1. миин I диэнтэн дьаһ. туһ. Уолу оҕуска мииннэр.  Күтүөт кыыһы сиэтэн таһаарбыт, атыгар мииннэрбит, илдьэ барбыт. Саха фольк. Кыыстарын тыыннаах киһи курдук мииннэрэн, икки өттүттэн өйөөн, Арыылаах арҕаа тамаҕын үстэ эргиппиттэр. Күннүк Уурастыырап
2. көсп. Тугунан эмэ лаппа, сыыспат курдук, күүскэ сырбат, оҕус. ☉ Нанести чем-л. сильный удар, ударить кого-л. чем-л., хлестнуть, огреть
   Эмээхсинэ, таҥ кычахтаан кэлэн, кыраабылын уунан Тэллээриһи сискэ мииннэрдэ. И. Гоголев
   [ Болот] к э л э н б а б ы г ы р ы ы т ү һ э э т , тайаҕынан, били сэрэйбит курдук, уолу төбөтүн сиигинэн мииннэрдэ. Н. Заболоцкай
   Порни биллэрбэккэ үөмэн кэлэр. Сөрүөстэ түһэн баран Бэрэли кымньыытынан эмискэ мииннэрэр. Пьесалар-1960. Тэҥн. кууһуннар
3. көсп. Улахан кыһалҕаҕа, ыар санааҕа ыллар. ☉ Быть подавленным чем-л. (горем, переживаниями)
   Балыыр муҥар түбэспит сүрэхтэри өрүкүт, Б а т т ыгаска мииннэрбит Үлэ дьонун өрө күүрт. Күннүк Уурастыырап
   Кинилэр, оҕо лорун сүтэрэн, төһөлөөх харах уутун тохтулар, санаа бөҕөҕө мииннэрдилэр. Н. Якутскай. Куралай Кустук …… төрөппүт оҕону көмпүт киһи курдук санааҕа умса мииннэрэн үлэтигэр сукуҥнаата. Д. Апросимов
4. көсп. Туох ха эмэ мэ ҥэһ иннэрэн эбэн эт, оҥор. ☉ Сказать, сделать что-л. в придачу к чему-л.
   Эһэ таҥараттан эрбэх көрдөөбүт. Итиэннэ мииннэрбитинэн ыт таҥараттан: «Миэхэ саата аҕал», — диэбит. Саха ост. I
   ◊ Өттүккэр мииннэр — ньохчос гынан анныгар киирэн утарылаһааччыгын өттүккүнэн өрө көтөҕөн таһааран сууллар. ☉ Бросить, кинуть противника через бедро
   [Кулун Куллустуур] …… абааһытын …… өттүгэр мииннэрэр да …… с э т тэ саһаан сири сиҥнэри быраҕан түһэрэр. ПЭК ОНЛЯ III. Ньургун Боотур обургу …… өрө тыыллан чиччигинии түстэ, киһини эргилиннэри тардан ылла да тэлэкэчитэн аҕалан, өттүгэр мииннэрэр. Ньургун Боотур

