иһитиннэр диэнтэн төхт
көрүҥ. Уопсастыбаҕа куттал суох буолуутун Кэмитиэттэрин талан эрэллэрин миитиннэргэ иһитиннэртиир. Амма Аччыгыйа

аат. Бастаанньа кыттыылааҕа. ☉ Участник восстания, повстанец
Мин аан бастааҥҥыттан бастаанньалааччылар ортолоругар революционнай миитиннэри тэрийдим, сэбилэниилээх охсуһууга ыҥырдым. П. Филиппов
Ыраахтааҕы бастаанньалааччылары кырыктаахтык дьакыйбыта. НМВ ССРСИ
Сенат бастаанньалааччылар аармыйалара хайдах курдук суостаах күүс буоларын өйдөөбүтэ. КВА МГ

көһүн 1 диэнтэн төхт
көрүҥ. Былыты курдаттыы сардаҥата суох күн таас бүлүүһэ түгэҕин курдук көстүтэлээн ааһар. Амма Аччыгыйа
Кыл Сэлээппэ харахтарыгар үөннээх кыымнар көстүтэлээбиттэрэ. Л. Попов
Миитиннэр буолуталаан бараллар, араатардар көстүтэлииллэр. Эрилик Эристиин

санаалан диэнтэн хай. аата. Амарах санааланыы. Аныгылыы санааланыы
◊ Биир санааланыы — туох эмэ туһугар кими эмэ кытта биир буолуу, биир өйүнэн турунан охсуһуу. ☉ Общее мнение, единодушие, солидарность
Эйэ уонна Чили норуотун кытта биир санааланыы миитинин ыыппыппыт. «ББ»

хаамыс диэнтэн хай
аата. Сэгэртэйдиин, доҕордуун Сэргэстэһэн хаамсыыга Таптыыр кыыспын эн туойдуҥ, Күөрэгэйим тойуга! Эллэй
Хоһоон …… норуот халҕаһатын долгунун, эрчимнээх хаамсыыны, барабаан тыаһын эмиэ санатар курдук. ВГМ НСПТ
Тыл, бэчээт, миитин, уулуссанан түмсэн хаамсыы көҥүлэ хааччыллар. МАЕ КТТС

бураллаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Дьон мустубутун кэннэ миитини Мартын аспыт. Кини өрүкүйэ үүммүт уһун хойуу баттаҕын сааскы тыал бураллаҥнатара. П. Филиппов
Сороҕор түөрэх умса кэлэн түһэрэ. Оччоҕо эбэтэ сонно тута кутасүрэ тостон өссө ордук кырдьыбыт курдук көрүҥнэнэрэ, аастыйбыт баттаҕын тыал холустук бураллаҥнатара, тула бары-барыта тымныйбыт, өстүйбүт курдук буолара. Г. Угаров

көрүн диэнтэн хай
аата. Аҕыйах хонон баран көмөлөһө барбыт кыһыл этэрээт туох да көрүнүүтэ, сэрэҕэ суох баран, сэрии сэбэ суох буолан, Маача бандьыыттарын тоһуурдарыгар түбэһэн бэриммитэ. П. Ойуунускай
Көрүнүү буолар: бары бааллар, Суох өлбүт, сүппүт, үлүйбүт. Дьуон Дьаҥылы
Бу миитиҥҥэ тэриллибит парадка Кыһыл гвардия күүстэрин көрүнүүтэ буолла. Д. Токоосоп

совм.-взаимн. от түм = собираться (в одном месте); дьоннор миитиҥҥэ түм-сүбүттэр люди собрались на митинг.

аат.
1. Ханнык эмэ тиэмэҕэ анаан бэлэмнэнэн дьон иннигэр тыл этии. ☉ Доклад (публичное сообщение на какую-л. тему)
Бырааһынньыкка мустубут миитиҥҥэ Ананий Золотовскай дакылаат оҥордо. М. Доҕордуурап
И.Е. Сергучев дакылаатын дьүүллэһиигэ биэс пууннаах быһаччы уураах ылыныллыбыта. ПДИ КК
2. Начаалынньыкка тылынан эбэтэр суругунан иһитиннэрии. ☉ Доклад (устное или письменное сообщение начальнику о положении дел)
Горюнов дакылаатын истээт, киниттэн бэйэтиттэн: «Иллэрээ күн ким эһиэхэ дьуһуурунайдаабытай?» - диэн ыйытар. Н. Якутскай
Тойон кэлэн оннун булан аһыар, полковник дакылаатын истиэр диэри кыһыҥҥы күн хараҥаран барда. П. Филиппов

предлог с род. п. 1. (напротив) утары, утарыта, туһунан; против дома сад дьиэ утарыта сад баар; 2. (навстречу) утары, өрө; плыть против течения сүүрүгү өрө уһун; против ветра тыалы утары; 3. (вопреки) утары; против его ожиданий кини күүппүтүгэр утары; 4. (враждебно) утары; он настроен против меня кини миитин утары санаалаах; 5. (для борьбы с кем-чем-л.) утары; лекарство против гриппа гриби утары эмп; 6. (по сравнению) тэҥнээтэххэ, =тааҕар; рост продукции против прошлого года былырыыҥҥытааҕар бородууксуйа улаатыыта; 7. в знач. сказ, утары буол; ты согласен? — Нет, я против эн сөбүлэһэҕин дуо? — Суох, мин утарыбын.