начинаться, моросить (о дожде).

I 1) закипать; күөс быргыйар варево закипает; 2) начинаться (о насморке); сыыҥа быргыйар у него из носу потекло.
II разг. жить в довольстве, достатке.

возвр. -страд. от төрүттээ= начинаться, основываться, быть начатым, основанным; бу куорат сүүс сыл анараа өттүгэр төрүттэммитэ этот город был основан сто лет тому назад.

туохт. Тыаллаах буол, тыалыр. ☉ Становиться ветреной (о погоде), начинаться, подниматься (о ветре)
Тыал турда, Тымныы буолла, Чыгдааннаах тыалланна, Чыҥкынас дьыбарданна. П. Ойуунускай

I приобретать воротник; саһыл саҕалан = а) разг. ирон. приобрести лисий воротник; сатаммыт саһыл саҕаланар погов. удачливый имеет лисий воротник; б) перен. разг. поправляться в материальном отношении.
II начинаться; мунньах саҕаланар собрание начинается; колхоз сирэ мантан саҕаланар территория колхоза начинается отсюда.

I
саҕалаа I диэнтэн бэй
туһ. [Кыыһым] хаһан даҕаны нуорка саҕаланнарбын диэн тыл быктарбат. М. Попов
II
туохт. Хантан, туохтан эмэ саҕалаан төрүттэн; көһүн, буол. ☉ Иметь начало, возникать, появляться; начинаться. Өлүөнэ өрүс Байкал таһыттан саҕаланар
□ Ыам ыйын бастакы аҥаарынааҕы самаан күннэр саҕаланнылар. М. Доҕордуурап
Аны киин отделение сирдэрэ саҕаланнылар. П. Егоров
Тулаайах хаалыы эрэйдээх-буруйдаах ыар олоҕо саҕаламмыта. В. Протодьяконов
△ Бастакынан оҥоһуллан бар, оҥоһуллуугун саҕалаа. ☉ Начинать совершаться, происходить, начинаться. Үлэ саҕаланна. Уруок саҕаланна
□ Үлэҕэ анаталааһын саҕаланна. Софр. Данилов
1914 сыллаахха атырдьах ыйыгар аан дойду бастакы сэриитэ саҕаланар. П. Филиппов

туохт. Төрүттэн, олохтонон бар. ☉ Брать начало, начинаться
Ити киэһэ, ким да тэрийбэтэҕин үрдүнэн, илии-атах оонньуута бэйэтэ иилэнэн-саҕаланан истэ. С. Федотов
Оҕолор майгылара-сигилилэрэ көнөтүнэн, үлэҕэ-хамнаска улгумнарынан наар хайҕаналлар эрэ. Ол барыта иитиллиилэриттэн, ийэлээх аҕаларыттан иилэнэн-саҕаланан барбыта чахчы. «Кыым»

туохт.
1. Түс, буол, саҕалан (улахан тымныы туһунан). ☉ Наступать, начинаться (о сильном морозе)
Ахсым тымныы аныһыйда, Күдэрик туман оргуйда. Харыйа ойуур налыйда, Халыҥ хаарга утуйда. Эллэй
Аҕыйах хоммото Ахсынньы ый Аамдаам тымныыта Аныһыйан барда. И. Чаҕылҕан
2. Тымныы салгынынан тохтообокко үр, тыалыр (тыал туһунан). ☉ Беспрерывно дуть, тянуть холодным воздухом (о ветре)
Тыал иһиирэ-иһиирэ аныһыйда, хаар холорук ытыллан барда. В. Протодьяконов
[Саас] онтон эмискэ иһигэр киллэрэн, тус арҕааттан тыалыран аныһыйан хатаан чыҥкынатта. М. Доҕордуурап

I
туохт.
1. Уот диэки өттүттэн оргуйан, күүгэннирэн бар (хол., күөс туһунан). ☉ Закипать, начинать кипеть (со стороны, обращенной к огню). Күөспүт оргуйан быргыйан эрэр
□ Балааккаҕа тимир оһоххо Быргыйа буһар сыалаах эт
Тыатааҕы бу ахсым олоххо Туохха тэҥий, сэгээр, эт? Н. Калитин
2. Саҕалан (тумуу туһунан). ☉ Начинаться (о простудных заболеваниях). Оҕо сыыҥа быргыйбыт
II
туохт., кэпс. Дэлэйдик, байылыаттык олор. ☉ Жить в довольстве, достатке. Байан-тайан быргыйан олорор

страд. от ас = I 1) прям., перен. открываться, быть открытым; 2) раскрываться, быть раскрытым; размыкаться, быть разомкнутым (напр. о глазах); 3) раскупориваться, распечатываться, быть раскупоренным, распечатанным (напр. о бутылке); 4) отпираться, отмыкаться, быть отпертым, отомкнутым (напр. о замке); 5) открываться, быть открытым (напр. о кране), 6) открываться, обнаруживаться, разоблачаться, раскрываться, вскрываться, быть открытым, обнаруженным, разоблачённым, раскрытым, вскрытым (напр. о тайне, недостатках); 7) открываться, быть открытым (напр. о школе); начинаться, быть начатым (напр. о заседании); 8) открываться, обнаруживаться, быть открытым, обнаруженным (о наличии чего-л.).