подниматься наверх; всходить; хайаны дабай= подняться в гору; үөһэ дабайда он поднялся наверх.

гл
көтөҕөр

гл.
(с земли ) ылар (ыл), өрө тардар (өрө тарт)
(наверх ) таһаарар (таһаар)

сов. киирэн таҕыс (вниз), ытта сырыт (наверх); слазить в погреб оҥкучахха киирэн таҕыс; слазить на крышу кырыысаҕа ытта сырыт.

гл
1. Көтөҕүллэр. 2. Өрө ыттар, дабайар

гл.
(наверх ) өрө тахсар (өрө таҕыс)
(встает ) турар (тур)
(повышается ) үрдүүр (үрдээ)

несов., взлететь сов. 1. ере кетен таҕыс, кетен таҕыс; 2. разг. (взбежать наверх) ере сүүр (хол. кирилиэһинэн); # взлететь на воздух (при взрыве) салгыҥҥа кет, үлтүрүй.

сов. 1. (внутрь чего-л.) киир (коленей); 2. (подняться наверх) таҕыс; 3. (поселиться) көһөн киир, олохсуй; в дом въехали новые жильцы дьиэҕэ саҥа ыаллар көһөн киирдилэр.

1. нареч. наверху, вверху; наверх, вверх; күн үөһэ ойбут солнце поднялось; үөһэ олорор он сидит наверху; 2. послелог, упр. осн., исх. п. на, над, выше; халлаан үөһэ на небе; күөл үөһэ над озером; быһыттан үөһэ выше плотины # үөһэ тыын = вздыхать.

лоҥкулаан тардыы — с аа с, м у ҥх а ны д агда та ар ы, ло ҥк у эбэн муҥхалааһын. ☉ Способ весенней неводьбы, при котором к переднему верхнему краю мотни прикрепляют дополнительные поплавки (лоҥку), чтобы невод не погружался глубоко (в это время рыба поднимается из глубин наверх).

сыһ. Үөһэ диэки хаста даҕаны эбэтэр элбэхтик (ас, ыстан о. д. а.). ☉ Вверх, наверх (напр., многократно поднимать, прыгать). Өрүтэ көтөх. Өрүтэ ыстан. Өрүтэ ас
□ Алах-чалах көрдөххө Өндөлдьүйэр өлөҥ туруйалары Өрүтэ аспыт курдук Өргөстөөх төбөлөрдөөх [хайалардаах]. П. Ойуунускай
Николаев, били Бүлүүгэ оһуохайдыырын курдук, өрүтэ көтөн салгыҥҥа биэтэҥэлээн ылла. Т. Сметанин

тыаһы үт. туохт.
1. Суккуруур тыыныҥ эрэ ордон сыт (хол., өлөн эрэр киһи туһунан). ☉ Находиться в предсмертном состоянии; еле дышать (о тяжелобольном)
Итэҕэс оҕо, үс-түөрт күн бырдыргыы сытаахтаан баран, өлөөхтөөбүт. Л. Попов
2. Туох эмэ иһиттэн баттаатахха тахсан кэл (убаҕас туһунан). ☉ Проступить наверх (о жидкости)
Өлбүт ньирэйи тыҥатын баттыалаатахха күүгэн бардыргыыр уонна өлүүскэлэрин ыккардыттан уу симэһин бырдыргыыр, тэһитэ баттанар курдук сымнаан хаалар. МСИ ССНьЫаУО