1) первый; маҥнайгы курс первый курс; маҥнайгы бириис первый приз; маҥнайгы космонавт первый космонавт; 2) первый, начальный; маҥнайгы өйдөбүл первое впечатление; маҥнайгы хаар первый снег; маҥнайгы хотуур ото сено самого высшего сорта (букв. трава первой косы).

a. first, initial

1. биир диэнтэн кэр. ахс. аат. Ыам ыйын маҥнайгы к ү н э. Маҥнайгы кылаас. Маҥнайгы м и э с т э.  Биһиги практикабытын Пал Палыч диэн киһи салайар. Автомеханик, маҥнайгы кылаастаах суоппар. Софр. Данилов
   Бастыҥ сэргэҕэ маҥнайгы биригээдэ былааҕа анньыллан, саҥа соломмут сир «Маҥнайгы биригээдэ кытыла» диэн аат танна. М. Доҕордуурап
   Тыл уларыйыытыгар с дорҕоон икки төгүл аһаҕас дорҕоон быыһыгар утуу-субуу түбэһэр буоллаҕына, маҥнайгы с оннунан хаалар. ПНЕ СТ
2. Туох эмэ саҕаланыытын, бастаан оҥоһуллар кэмин бэлиэтиир. ☉ Начальный, являющийся началом чего-л.
   Сэрии маҥнайгы күннэриттэн ыла саха поэттарын саҥа ырыалара-хоһоонноро бэчээттэнэн барбыттара. С о фр. Д а н и л ов. П. А. О й у у н у с к а й Маҥнайгы бириэмэҕэ айымньыларын «Саха омук» кулуубугар кэлэн ааҕара. Н. Заболоцкай
   1814 сыллаахха Пушкин маҥнайгы хоһоонноро бэчээттэнэн тахсаллар. А. Пушкин (тылб.)
   ♦ Маҥнайгы (бастакы) хараҥаччы калька. — туох эмэ саҥа саҕалааһыҥҥа аан бастакы. ☉ Первая ласточка
   Быйыл үс оҕо тэбис тэҥҥэ инженер-электрик үөрэҕэр бардылар. Үөрэхтэрин бүтэрэн кэллэхтэринэ, биһиги нэһилиэкпит бастакы хараҥаччылара буолуохтара. «Кыым». Маҥнайгы хардыылар калька. — туох эмэ саҥаны олоххо киллэриигэ аан бастакы саҕалааһыннар. ☉ Первые шаги. Французскай буоксаҕа м а ҥ н а й г ы хардыылар оҥоһулуннулар. «Са ха с.»
   ◊ Маҥнайгы таптал — эдэр дьон аан бастакы туҥуй иэйиилэрэ (тапталлара). ☉ Первая любовь
   Бу манна маҥнайгы тапталым — Хотугу сибэкким үүммүтэ, Сүрэҕим кэрэҕэ баҕата, Эдэр саас төлөннөөх үөрүүтэ. П. Тобуруокап. Маҥнайгы хаар — бастакы хаар түһүүтэ, кыһын кэлиитэ. ☉ Первый снег
   Маҥнайгы хаар. Мас аайы маҥхайар, Хатыҥнар, үөттэр Хаар таҥастанан Кыр дьаҕас бэстэр Кырыа бытыктанан Тула эргин тураллар. Т. Сметанин
   Уубуттан уһуктан өйдөммүтүм. Дьиэм иһэ дьиктитик сырдаабыт, Муодарҕаан түннүкпүн өҥөйбүтүм Маҥнайгы хаар түһэн кылбаарбыт. Дьуон Дьаҥылы
   Маҥнайгы хаар түһэрин кытта хас да буоланнар ыраах үрэх баһыгар бултуу тахсаллар. Күндэ. Маҥнайгы хотуур — окко бастаан киирии, аан бастакы от охсуу. ☉ Начало сенокосной страды, первая косьба
   Бастыҥ күөх от м а ҥ н а й г ы хотуурга оттоммута. А. Софронов
   Маҥнайгы хотуур саҕана син ала-тала ардахтаах этэ. «ХС». Маҥнайгы хотуур ото — аан бастаан окко киириигэ охсуллубут саамай үрдүк хаачыстыбалаах күөх от. ☉ Трава первой косьбы (сено самого высшего сорта)
   Маҥнайгы хотуур ото үрдүк хаачыстыбалаах отунан туттарыллыах тустаах. КХҮТ
   ср. кирг. маҥдайкы ‘находящийся перед чем-л., напротив чего-л., передний’