I
туохт.
1. Көлө үрдүгэр тах сан атахтаргынан кыбыйан сүктэрэ олор (хол., акка, оҕуска). ☉ Садиться вер хом (напр., на лошадь, на быка)
Атын мииннэ.  Мачайар Баһылай биэс мөһөөххө барбатах бадьара дьоруо атын миинэн алааһы хайа хаамтаран тахсар. Саха фольк. Тот аты тутаат, миинэн айаҥҥа илдьэ бардахха, ат ол күнүнэн сыата ууллан, этэ-хаана харааччы буһан хаалыахтаах. Н. Заболоцкай. Тороев бадарааҥҥа батыччахтаан, хара эбириэн буолбут атын быһыта кымньыылаан, дьөлүтэ тиҥилэхтээн, мииммитинэн өрүскэ киллэрдэ. Л. П опов
△ Айанныыр тэрилгэ олор, тур (хол., хайыһарга, тыыг а). ☉ Становиться на что-л., садиться куда-л. с целью передвижения (напр., на лыжи, в лодку)
Күөл диэки эргийэн көрбүтүм: били оҕон ньорум тыыннааҕар миинэр тыытын түгэҕэ эрэ маҥхайан сытар. Н. Н еустроев. Илим көрө Бүөтүр тыытын миинэр. Эрдии салбаҕа килбэҥниир саһарҕаҕа. И. Гоголев
Разведчик сотору тумулу эргийэ сүүрдэ. Мааҕын көрбүт хайыһарын булан мииннэ да, үрэх сиһигэр өрө анньынан таҕыста. М. Д оҕордуурап. Дьүкээбил [киһи аата] миинэн иһэр болуота хамсаабат буола хам тоҥон хаалар. Н. Якутскай
2. көсп. Ыарык-баттык буолан эрэйдээ (хол., санаа-оноо, кыһалҕа). ☉ Ложиться тяжёлым бременем на кого-л.
Сордоох ку раан дьыллар кэлэн умса миинэн эрэллэр. М. Доҕордуурап
Киил оҕонньору эмиэ санаа бөҕө таҥнары мииниэ. Н. Лугинов
Оҕонньордоох эмээхсин барахсаттар, уһун кэм устата сэрии миинэн, олус дьадаҥытык олороллоро. И. Сосин
3. Баттаан-үктээн олор, көлөһүннээ. ☉ Эксплуатировать кого-л., присваивать ч у ж о й т р у д
[Былтаҕар Былатыан:] Миигиттэн үс оҕо төрөөн өллө. Саа һым тухары үс ынахтан ордук баайдана иликпин. Ол барыта миигин баай быһа мииммититтэн оннук. Күндэ
Сэмэн эмиэ доруобай киһи этэ. Атыт тар эмиэ оннуктара. Олору барыларын батталлаах баай кылааһа умсары миинэн олорор. Бэс Дьа рааһын. Истэрим мин аҕам ынырык сэ һэнин — Баай хайдах кинини үлэҕэ миим митин. И. Артамонов
ср. др.-тюрк. бин ‘садиться верхом’, мин ‘подниматься; выходить; садиться верхом’
II
аат. Эт, балык (амтана барар курдук) буһар уутун араас тумалаан бэлэмнэммит убаҕас аһылык. ☉ Суп, бульон, уха
Собо миинэ. Хаппыысталаах миин.  Оҕонньор итии миини иһэн бурдьугунатара иһиллэр. М. Доҕордуурап
Охоноон эмис собо сытынан бургучуйар чугуунун остуолга уурда, кыһыл көмүс эбирдэринэн кылбачыйар мииҥҥэ, үүт кутан, ытыйбахтаата. Л. Попов
♦ Барбатах балык миинин курдук көр балык. Барбатах балык миинин курдук барык дойдуга — Олоҥхо, өлүү сиригэр Охоноос баарын курдуга. Эллэй
Ис миинэ киһи көр ис IV. Бары өттүнэн дьоҥҥо сөбүлэтэр дьиҥнээх ис миинэ киһи этэ. «ХС»
Миинин (минин) <да> тартарбат — иҥин да таттарбат диэн курдук (көр иҥ II). Сээдьэҥкэ санаатыгар миинин да тартарбакка, Силип босхоломмут үөрүүтүттэн көтүөр кыната эрэ суохтук сананан, дьиэлиир суолунан хааман суксуйбутунан барбыта. Күннүк Уурастыырап
«Отчуоттуур кэм хаһан эмэ кэлиэхтээх эбээт», — д и э н к э б и с т э А к и м Романович миинин тартарбакка. Н. З аболоцкай. Үйэ уларыйда. Киһи эмиэ. Ону сорохтор билэ иликтэр, билбиттэрин да иһин, мииннэрин да тартарбаттар. А. Сыромятникова. Миин курдугунан көр — иччитэ суоҕунан мээнэнэн көр. ☉ Смотреть бессмысленными, мутными, затуманенными глазами
Минньигэһиргээн испит били суоппарбыт Миин курдугунан мэндээриччи көрөкөрө, Тимир көлөтүгэр тиийэн кэллэ! Р. Баҕатаайыскай. Тэҥн. мэндээриччи көр (көр көр I). Миинэ барар — син эмис эт буолан миинэ амтаннаах. ☉ Довольно жирный (о мясе)
Син миинэ барыыһы. «ХС». Утар. миинэ барбат. Миинэ барбат — олус көтөх эт буолан миинэ олох амтана суох. ☉ Постный, нежирный (о мясе). Миинэ олох барбат, көтөҕө бэрт эт. Утар. миинэ барар
ср. др.-тюрк. мүн ‘похлёбка, суп’, чулым. мүн ‘уха’, алт. мүн ‘суп’

садиться верхом; атын мииннэ он сел верхом на своего коня; миинэр ат верховая лошадь.

1)* *побуд. от *миин = сажать *кого-л. верхом; уолу оҕуска мииннэр = посадить мальчика на быка; 2) разг. огреть; сискэ мииннэр = огреть по спине.

v. to ride (a horse, etc.)