неподходящий, неудовлетворительный; тутууга кэрэгэй матырыйаал неподходящий для строительства материал; айанныырга кэрэгэй күн день, неподходящий для поездки (напр. дождливый).

прил. 1. ситэтэ суох, сөп буолбат, тутах; эта сумма недостаточна бу харчы сөп буолбат; 2. (неудовлетворительный) ситэтэ суох, тутах; ответ был совершенно недостаточный эппиэт адьас ситэтэ суох этэ.

нареч. 1. мөлтөхтүк, куһаҕаннык; неудовлетворительно выполнить поручение сорудаҕы куһаҕаннык толор; 2. в знач. сущ. с. куһаҕан; получить на экзамене неудовлетворительно экзамеҥҥа куһаҕаны ыл.

в разн. знач. плохой, неудовлетворительный; хобдох ас-үөл а) скудная пйща; б) плохая, недоброкачественная пйща; хобдох дьиэ-уот убогое жилище; хобдох от-мас бедная растительность; хобдох биэчэр плохо организованный вечер; хобдох көрсүһүү неприветливая, неласковая встреча; хобдох олох бедная, убогая (во всех отношениях) жизнь.

туохт., кэпс. Соттуктаах буол. ☉ Иметь весьма плачевные последствия, неудовлетворительный результат
1922–1923 сыллардаахха Саха сирин үрдүнэн бандьыыттар өлөрүүөһөрүү соттуктанан ааспыттара. Амма Аччыгыйа
Тураҕасчай [биэ] кулунчук олус үлүһүйэн бараары гыммытыгар, бу мэниктээһин куһаҕан соттуктаныахтааҕыттан сэрэтэн, дьарыйардыы күүскэ иҥэрсийдэ. «ХС»
А.Е. Кулаковскай «Ойуун түүлэ» диэн поэматыгар аан дойдуга буолуохтаах сэрии норуоттарга туох соттуктаныахтааҕын туһунан аһара уйулҕата хамсаан суруйбуттаах. «Кыым»

1) неодинаковый, разный (напр. о предметах, состоящих из различных частей); ыйааһын кэлтэгэй неточные весы (у к-рых одна сторона перетягивает); кэлтэгэй ньуоска щербатая ложка; кэлтэгэй остуол колченогий стол; 2) перен. односторонний, ограниченный; неудовлетворительный; имеющий порок, изъян; кэлтэгэй быһаарыы одностороннее решение; кини оҥорбута барыта кэлтэгэй все его поделки бывают с изъяном; кэлтэгэй ый а) месяц на ущербе; б) серп луны; 3) перен. разг. обиженный судьбой, несчастный.

даҕ.
1. Үрдүгүнэн кыра, үрдүгэ суох. ☉ Небольшой, малый по высоте, низкий
Намыһах тиит. Намыһах олбуор.  Хайаны намыһаҕынан дабайаллар, үлэни чэпчэкититтэн саҕалыыллар (өс хоһ.). Ол куйаар ортотунааҕы арҕас сир үрдүгэр халыҥ хаары саба бүрүммүт аҕыйах намыһах дьиэлэр ньахчарыһан тураллар. Амма Аччыгыйа
2. Орто таһымҥа, нуормаҕа тиийбэт, бэрт кыра. ☉ Не достигающий средней нормы, низкий
Намыһах температура.  Эргиэн култуурата олус намыһах, биһиги иннибитигэр турар сорукка кыа йан эппиэттээбэт. М. Попов
С о р о х төрөппүттэр намыһах квалификациялаах үлэлэргэ үлэлииллэр. ОАП ИиЭУО
△ Хаачыстыба өттүнэн үрдүктүк сыаналаммат, мөлтөх. ☉ Несоответствующий, неудовлетворительный по качеству
Үүт бырыһыана намыһах б у о л л а ҕ ы н а , мөҕүллүүттэн атыҥҥа туохха да тииһиммэккин. Далан
Сап биир утаҕын уһулан ылан, намыһах с у о ртаах соҥҥо угар буолбуттара быһаарыллыбыт. М. Попов
3. Истэргэ сөҥ, аллараа туон. ☉ Низкий по звучанию. Намыһах куолас. Намыһах нуота
ср. тюрк. йапыз, тув. чыпыт, уйг. напиз ‘низкий’

в разн. знач. становиться плохим, неудовлетворительным; астара-үөллэрэ хобдоҕурбут пйща их стала скудной; олохторо хобдоҕурбут их жизнь стала убогой; сыһыаннара хобдоҕурбут отношения у них испортились; кэпсээнэ хобдоҕурбут (к концу) его рассказ стал неинтересным.

нареч. в разн. знач. плохо, неудовлетворительно; хобдохтук аһыыллар они питаются скудно; хобдохтук олороллор они живут неважно; хобдохтук араҕыстылар они расстались холодно; миигин хобдохтук көрүстүлэр меня приняли плохо (без щедрого угощения и неприветливо).

1. даҕ., кэпс.
2. Киһини астыннарбат, туһата суох; сыппах (хол., тугу эмэ дьүүллэһии). ☉ Неудовлетворительный, бесполезный; невыразительный, скучный (напр., обсуждение чего-л.)
   Тугу даҕаны эппэт, Туһалааҕы кэпсэппэт, Тииһэ-уоһа мэлийбит, Тиэстэ курдук тэнийбит Ньух-ньах мунньахха Нуктуу түһэ барыахха. С. Тимофеев
   Биһиги прозабыт күннээҕи олох чахчыларын эрэдьиэстээһин, наһаа ньух-ньах суруйуу буолар. «ХС»
3. көсп. Саараҥ, муҥутах; сымнаҕас (хол., салайааччы). ☉ Нерешительный, непоследовательный, лишённый твёрдости (напр., о руководителе)
   Арай итиннэ атын ньух-ньах салайааччы буоллун, дьэ ытаан-соҥоон, иэйэн-туойан төһө бириэмэнэн оҥортороро дуу, оҥорторбото дуу биллибэт ээ. В. Яковлев
4. сыһ. суолт. Киһини астыннарбат гына, мөлтөхтүк (хол., тылла эт). ☉ Неудовлетворительно, невыразительно, бледно (напр., выступить с речью)
   [Суруйан] муҥнанан-муҥнанан баран ааҕан көрдөҕүнэ, таҥаһы ыстаабыт курдук ньух-ньах буолан астыннарбат этиилэр тахсан хаалааччылар. П. Аввакумов
   ◊ Ньух-ньах курдук — мөлтөх, астыга, уота-күөһэ суох (хол., тугу эмэ дьүүллэһии). ☉ Слабое, вялое, без огонька (напр., обсуждение чего-л.)
   Ити сэниэтэ суох ньух-ньах курдук дьүүллэһиини истэ-истэ ыстатыйабын редколлегия дьүүлүгэр бостуой да киллэртэрдим дуу диэн мунаахсыйа быһыытыйда. Софр. Данилов