молния; чаҕылҕан чаҕылыйда блеснула молния; чаҕылҕан охсубут маһа дерево, в которое ударила молния.

вспыхивать, сверкать, сиять; чаҕылҕан күлүмнээтэ засверкала молния.

прил. шар быһыылаах, шардыы быһыылаах, мээчик курдук; шаровидная молния шардыы быһыылаах чаҕылҕан.

уст. ударять в кого-что-л., поражать кого-что-л.; этиҥ маска дуксуйда молния ударила в дерево.

сов., однокр. 1. чаҕылыс гын, кылбас гын, күлүм гын; сверкнула молния чаҕылҕан чаҕылыс гынна; 2. (о глазах) чаҕылыс гын; 3. перен. (о мысли и т. п.) күлүм гын.

ж. түргэнэ; # с быстротой молнии чаҕылҕан түргэнинэн.

1) возвр. от хабырый= 1, 2; 2) скрежетать зубами; тииһин хабырынна-ҕына таас хайалар дэлбэритэ бараллар үһү загадка когда они скрежещут зубами, каменные утёсы раскалываются (чаҕылҕан-наах этиҥ былыта тучи, гром и молния).

сааллар этиҥ (чаҕылҕан) үрд. — олус күүстээх, дохсун этиҥ (чаҕылҕан). ☉ Сильный, сокрушительный гром (молния)
Сиһик хара былыта Сириэдийэн таҕыста, Сааллар этиҥ Сатарыйан эттэ. Нор. ырыаһ. Үөһэттэн Үөр этиҥ күксүүрдээтэ, Салгынтан Сааллар чаҕылҕан күндүлээтэ. С. Васильев

аат.
1. Этиҥ этиэн иннинэ халлааҥҥа олус кылгас кэмҥэ сурааһын курдук буолан көстөр уот чаҕыла, күлүмэ. ☉ Мгновенный разряд скопившегося атмосферного электричества в воздухе, молния
Эмискэччи күүстээх силлиэ түһэр, халлаан оройугар уордаах этиҥнэр тоҕута-хайыта ыстаналлар, сыпсытыы чаҕылҕан былыты быһыта кымньыылыыр. Күннүк Уурастыырап
Сытыы чаҕылҕаннарынан тырытта-тырытта, иннилэригэр өһөх былыт халыйан таҕыста. Амма Аччыгыйа
Чаҕылҕан халыҥ былыкка эҥин араас токуркай уот сурааһыннары хайыта суруйталаан кэбистэ. Н. Заболоцкай
2. көсп. Суһал, түргэн иһитиннэриини дьоҥҥо тириэрдэр сыаллаах оҥоһуллар истиэнэ хаһыата. ☉ Экстренный выпуск настенной газеты, «молния»
[Агит биригээдэлэр] киинэ көрдөрөллөр, бэрт суһаллык бэлэмнээн, «Чаҕылҕаны» таһаара охсоллор. АҮ
Хонтуораҕа киирэргин кытта, ааспыт дьылга ситиһиилэр тустарынан кэпсиир сыыппаралардаах «Чаҕылҕан» хараххар быраҕылла түһүөҕэ. «ЭК»
ср. уйг. чекилҕан, кирг. чаҕылҕан, бур. сахилгаан ‘молния’, монг. цахил- гаан ‘молния’

несов. I, (сиять, блестеть) чаҕылый, кылбачый, күлүмнээ; молния сверкает чаҕылҕан чаҕылыйар; роса сверкает сии к кылбачыйар; в ночном нёбе сверкали звёзды түүҥҥү халлааҥҥа сулустар чаҕылыйаллара; 2. чем и без доп. (о глазах) чаҕылыҥнаа, умай; его глаза сверкали гневом кыыһыран харахтара чаҕылыҥнаабыттара.