Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ли- сүһүөҕүнэн саҕаланар олохторго сыстар: лип-либиргэс, лип-лиһиргэс. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ли-: лип-либиргэс ‘с частым резким стуком, часто хлопающий’, липлиһиргэс ‘сильно громыхающий’
Муостарын — туйахтарын тыаһа этиҥ курдук лип-лиһиргэс! И. Гоголев
Бары липлиһиргэс, оту-маһы тардыалаан көрө сылдьар эдэр уолаттар олорон иһэр буоланнар, ыстанан түһэн [массыынаны бадараантан] ньылбы соһон таһааран эмиэ айанныыллара. Далан
Якутский → Якутский
лип-
лип
I
тыаһы үт. т. Туох эмэ ыарахан туохха эмэ күүскэ ыпса түһэр тыа һа (ү к с ү г э р х а л ҕа н ы э ти л л э р). ☉ Подражание отрывистому стуку или хлопку, который производит тяжёлый предмет, плотно ложась на опору (напр., о тяжё лой, массивной двери)
Лаврентий төҥкөс гынан ампаар уһугун көтөхпүтэ, …… ампаар «лип» түһэн, ынчыктаан кэбиспитэ. Н. Габышев
◊ Лип хаан — бэрт бигэ-таҕа, халыҥ, ыарахан (үксүгэр халҕаны этиллэр). ☉ Добротный, тяжёлый, массивный (обыч но о двери)
Лип хаан халҕанын тэлэйэ тардан, дьиэҕэ киирдэ. ПЭК ОНЛЯ I
Сэттэ мастаах лип-хаан х а лҕаны Тиэрэ кэбэн кээспит курдук кэтит нанаҕар түөстээх. ТТИГ КХКК
Кутуу тимир кулугулаах Ньирилиир лип хаан аана Тэлэллэ түһэрин кытта, Урааҥхай оҕотун Одьунаас бэрдэ Быһаҕаһыгар диэри Былтас гына түстэ. ЕН Ы. Лип хара — киппэ ыар, суостаах (үксү гэр олоҥхоҕо халҕан туһунан). ☉ Не приступный, грозного вида (обычно в эпосе о двери)
Сэттэ уон сэттэ киһи Сэгэтэн көрбөтөх Лип хара дьиэлэрин аанын Лиһигирэйэн тиийэн Сэбирдэх курдук сэлэйэ баттаата. П. Ойуунускай
Ол улуу уутуттан бухатыыр уһуктан, Уордаахтык тыыллаҥныыр, Лип хара ха лҕа ны ас та лыы р. Эл лэй. Оо, ити таас дыбарыастар Лип хара халҕаннарын Киэҥник тэлэйэ астар, Билэҕиэн, ким тахсарын?.. А. Бэрияк. Тэҥн. лик
II
сыһ., кэпс.
1. Оронтон турар кыаҕа суох (ыалдьа сыт). ☉ Будучи прикованным к постели (о тяжелобольном)
Василий Иванович, ыарыыта бэргээн, кыраадыһа үрдээн, олох лип сытар эбит. Болот Боотур
Саҥата суох тахсан аат эрэ харата сүөдэҥнээн хаһаарыматыгар тиийэн лип сыппыта. Р. Кулаковскай
2. Кытаанахтык, дьиппиниччи. ☉ К р е пко, плотно (напр., закрываться)
Аан лип сабылынна. Н. Габышев
Игнат өйдөн нө. Лип ыараабыт халтаһатын бэрт нэһиилэ атытта, д о ҕ о р о к э л э н о ло р о р ун к ө р д ө. Г. Нынныров. Тэҥн. липпэ II
ср. нан. лип ‘сплошь (закрыть)’
лип бааччы
көр лип курдук
Ыҥыырга суон төҥүргэс курдук лип бааччы о л о р о р к э т и т с а р ы н н а а х э т л а хса аргыһа үгэһинэн көбүөлээн хардьыгынаата. И. Гоголев
Улахан хара аан сайыҥҥы дьиэҕэ хойдубут итии салгыны хаайан лип бааччы сабыллыбыт этэ. В. Яковлев
Макар утуйаары сытта, …… халтаһалара, кыайан арыллыбат буола, лип бааччы ыараатылар. Дьүөгэ Ааныстыырап
лип гын
биирдэм тыас туохт. Туохха эмэ күүскэ ыпса түһэн тыаһаа (ыараханы, хол., халҕаны этэргэ). ☉ Плотно ложась на опору, произвести резкий стук, резко, энергично хлопнуть (о тяжёлых твёрдых предметах, напр., о двери)
Аан сабыллан тыаһа лип гынна. Массыынатыгар кэлэн аһан киирдэ да аанын лип гына сабына охсон кэбистэ. П. Аввакумов
Оҥорбут подшипнигын олорпута лип гына түстэ, массыынаны таҥан бүтэрдилэр. «ХС»
Синцов ытта — танкист тимис гынна, лүүгэ сабыллан лип гынан хаалла. К. Симонов (тылб.)
лип гыннар
лип гын диэнтэн дьаһ
туһ. Ааны ыараханнык сабан баран, нэмийэн атаҕынан тэбэн лип гыннарда. Амма Аччыгыйа
лип курдук
- даҕ. Ыарахан, кытаанах. ☉ Тяжёлый, массивный
Кыыс …… тирии бүрүөһүннээх, быа тардардаах лип курдук ыа ра ха н ха лҕа ны а р ыйа та рта. Болот Боотур
Анфиса атаҕынан тэ биэлээтэ да, аана лип курдук, аспаттар. Н. Габышев - сыһ. суолт. Кыбыс-кытаанахтык, барбат-кэлбэт гына (бааллан хаал). ☉ Крепко, надёжно (быть связанным чем-л.)
Ки н и х а н н а да б ыгы а лыы р к ы а ҕа суох эбиэккэ дылы лип курдук онно хам бааллан хаалбыта. В. Гаврильева
лип-лап
- сыһ., кэпс. Чиҥ тыастаахтык, либиргэччи. ☉ Громко стуча, хлопая чем-л.; твёрдо ступая, твёрдыми шагами (идти)
Лип-лап үктэнэн хаамп. Ааннар лип-лап аһыллан-сабыллан тыаһаатылар. П. Аввакумов - даҕ. суолт.
- Аналыгар саарбаҕа суох түбэһэр, бигэ-таҕа. ☉ Ровный, ладный, надёжный (о предметах). Лип-лап оҥоһуктар
- көсп. Бутуура, мунааҕа суох ырылхай, чуолкай. ☉ Открытый, очевидный, явный
Манна холоотоххо мин СМУ-м бэрдин! Барыта лип-лап, чиҥ-чаҥ. Тугу оҥорбутуҥ таас эркин буолан дьэндэйэн иһэр. Н. Лугинов
Якутский → Русский
лип
подр. глухому стуку тяжёлого плоского предмета, напр. двери, крышки; аан лип гына сабылынна дверь захлопнулась с глухим стуком; ср. лик.
Еще переводы: