көр кыраһын
Тобохсэмнэх харайтаран, Тулум, кыраһык аттаран, Иккиэн эриэн саҕынньаҕы Илбээнхолбоон таҥныбыттар. К. Туйаарыскай
Таҥас кыраһыга, Томуйах томторуга, Сиэл быа сэбэһэтэ, Ситии-тайма эгэлгэтэ Намылыччы ыйаммыт. С. Васильев
Уу кытыытыттан түү кыраһыгын булбутум уонна ууга бырахпытым. «ББ»

логлой диэнтэн холб. туһ. Өрүс эстэрэ сөҕүмэр
Сүүнэ улахан муустар устан логлоһоллор. И. Федосеев
Алыһардаахха саҥа кэбиһиилээх оттор ыраах-ыраах логлоһон тураллар. Н. Габышев
Маҥан таба саҕынньахтарын Намылыччы кэтэннэр, Логлоһон ахан турдахтарын Тоҥору билбэт тииттэр. И. Эртюков

даҕ. Бөдөҥ, улахан, адаархай (хол., таҥас ойуута). ☉ Крупный, неровный; размашистый (напр., о рисунке ткани)
[Ньургууна] бадьаархай ойуулаах халааты кэппит, суһуоҕун намылыччы түһэрбитэ биилинэн охсуллан, долгулдьуйа сылдьар. Эрчимэн
Ити кэнниттэн бадьаархай ойуулаах сиидэс сабыылаах таҥас ыйыыртан киитэлин ылан кэттэ. М. Попов. Эркиннэргэ сиэрэ суох уһун ырбаахылар, оҕуруо ойуулаах холуста дьууппалар, бадьаархай ойуулаах сарапааннар ыйанан тураллар. А. Алдан-Семенов (тылб.)

даҕ. Байбара тигиилээх (хол., былаачыйа). ☉ Имеющий оборки на подоле платья
Күтүөт уол кэтэҕэриин уһукка олорбутун кэннэ кийиит кыыһы байбаралаах кытаайка ырбаахылаан, таастаах хара харсыаттаан аҕаллылар. С. Зверев
Быйаҥнаах Аммаҕа күһүн обургу күөйэ көтөн кэллэ. Хатыҥнар-чараҥнар солотуу хаарыс байбаралаах ырбаахыларын намылыччы кэттилэр. «ХС»
Аллараа өттүнэн байбаралаах дьууппалары билигин үгүс дьахтар кэтэр. «Кыым»

сыһ. Намылыччы, санньылыччы. ☉ Свесившись сверху вниз
О һ о х и н н и г э р с э ҥ и й э т и г э р с и э л с ү ү м э ҕ и н курдук намыччы үүнэн түспүт аас бытыктаах оҕонньор киһи нуучча диэки чолбоодуччу көрдө. Болот Боотур

көр үөл-дьүөл
Киэһээҥҥи үөлгү-дьүөлгү Өйдөтөҕүн үгүһү. Өйдөтөҕүн оҕо сааһым Мас ат мииммит алааһын. И. Гоголев
Сайыҥҥы күн улам намтаан, тиит төбөтүн эрдэҕэс улар кэриэтэ намылыччы баттыы түһэн, аллара отонноох түбэлэргэ умсан, сүтэн хаалар. Үөлгү-дьүөлгү буола түһэр. В. Миронов

дьүһ. туохт. Оргууй долгуһутан имигэстик хамсан (уһун суһуоҕун намылыччы түһэрбит дьахтар, кыыс эбэтэр уһун хойуу сиэллээх сылгы туһунан). ☉ Двигаться изящно, грациозно (о женщине с длинными струящимися волосами или о лошади с длинной густой гривой)
Саҥа аллайан, Саргы салайан Сыһыы биэтин курдук Сыспалдьыйан, Хонуу биэтин курдук Хонолдьуйан …… Көлөһүнүн сотунна. П. Ойуунускай
Саха кыыһадьахтара эрэ сэгэлдьийэр-дугулдьуйар, сыспалдьыйар-хонолдьуйар, маталдьыйар-ханалдьыйар. Күн Дьирибинэ
Олоҥхоҕо дьахтары «хаар биэтин курдук ханалдьыйда», «сыһыы биэтин курдук сыспалдьыйда» диэн хайҕаан этэллэр. КНЗ СПДьНь

туохт. Сорох -ан сыһыат туохтуурдары кытта ситимнэһэн «биир кэм тохтоло суох хамсаа, эймэҥнээ» диэн суолтаҕа туттуллар (хол., хаар хойуутук түһэрин этэргэ). ☉ В сочетании с деепричастиями на -ан некоторых глаголов употребляется в значении «находиться в постоянном движении» (о чём-л. мелком, лёгком — напр., о снегопаде)
Ньим курдук киэһэ бүрүүкээбитэ, намылыччы хаар түһэн туймаҥнатара. В. Яковлев
Кумаардар хап-сабар саба түһэн, сирэйин-моонньун, илиилэрин сиэн туймаҥнаттылар. «ХС»

ньидьир курдук түөлбэ. — икки өттүнэн намылыччы (көлөҕө тиэй, хол., хоту дойдуга элбэх ыарахан балыгы талах сигэтигэр хайыытыттан иилэн баран). ☉ Так, чтобы свисало с двух сторон (нагружать что-л. на подводу; напр., на севере Якутии при перевозке большого количества рыбы из неё делают связки, цепляя за жабры тальниковыми ремешками)
Эр дьон субусубу чугас күөллэртэн сайыы сордоҥун ат икки өттүгэр ньидьир курдук ыҥырдан тахсаллар. Нэртэ; ньидьирэ сытый — сиргэ-буорга тимир, дьуоҕар (хол., самнайбыт өтөҕү, балаҕаны этэргэ). ☉ Погружаться, уходить, проваливаться в землю (напр., об обветшалом, заброшенном строении)
«Тукаам буола-буола! Дьэ иэгэйэр икки атахтаахха, хаптаҕай кулгаахтаахха биһиги туспутунан иһитиннэриэҥ да… — Маппыр оҕонньору, уолугуттан харбаан ылан, бэйэтигэр эпсэри тарпыта, — бу ньидьирэ сытыйбыт уораҕайгытыгар уматалаан кэбиһиэм». Л. Попов

даҕ.
1. Намылыччы ыйаммыт, аллара намылыйан түспүт. ☉ Свисающий, нависающий
Ууллан дьалкыйбыт сибиниэс өҥнөнөн Устар ол улуу өрүһү үрдүнэн Сабардыы көтөллөр ыар-нүһэр көһөҥө Санньылхай былыттар үөрдүһэн. М. Ефимов
2. көсп. Санаарҕабыллаах, санаа түһүүлээх, курус; күүһэ-күүрээнэ суох, мунчаарыылаах, муҥкук (хол., киһи өйүн-санаатын этэргэ). ☉ Унылый, грустный, печальный, поникший (напр., о настроении, о музыке); несмелый, робкий, смиренный (об уме, мыслях). Санньылхай ырыа. Санньылхай санаалаах
□ [Ат] чарпа тааска төбөтүнэн ыарыылаахтык охсуллубутугар икки санньылхай курус харахтарыттан сырдык таммахтар сүүрүгүрбүттэр. Софр. Данилов
Сарыы-тордох таҥастаах, Саах балаҕаннаах, Санньылхай санаалаах Сахачааннар аатыран олорбуппут ээ, оҕолоруом! Суорун Омоллоон