прил. 1. (безнравственный) омсолоох, дьиэктээх; 2. (неправильный) омсолоох.

неправильный рост зубов (когда натираются язык и дёсны). •, , **

прил. 1. (вероломный) бэриниитэ суох, истиҥэ суох, халбархай; неверный союзник истиҥэ суох союзник; неверный муж истиҥэ суох эр; 2. (неправильный; ошибочный) сыыһа, алҕас, сымыйа; неверное сообщение сымыйа иһитиннэрии.

образн. иметь неправильно выросшие торчащие зубы (о человеке).

1. нареч. себе суохтук, сыыһатык; поступить неправильно сыыһатык быһыылан; 2. в знач. сказ. безл. сөбө суох, сыыһа; это неправильно ити сыыһа.

даҕ. Куһаҕаҥҥа тиэрдэр содуллаах, алдьатыылаах. ☉ Порочный, неправильный, имеющий тяжёлые последствия
[Онно барбыт киһи] Тэмтэргэннээх суол Тэхтиригэр тэптэрэр Сирэ буолуо. С. Васильев
Киһиргэс быһыы суруйар идэҕэ эмиэ улахан тэмтэргэннээх. Г. Нынныров
Өлөксөй оһоллонон хаалыыта экспедицияҕа тэмтэргэннээх этэ. И. Федосеев

ложь, неправда || ложный, неправильный; сымыйа буруйдааһын ложное обвинение; сымыйа сурах ложный слух; сымыйаны итэҕэйимэ не верь лжи; сымыйаны саҥарыма не говори неправду; кырдьаҕас ыт сымыйанан үрбэт погов. старый пёс попусту не лает; сымыйа үрдүгэр кырдьык ыттыбат погов. ложь над правдой не поднимется.

I 1. ошибка, неверность || ошибочный; неверный, неправильный || ошибочно; неверно, неправильно; сыыһа өйдөбүл ошибочный взгляд на что-л.; боппуруоһу сыыһа туруоруу неправильная постановка вопроса; сыыһа иһитиннэрии неверная информация; сыыһа буруйдааһын несправедливое обвинение; сыыһаны көннөрүөххэ исправить ошибку; кини миигин сыыһа өйдөөбүт он понял меня неправильно; 2. мимо; невпопад; сыыһа бырах = бросить мимо; сыыһа саҥар = сказать что-л. невпопад; сыыһа үктээ = прям., перен. оступиться.
II 1) частица модальная, образует сущ. с уменьш. знач.: түннүк сыыһа окошечко; аҕыйах бэрэбинэ сыыһа наада нужно несколько брёвнышек; 2) образует сущ. с уменьш.-ласк. знач. и выражает ласку, жалость, сочувствие: оҕом сыыһа деточка моя; чыычааҕым сыыһа птенчик мой; эрэйдээҕим сыыһа бедняжка моя; сэгэрим сыыһа голубушка моя.

гл.
киирдэ; гынна
поступил на работу - үлэҕэ киирдэ;
он поступил неправильно - кини сыыһа гынна

даҕ. Этиигэ сөп диэн тылы эрэ кытта туттуллар уонна «сыыһа» диэн суолталанар. ☉ Употребляется как противопоставление к сөп ‘правильно, верно, правильный, верный’ и имеет значение ‘неправильно, неверно, неправильный, неверный’
[Оҕонньор] сөп да, сөтөгөй да диэбэккэ, бу икки хонугу быһа көхсүгэр көймөһүннэрэн сылдьар. Софр. Данилов
Итинник этии төһө сөбүн-сөтөгөйүн мин манна дакаастаһар кыаҕа суох туруктаах турабын. П. Аввакумов
Ордьоох Киргиэлэй сөп да сөтөгөй да диэбитин биллэрбэтэ. И. Никифоров
Сөп эрэ сөтөгөй — билбэтим. «ХС»
ср. карач.-балк. сёдегей ‘косой (наклонный)’