Якутские буквы:

Якутский → Русский

лиҥ

подр. глухому сильному звуку; истиэнэни лиҥ гына оҕустулар глухо и сильно ударили в стену.

Якутский → Якутский

лиҥ

тыаһы үт. т. Кытаанах предмет туох эмэ кытаанахха, улахаҥҥа ньиргиэрдээхтик охсуллар, саалла түһэр тыаһа. ☉ Подражание громкому, гулкому, раскатистому звуку, возникающему при ударе твёрдых предметов друг о друга (один из предметов может быть металлическим)
Трамвай кылыргыыр, Лиҥ-лиҥ лиҥийэр, Тип-тип тибийэр. П. Ойуунускай
Миигиттэн дьон толлоллор, Киэп-таһаа Астык наһаа, Сирэй-харах сүр суостаах! Остуол тыаһа тиҥ-тиҥ, Муоста тыаһа лиҥ. И. Гоголев
Оҕонньор [дүҥүрүн] …… лиҥ-лиҥ охсо-охсо, ходьоҥидьэҥ эккирээн боҕуйбутунан барбыт. Н. Абыйчанин
ср. туркм. лиҥк-лиҥк ‘подражание звуку быстрых шагов хромого человека’

лиҥ гын

биирдэм тыас туохт. Туох эмэ кытаанахха, улахаҥҥа ньиргиэрдээхтик охсулла, саалла түһэр тыаһа, улахан доруоп саа эстэр тыаһа. ☉ Произвести громкий, гулкий, раскатистый звук (напр., при выстреле из дробового ружья большого калибра)
Дьүлэй Бүөккэ дурдата сэргэхсийэн кубаҕай буруонан хаста да төлө сөтөлүннэ, кэтириинискэй доруоп сүр холкутук лиҥ гыныталаабыта. Н. Заболоцкай

Еще переводы:

эрчимнээхтик

эрчимнээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүстээхтик, тэтимнээхтик. ☉ Сильно, энергично; стремительно, с силой
Эрчимнээхтик быһа далайан кэбиспит отторо сиҥнэсиҥнэ ситэ сууллубакка …… охсулла илик «өлүөр» оттортон иҥнэн, өйөнөн иһэллэр. Күннүк Уурастыырап
Ааны киһи эрчимнээхтик тардан «лиҥ» гыннарда. Амма Аччыгыйа
Сүөдэр киэҥ киэҥник атыллаталаан эрчимнээхтик хаамар. «Чолбон»

кэтириинискэй

кэтириинискэй (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Былыргы, Екатерина II ыраахтааҕы саҕана баар буолбут (доруоп саа, харчы). ☉ Появившийся в годы царствования Екатерины II, катерининский (предмет, изделие — о крупнокалиберном дробовике, распространенном в дореволюционной Якутии, и бумажных ассигнациях)
Бу аата биэс сүүстээх кэтириинискэй диэн буоллаҕа. Н. Неустроев
Дьөгүөрдээн кыбыммытынан улааппыт, кытта кырдьан эрэр, киһи эрбэҕэ эргичийэр киэҥ уостаах кэтириинискэй доруоптаах. Амма Аччыгыйа
Бөҕө хатыҥ чуумпурунан ыга симиллэн иитиллибит кэтириинискэй доруоп сүр холкутук, көссүөтүк «лиҥ» гыныталаабыта. Н. Заболоцкай
Үс мөһөөгү кэтириинискэй харчынан ааҕан остуолга уурда. Н. Павлов

лиҥкинээ-лаҥкынаа

лиҥкинээ-лаҥкынаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Араастаан ньиргиэрдээхтик сатархайдык дуораһыйан иһилин (хол., улахан куолакал тыаһын этэргэ). ☉ Издавать громкие, гулкие, переливающиеся звуки, гудеть (напр., о колоколах). Таҥара дьиэтэ буоллаҕына быыстала суох собуонун тыаһа эҥин араастаан лиҥ кинии-лаҥкыныы турар. Эрилик Эрис тиин
△ Ой дуораанын курдук сатарыйан иһилин. ☉ Издавать громкий ре зонирующий звук, греметь, громыхать
Кини соһуйан уһуктубут омунугар синньигэс лааппыны түөрэ көтөн кэбиспитэ, иччитэх өтөх кытта атын үлүгэрдик лиҥкинээн-лаҥкынаан уһугунна. Н. Заболоцкай

