награда; наҕарааданы ыл = получать награду; наҕараадаҕа тигис= быть представленным к награде; наҕарааданы туттар = вручать награду.

с. I. (действие) хайҕааһын, көҕүлээһин, биһирээһин; 2. (награда) биһирэбил (бириэмийэ).

гл,сов
(награду) ситистэ (наҕарааданы ылары)

плата, награда; вознаграждение; манньа биэр = вознаграждать # саахар да манньаҕа ни за что; саахар да манньаҕа барбаппын я ни за что не пойду.

1) оценка чего-л.; үлэ сыанабыла оценка работы; 2) рецензия; роман сыанабыла рецензия на роман; 3) перен. разг. награда, вознаграждение; үлэ сыанабыла вознаграждение за труд.

аат. Кимиэхэ эмэ уһулуччу үтүөтүн, ситиһиитин иһин бэриллэр махтал бэлиэ (хол., мэтээл, уордьан). ☉ Награда
Наҕараада ылан үөрдэ.  [Кулуба:] Кырдьыга даҕаны, ү т үөлээх киһи буоламмын наҕараада ылан эрдэҕим. Н. Неустроев. Кини кэнники да эмиэ хас да хорсун быһыыны оҥорон, на ҕараада, махтал ылбыта. Суорун Омол лоон

аат. Киһиэхэ туох эмэ үтүөтүн, эрэйин иһин тугу эмэ биэрии, үтүөтүгэр хардарыы. ☉ Плата, вознаграж дение, награда за какую-л. услугу
Кэн ники Үрэкиин оҕонньор түҥүр буолан баран, би ли бы лыр саһы лы ыыппыт манньаҕытыгар диэн, биир тыһы табаны бэлэхтээбитэ, онтон утумнаан, биһиэхэ маҥан табалар төрүүр буолтара. Болот Боотур
Оонньуур оҥорторор манньатыгар Маша Александрга аһыттан уора-уора бэрсэрэ. М. Доҕордуурап
[Күөрэгэй — Мойокко:] Эн миигин өлүүт тэн быыһаатыҥ, манньаҕар тугу ылаҕын. Т. Сметанин
♦ Саахар да манньаҕа — тугу да биэр, туох да иһин, ончу (аккаастаан этэргэ). ☉ Ни за что, ни за какие коврижки. Саахар да манньаҕа барбаппын
ср. др.-тюрк. манчу ‘вознаграждение, плата ремесленнику’, бур. мэнзэ ‘вознаграждение, дар, приносимый ламам’

аат.
1. Байыаннай уонна гражданскай сулууспалаахтар сололорун араарар кэрдиис. ☉ Служебный разряд у военных и гражданских служащих, военное звание, чин
Кини [уолчаан] икки өттүттэн куттал суох буолуутун чыыннара — доп-доруобай, киэптэҥэлэспит эр бэртэрэ ыгаллар, бардьыгыныыллар. Далан
Бэҕэһээ жилуправление мунньаҕа буолбута, горсоветтан үрдүк чыыннар бааллара. Н. Габышев
[Мотя] остуол тарта, тойоттору чыыннарынан наардаан аска ыҥыртаата. П. Филиппов
Гавриил Иванову өйдөөх-төйдөөх, туохха барытыгар оттомноохтук сыһыаннаһар, алын чыыннарыгар сымнаҕас эписиэр быһыытынан ытыктыыра. А. Данилов
2. Туохха эмэ уһулуччу ситиһииҥ, үтүөҥ-өҥөҥ иһин бэриллэр суолталаах бэлиэ (хол., уордьан, мэтээл о. д. а.). ☉ Знак отличия, награда (напр., орден, медаль)
Собуоттаах тойон …… Солкоттон тигиилээх көстүүмҥэ Солотуу чыыннарын иилинэр. Эллэй
Кини мин төрүттэрим ыраахтааҕыттан ылбыт чыыннарын, мэтээллэрин остуолга уурталаан баран, бэйэм икки мэтээлбин кэтэрдэн олорон хаартыскаҕа устубута. Эрилик Эристиин
ср. русск. чин ‘знаки отличия’ (орден, медаль)

сов. что сөптөөҕү оҥор, тоҕоостооҕу оҥор, үлэнэн ситис; тоҕоос, түбэс; заслужить награду наҕараадаҕа тоҕоостооҕу оҥор; заслужить упрёк сэмэҕэ тоҕоос, сэмэлэн; он это заслужил 1) (напр. работой) кини итини үлэтинэн ситистэ; 2) (так ему и надо) тоһун ыллаҕа.