мадьыктас диэн тэн хай. аата. Киһитэ саатын киэр элитэн кэбистэ. Мадьыктаһыы буолла. Мундузак утарсааччытын, охто рон түһэрэн, сиргэ хам баттаата. Уот ч.

бөчөхтөө диэнтэн атын
туһ. Галя бөчөхтөммүт хаары көтөҕөөрү мадьыктаһар. Г. Колесов

сыһаҕастас диэнтэн хай
аата. Кини [тустан] …… Назарга улам-улам баһыйтаран истэ. Ол үрдүнэн мадьыктаһыы, сыһаҕастаһыы бөҕөтө буолла. Р. Баҕатаайыскай
Манна эмиэ сыһаҕастаһыы ааттааҕа буолла. Ол аайытын Өлөксөйдөөх түбүгүрэллэр, биһиги нэһиилэ илии-атах буолабыт эрэ. Я. Семёнов

туохт. Атырдьаҕынан батары анньан ыл. ☉ Брать вилами, взять на вилы
Хонооһой, хараара салгыннаабыт харытын ньыппарынан, от кыдамалаан мадьыктаһар, бугул аҥаардыытын атырдьахтыыр. У. Нуолур
Кыдамаһыт уол атырдьахтаан ылбыт отун, үлүмнэспит курдук суугунаппытынан, кэбиһиллибит от үөһэ, өрө анньаат, быраҕар. Т. Халыев
Арыпыас субууну түүрэ анньан, эр киһилии бөдөҥнүк атырдьахтаан бугул оҥороро. «ХС»

көр мадьыктас
Байбал Тарас тырахтарыыска таҕыста. Киһитэ сибиинньэ өлөрөн бадьыктаһа сылдьар эбит. «Кыым»
«Тохтоо, киһини өлөрүмэ!» – диэт Сиидэркэ, ойон туран, Үргүлдьү [киһи аата] илиитин кулубаттан арааран бадьыктаһа сырытта. А. Сыромятникова
Төһө да бадьыктастаргын мин бадааракпар эйиэнэ ханан ханыылаһар үһүө диэн [Байбал] сэнии көрөр. П. Ойуунускай

туохт. Көһөҥө курдук буол, бөдөҥ хомуок, мөчөкө курдук буол. ☉ Стать огромным, глыбообразным, предстать большими бесформенными комками
[Уот Кулахай дьон] хаһыытаһахаһыытаһа, бары өрүһү, күөлү көтөҕөн мадьыктаһан, сир түөрт өттүгэр сүүрэн көһөҥөлөнө турдулар. Д. Апросимов
Кырыһы уонна оһорбону сайын хорутуу, ордук ыарахан почваҕа, күчүмэҕэй, оннук сир хаттаҕына аанньа үлтүрүйбэккэ көһөҥөлөнөр. СОТ
Халлааҥҥа үллэн, өһөн, хара былыт халыйда. Бытааннык көһөҥөлөнөн Сир диэки сыылан барда. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Тугу эмэ (хол., оту) саас-сааһынан кыра чөмөх гына биир сиргэ мус. ☉ Собирать, складывать в небольшую аккуратную кучу что-л. (напр., сено)
Баһылай бугулун аҥаардаан, икки гына чөкөлөөтө уонна атырдьаҕын тиҥилэхтээбэккэ, ньилбэгэр охсон таһаарда. Ойуку
Киэһэ утуйарга кытарбыт чоҕу чөкөлөөн, күлүнэн көмөн, биир сиргэ тарыйан, оһох уйатыгар бугуйан кэбиһэллэр. С. Маисов
Сайын бэйэм чөкөлөөбүт тэттик бугулларбын оҕус сыарҕатыгар уган мадьыктаһарым. Н. Борисов

туохт. Соччо күүһүуоҕу эрэйбэт да үлэҕэ күүскүн-уоххун ууран мадьыктас, баччыктаан тутан-хабан оҥор (үксүгэр улахан, бөдөҥ киһини этэргэ). ☉ Выполнять какую-л. несложную работу вручную, прилагая значительные усилия, стараясь, долго возиться с чем-л. (о крупном человеке)
Оҕонньор үүтээнин таһыгар куобаҕын астаан мамыктыыр.  «Күөс буһа турдун. Кэл, тымныы аһылыкта аһыахха, Дьо куускай сонунун тиэрэ тарт. Сыл дьыбатах да ыраатта», — диэтэ, кини кэнсиэрбэ аһан мамыктыы-мамыктыы. Н. Босиков

аат., успуорт. Сүрүн буолар синньигэс тимир икки ойоҕоһунан араас ыйааһыннаах диискэлэри кэтэрдэн, өрө анньан дьарыктанарга аналлаах тэрил. ☉ Спортивный снаряд: металлический стержень с тяжестями в виде дисков с обеих сторон, штанга
Тиэргэҥҥэ икки оҕо ыстаанганы көтөҕөлөһөн мадьыктаһа сылдьаллар. Э. Соколов
Кини дьиэтигэр ыстаанга мэлдьи баар буолара. «ЭК»
△ Оннук тэрилинэн күрэхтэһэр успуорт көрүҥэ. ☉ Вид спорта: соревнование по поднятию штанги
Джо Поче тустууну сөбүлүүр, ыстаанганан ситиһиилээхтик дьарыктанар этэ. ДьДьДь

аат. Мэник-тэник, дуоспуруна суох киһи (үксүгэр оҕо, эдэр киһи тустарынан). ☉ Беззаботный, бездумный, несерьезный (обычно о детях и подростках), баловень, шалун
Үстээх үөдэн, түөртээх төбөт, Биэстээх бэдик буолуор диэри Кус сыгынньаҕын куталыйда, Сыайа сыгынньаҕын сырытта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тойон сиирэхалты харбаспытынан таһырдьа батыгыратан таҕыста. Оччоҕо сүүрбэччэбин туолан эрэр бэдик киниэхэ туран биэриэм дуо? Эрилик Эристиин
Саас, биир сарсыарда, кини, уончалаах мэник бэдик, ырбаахынан таһырдьа ыстанан таҕыста. Болот Боотур
Саха борбуйун уйда да, тустубутунан барар идэтэ. Остуол аннынан сүүрэ сылдьар бэдиктэр: «Тустан көйөбүт дуо, доҕоой», — дии-дии мадьыктаһаллара кими да сөхтөрүө суоҕа. «ХС»