прил. кыһамньыта суох, дьалаҕай.
Русский → Якутский
нерадивый
Еще переводы:
көтүмэх (Якутский → Якутский)
даҕ. Кичэлэ суох, үрдүнэн тутуулаах, дьалаҕай. ☉ Небрежный, нерадивый, неряшливый, поверхностный
Көтүмэх үлэ көдьүүһү аҕалбат (өс ном.). Өрүүсэ, чэ кыратык сынньана түс. Уолаттар түргэннэр да, көтүмэхтэрэ бэрт эбит. А. Сыромятникова
Сергей …… үлэ-хамнас аанньа кыайтаран биэрбэтин, итэҕэс-быһаҕас, көтүмэх быһыы той элбэҕин саныы-саныы, сарсыарда эрдэлии соҕус үлэтигэр баран иһэр. В. Яковлев
сүрэҕэлдьэс (Якутский → Якутский)
даҕ. Үлэлиирин сөбүлээбэт, сүрэҕэ суох. ☉ Ленивый, нерадивый
Үһүөн да булка үөрүйэхтэрэ суох, сүрэҕэлдьэс, арыгыны таптыыр дьон эбит. Далан
Күннүктээн ууну аймыыр манан аҕай дьыала буолбатах, оттон сүрэҕэлдьэс киһиэхэ бу өнүкүтэ суох үлэ. У. Нуолур
Төрүт да аанньа үлэлээбэт, өрүүтүн куруубайдаһар, сүрэҕэлдьэс киһи этэ. «ХС»
оһол (Якутский → Якутский)
аат. Алҕаска, дэҥҥэ эчэйии, өлүү. ☉ Несчастный случай; увечье, травма (при несчастном случае)
Чугастан оһолго тиийэ чугаһы чуҥнуу сатыыбын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Киһиэхэ күҥҥэ түөрт уон түөрт оһол сыстар. А. Софронов
Үөһээ дойдуттан Үргүөр үргүйбэтин, Аллараа дойдуттан Аргыар аргыйбатын, Орто дойдуттан Оһол таарыйбатын. П. Ойуунускай
◊ Оһол быатыгар — туох эмэ куһаҕан (хол., эчэйии) буоларыгар төрүөт буолуу. ☉ К несчастью (напр., травма). Оһол быатыгар тартаран бардаҕа. Оһолго түбэспит — саахалламмыт, дэҥнэммит. ☉ Попал в аварию (автомобильную), получил травму
Хайдах күн тура-тура оһолго түбэһэн иһэбин. «ХС». Оһол уола миф. — саха былыргы итэҕэлинэн, өс-саас, кыргыс, өлөрсүү таҥарата. ☉ По древним якутским поверьям, божество брани, раздора, битв
Оһол уола уруйдаата, Илбис кыыһа иэхэйдээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оһол уола Оп-соллоҥ, Обот мэнэгэй, Уот Солуонньай обургу, Уйусхах былытын олбохтонон Уһуутаан уйуһуйан эрэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оһол уола убайыҥ Оройгор-ойоҕоскор Онолуйа туойдун! П. Ойуунускай
ср. тюрк. усал, осол ‘небрежный, нерадивый; скверный, дурной’, монг. осол ‘небрежность, неосторожность; несчастный случай’
салаҥ (Якутский → Якутский)
даҕ.
1. Ууһа суох, сатаан туттубат, уустугу-ураны тупсаҕайдык сатаабат, айбат. ☉ Неумелый, неискусный, беспомощный в делах. Салаҥ киһи. Салаҥ дьахтар. Салаҥ уус
□ Салаҥ киһиэхэ хара тыа маһа ытыыр (өс хоһ.)
Салаҥ худуоһунньуктар оҥорбут кынаттаах аанньаллара хамсаабат харахтарынан эмиэ кинилэри көрөргө дылылар. М. Доҕордуурап
Уйбаан чугаһаан иһэр. Толоос уҥуохтаах-иҥиэхтээх, салаҥ киһи уһанан баллырдаабытын санатар. А. Сыромятникова
2. Ууһа-урана, тупсаҕайа суох. ☉ Лишённый художественности, выразительности, топорный. Салаҥ тыл-өс. Салаҥ оҥоһуу. Салаҥ уруһуй
□ Маны хоһуйарга мин тылым алыс салаҥ, өйүм өрүү татым, …… быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Биһиги дьиэбит түөрт эрэ ыал арыччы олорор кыра дьиэтэ эрээри, икки мэндиэмэннээх буолан, өрө дуодайан тахсыбыт салаҥ тутуулаах. ВВМ
3. кэпс. Наһаа, олус. ☉ Непередаваемый, неописуемый, ужасный, дикий (о высокой степени проявления чего-л. — напр., о жаре). Салаҥ куйаас түстэ. Тыал күүһэ салаҥ
□ [Өлүөнэ өрүс:] Саҥарыалаах балыктары Салаҥ дириҥнэрбэр саһыаран, Үөскүүр балыктары Үтүө чүөмпэлэрбэр үөрдээн, Үрүҥ көмүс өҥнөөн, Үтүмэн элбэҕи үүрэн киллэрдим. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэлэн хоһун оҥосто сылдьар, хоһум үчүгэй диэн үөрүүтэ салаҥ. А. Софронов
Таҥна оҕус, биэбэкээм, Таһырдьа тымныы салаҥ. И. Сысолятин
♦ Хоро салаҥ — букатын тугу да сатаабат салаҥ, букатыннаах салаҥ. ☉ Абсолютный неумеха
Эдэр сааһыгар хоро салаҥ буолан, сүгэтин наар дьон уктаан биэрэллэрэ. В. Иванов. Тэҥн. салбаҥ
ср. монг. салан ‘нерадивый, небрежный, неаккуратный’, алт. чалаҥ ‘неосторожный, рассеянный; шаткий’, др.-тюрк. чалаҥ баши ‘пустослов, болтун’