туһугар мөккүс. ☉ Выступать в поддержку кого-л., отстаивать чье-л. мнение, интерес, солидаризуясь с ним
Кэлэктиип миниэнньэтин көмүскээ. — Бэртээхэй тыллар, — Айааны Никита көмүскээтэ. Н. Лугинов
4. Туох эмэ саҥаны оҥорон, суруйан дьон дьүүлүгэр туруоран, сөптөөҕөр, табатыгар итэҕэт. ☉ Защищать (напр., диссертацию, проект)
Үйэтин-сааһын тухары сыралаһан кэлбит үлэтин чөмчөтөн, дуоктарыскай диссертациятын, туох да омуна суох, чаҕылхайдык көмүскээтэ. Н. Босиков
Кууһума кинилэри кытта былырыын саас дипломун бииргэ көмүскээбитэ, онон үчүгэйдик билэр. Тумарча
Аҕыйах хоноот обсерватория салалтата бырайыагы көмүскүү соҕуруу көппүтэ. В. Яковлев

заступник; всегда готовый защитить кого-л.; көмүскэс сүрэхтээх күнүм дьонноро фольк. люди солнечного мира с чуткими сердцами заступников (т. е. люди нашего племени, рода; люди земли).

1) защищать (вместе с другими); Ийэ дойдугун көмүскэс = защищать свою Родину; 2) вступаться за кого-л.; брать чью-л. сторону; оҕотун көмүскэһэр он •вступается за своего ребёнка.

защищать, оберегать кого-что-либо; заступаться за кого-что-л.; Аҕа дойдугун көмүскээ = защищать Отчизну; оҕоҕун көмүскээ = заступиться за своего ребёнка.

a. defensive, protective; көмүскээ= v. to defend, protect