м. буочар; неразборчивый почерк чуолкайа суох буочар.

неразборчивый (напр. в еде); бор ат лошадь, питающаяся чем попало.

1) непривередливый, неразборчивый (в еде); 2) выносливый; дьэбир ат выносливый конь.

несов. 1. кого-что хайа тарт, хайыта тыыт, тыҥырахтаа; 2. что, разг. (неразборчиво писать) бачайдаа, тырыыппайдаа.

I
аат., кэпс. Атыыр козёл. ☉ Козёл. Биһиэхэ тыа сиригэр ньамааны ииппэттэр
ср. халх. йамаа, п.-монг. имаҕан ‘коза’
II
даҕ. Туох да ис хоһооно иһиллибэт, дорҕооно эрэ баар (саҥа, тыас туһунан). ☉ Совершенно невнятный, неотчётливый, неразборчивый (о голосе, звуке, шуме)
Үрдүккэ, тоҥ былыт кэтэҕэр ньамаан саҥалар ааһаллар. И. Эртюков

даҕ. Чуолкайа суох, киһи тута өйдөөбөт, уустук (хол., тыл, саҥа); тылы аанньа билбэтиттэн олуттаҕастык саҥарар. ☉ Замысловатый, мудрёный, сложный; неразборчивый, с сильным акцентом (о речи)
Ричард нууччалыы балачча билэрэ. Ол эрэн олуллаҕас хос ааты «Хан Факир» диэн өйдөөбөтө. С. Дадаскинов
Хос иһиттэн олуллаҕас нууччалыы хоруй иһилиннэ: «Киириҥ!». Н. Островскай (тылб.)

1) становиться неразборчивым (в еде); 2) привыкать к чему-л.; кини манна олорорун борурҕаата он здесь обжился.

аат. Туох эмэ сүтэн, оһон нэһиилэ көстөрө, барыла, торума, сүтэн эрэр бэлиэтэ (күн-дьыл ааһан сүтэн эрэринэн эбэтэр хараҥаттан). ☉ Слабое очертание предмета, нечёткий силуэт
Сэрии бэлиэтэ буоланнар, Сир сылайбыт түөһүгэр Оһон эрэр окуопалар Омоонноро көстөллөр. И. Эртюков
Борук-сорук буолан, Надя төгүрүк, маҥан сирэйин омоонун эрэ көрөбүн. С. Никифоров
Уу баһар, оонньуур ыллыктарым Омооннуун сүппүттэр. От-мас бүөлээн, сылдьар ыырым Кыараабытын кэриэтэ. Баал Хабырыыс
ср. тув. сома ‘общий вид чего-л.; неразборчивый’

даҕ.
1. Талымаһа, сириксэнэ суох, имири-хомуру аһылыктаах. ☉ Неразборчивый и небрезгливый в еде (корме), прожорливый
Иван оҕо эрдэҕиттэн бор киһи. Бытархай сыыс өттүн ыраастыы барбакка, ытыһын тухары мунньубут дьэдьэнин биирдэ уобан кэбиһэрэ. Н. Лугинов
Айанньыт бор аты хайа да сүүрүккэ атастаспат. Н. Заболоцкай
2. көсп., кэпс. Мараны, барбаҕы да ылынар, тумна сатаабат. ☉ Непритязательный в чем-л. (напр., во вкусах)
Саха бор эбээт аакка Былыргыттан даҕаны, Мин биир орто холкуоска Билэбин уон Уйбааны, Тоҕус төрөл Маарыйаны. И. Гоголев
Мавра бор соҕус тыллары тутунна, хараҕа туманнырда. М. Доҕордуурап
♦ Боргор түс кэпс. — туохха эмэ куһаҕаннык быһыыланаргын кэрэйбэт, саатырҕаабат буол. ☉ Привыкнуть к своим безнравственным поступкам и перестать стыдиться их
Улуу баай убайа Чоочо [Сүөдэри] Уруурҕаан быстыбат оччо, Боругар түспүт оҕонньор Босхо хамначчыт оҥостор. Ф. Софронов. Тэҥн. кэрээҥҥиттэн таҕыс

даҕ. Киһи өйдөөбөт гына тыллаһар-өстөһөр, оннук саҥалаах. ☉ Невнятный, неразборчивый (о речи)
Түөс-маас Хаппытыан оҕонньор, дьиҥнээх бэйэтин киэбин ылынан, халлааны эрдэн киирэн барда. Күрүлгэн
Түөс-маас саҥалаах, тэлиэс-былаас дайбаабыт баар үһү (тааб.: тураах). Түөс-маас төлкөһүт, Эн тылгын аны ким сэргиэҕэй! А. Пушкин (тылб.)
◊ Түөс (түөс-маас) буол — 1) кырдьан өйүҥ-санааҥ мөлтөө, түөһэй (кыылы-сүөһүнү этэргэ); оҕоҕор түс. ☉ Выжить из ума от старости, впадать в детство (о человеке, животных)
Бу түөс буолбут оҕонньору кытта лэбэйдэһимиэх, барыах. Суорун Омоллоон
Оҕонньоор, букатын түөс-маас буолан хаалбыккын. Н. Якутскай
Катя сиэтэн иһэр түөс буолбут моойторуктаах хара ытын кытта кэпсэтэ истэ. Эрилик Эристиин; 2) тугу да өйдөөбөт, дөйүҥү курдук буол. ☉ Быть не в себе, плохо соображать
«Ээ, ууттан түөсмаас буолан тахсыбыт», — аһынна Костя. Н. Заболоцкай
ср. русск. устар. туяс, туюс ‘глупый, бестолковый человек’