возвр.-страд. от тоһоо = обламываться; быть обломанной (о ледяной корке).

лёд || ледяной; халыҥ муус толстый лёд; муус хайа ледяная гора # муус сүрэх ледяное сердце; муус устар апрель.

обламывать (ледяную корку).

1) покрываться пеной, пенкой; 2) покрываться тонкой плёнкой, коркой; уһааттаах уу үрүмэтийбит вода в ушате покрылась тонкой ледяной коркой.

тайахтан диэнтэн хай. аата
♦ Муус тайахтаныы — быста дьадайыы, умнаһыт буолуу. ☉ Полное обнищание (букв. обзавестись ледяной тростью)
Муус тайахтаныы — умнаһыттыйыы, дьадайыы. Муус дьоҥкуо тайахтаныы. КНЗ СПДьНь

даҕ. Тыйыс, тымныы кыһыннаах. ☉ Заснеженный, ледяной
Хотугу хаар-муус сирбэр Үчүгэй дьоннор бааллар, Чөмчүүк курдук кинилэр Күлүмүрдүүр кэриэтэлэр. И. Гоголев
Ийэтэ, биллэн турар, оҕотун ханнык эрэ тыйыс айылҕалаах, чымаан тыыннаах хаар-муус дойдуга ыытыан баҕарбатаҕа. С. Никифоров

1) шест, жердь, длинная палка; мас ураҕас деревянный шест; ураҕаһынан ууну суруйбут курдук погов. словно по воде шестом провести (о недостоверном сообщении); 2) разг. оглобля; импровизированные оглобли; сыарҕа ураҕаһа оглобли саней; ср. олгуобуйа # муус ураҕаһынан үүр = относиться к кому-л. жестоко, бессердечно; гнать, прогонять кого-л. (букв. гнать ледяной палкой).

туохт. Тоҥот буол. ☉ Покрываться ледяной коркой, настом
Түүн тоҥорор. Өнньүөрбүт хаар тоҥоттуур. И. Данилов
△ Саас ириэрэн баран, өр тоҥор, тымный, тыалыр. ☉ Холодать долгое время после весенней оттепели
Кус кэлиитин үгэнин саҕана эрэ тоҥоттоон турбут саас эмискэ итийэн барбыта. Н. Заболоцкай
Муус устар тоҥоттуур, хатыыр. Баал Хабырыыс

даҕ. Муус курдук, кытаанах. ☉ Твёрдый (как лёд), ледяной
Сүҥкэн кыыл ыарын уйбакка чакылас буолбут тоҥ сир кытта аллара тимис гынарга дылы. Н. Заболоцкай
Кини киһи илиитэ төттөрү тэйэр чакылас тоҥу харбыам дии санаабыта. П. Тобуруокап
Сииктээх буор ыбылы тоҥмута адьас чакылас таас курдук. В. Протодьяконов

1) пена, пенка; үүт үрүмэтэ пёнка на молоке; 2) плёнка, корка (напр. ледяная).