лиҥкинээ

лиҥкинээ (Якутский → Якутский)

I
тыаһы үт. туохт.
1. Туохха эмэ охсуллан, биир күрүстүк ньиргиэрдээхтик доргуйан тыаһаа (туох эмэ улахан предмети этэргэ); тыастаахт ы к к у у г у н а а ( хол., о һ о ҕ у э т э р г э ). ☉ Ударяясь обо что-л. твёрдое, производить гулкие, громкие, раскатистые звуки (о т яжёлых больших предметах); гудеть (напр., о печной трубе)
Ампаар дьиэ ортотугар турар буор оһох тыаһаанууһаан умайан лиҥкинээн барда. Эрилик Эристиин
[Эһэ] дьаргыл таас олбоҕор лиҥкинии устар Индигир эбэ тымныы сүүрүгүн одуулаан турбахтыыра. Н. З аболоцкай. Атаҕым анныгар сир титирэс тээбитэ, эриэлсэлэр лиҥкинээбиттэрэ. Ч. Айтматов (тылб.)
2. Сөҥнүк, ньиргиэрдээхтик саҥар. ☉ Го ворить гулким, трубным голосом. Тохороон саҥата дьон айдаанын ортотугар туспа лиҥкинээн и һ и л и н н э. А мма Аччыгыйа
△ Ньиргиэрдэнэн иһилин. ☉ Звучать гулко, громко, раскатисто
Титиик диэки Сынтараалка [оҕус] мөҥүрүүр саҥата сир түгэҕэр лиҥкинээтэ. В. Титов
II
туохт. Суон уонна өрө кулуһуйбут үрдүк буол (сүнньүнэн үүнэн турар маһы этиллэр). ☉ Быть очень высоким и крепким снизу доверху (в основном о деревьях)
Дьэ, лиҥкинээн мастар да мастар буолан бардылар. Суорун Омоллоон
Оччолорго өрүс сүнньүн бата тэҥкэ тииттэрдээх түбэ лиҥ кинээн турара. М. Ефимов

тиҥ

тиҥ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. т. Бүтэҥи гынан баран, дуораһыйан иһиллэр улахан тыас (хол., туох эмэ ыарахан үөһэттэн түһэр эбэтэр туохха эмэ охсуллар тыаһа). ☉ Глухой, но сильный шум, стук (напр., от удара какого-л. тяжёлого предмета обо что-л.)
Онноманна саалар тыастара «кип», «тиҥ», «ньир», …… гыналлара улам аҕыйаан барар. П. Тобуруокап
Кыыһырдым да мин «Молчать!» — диибин. Остуол тыаһа «тиҥ». Муоста тыаһа «лиҥ». И. Гоголев
«Тиҥ!» — хойуу талахха саа тыаһа кэлэн охсуллар. М. Шолохов (тылб.)
◊ Тиҥ курдук — 1) кытаанахтык, ыга (хол., ааны сап, хатаа). ☉ Плотно, наглухо (напр., закрывать дверь)
Ааннары тиҥ курдук, үчүгэй аҕайдык сабыталаан кэбиһиэххэ. Куобахчыттар сыакаардар аһан балыыҥкалыахтара. В. Титов; 2) бөҕөтүк, туохха да бэриммэккэ (хол., тур). ☉ Крепко, не подвергаясь никаким воздействиям (напр., стоять, сохраняться)
Быданнааҕыта тутуллубут тутуулар тиҥ курдук тураллар, [тиит] бэрэбинэлэрэ муос курдук кытаатаннар биилээххэ бэриммэт буолааччылар. ГКН КК; 3) этэҥҥэ, кыһалҕата суох. ☉ Спокойно, без проблем
[Тыа сиригэр] дэлэччи соҕус от оттоотуҥ да, ол аата дьылы тиҥ курдук тахсаҕын. «ХС»
Хотоҥҥо турар уонна сыһыыга сылдьар баай барыта сопхуос бас билиитигэр тиҥ курдук хамсаабакка турар. «Кыым»
ср. др.-тюрк. тики ‘звук, шум, журчанье’, тиҥ тур ‘стоять прямо’, хак. тинтин ‘звукоподражание дзинь-дзинь’, узб. тинг ер ‘плотная, утрамбовавшаяся земля (на к-рой ничего не засевают)’