нищий, попрошайка || нищенский; умнаһыт оҕонньор нищий старик; умнаһыт хамнаһа перен. нищенская зарплата.

1) дупло; тиит кумалаана дупло лиственницы; 2) уст. человек, находящийся на общественном призрении ; дармоед; нищий.

нищать, беднеть, становиться нищим.

1) разг. тот, кто имеет ношу (за спиной); 2) перен. разг. бродяга, нищий; сөбүлүөҥ да сүгэһэрдээххэ да тахсыаҥ погов. если полюбишь, выйдешь замуж и за нищего.

туохт. Бэрт сэмэйдик, бэл дьадаҥытык таҥнан, туттан сырыт, олор. ☉ Жить, одеваться очень скромно, даже бедно.
ср. монг. хоки ‘бедный, нищий’, хокира ‘понести урон’

аат. Дьиэтэуота, баайа-дуола суох, ыалы кэрийэ сылдьар киһи. ☉ Человек, живущий подаянием, нищий. Сөбүлээбит сүгэһэрдээҕи, баҕарбыт манааҕылааҕы батыһар. Н. Т үгүнүүрэп

аат. Күрэтэн бултуурга тоһуурга турар киһи (ытааччы). ☉ Человек (стрелок) в засаде. Тоһуйааччылар элбэх куобаҕы өлөрбүттэр
♦ Ытыс тоһуйааччы кэпс. — умнаһыт. ☉ Попрошайка, нищий. Маҕаһыын иннигэр ытыс тоһуйааччы турар
□ Ыал-ыал аайы ытыс тоһуйааччы баар үһү (тааб.: таҥас ыйыыр)

1. аат. Туга да суох быстар дьадаҥы, дьонтон харалта көрдөһөн, умналаһан аһыыр киһи. ☉ Нищий, попрошайка
   Оҕонньор, били урут аарсаарга аатыран олорбут бэйэтэ, ыт үрбэт, ынах маҥыраабат барамайыгар, уулусса умнаһытыгар кубулуйбут. Софр. Данилов
   Онно ас дэлэй үһү, умнаһыты мээнэ харайаллар үһү, кини умналаан мээнэ булабын диир. Эрилик Эристиин
   Дьиэҕэ мас тайахтаах улуус умнаһыта, матаҕатын сүкпүтүнэн, ньохчойон киирэн кэллэ. А. Сыромятникова
2. даҕ. суолт. Тыыннаах буолар үбэ, кыаҕа суох, умналаһан аһыыр, быстар дьадаҥы. ☉ Нищий, оставшийся без средств к существованию, живущий подаянием
   Биир куһаҕан баҕайы таҥастаах, такыр илиилээх умнаһыт оҕонньор киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон
   Кини умнаһыт олоҕо татым бэйэтэ Амарах эрэ сүрэхтээххэ аһыннарара. С. Данилов
   Англия колонията Бу Аден куорат буолар, Уулуссаҕа ол туоһута Умнаһыт уолчаан буолар. И. Гоголев
   ср. др.-тюрк. умдучы ‘нищий, проситель, вымогатель; жадный, алчный; стяжатель’

1. даҕ.
2. Тугу да сатаабат, кыайбат. ☉ Негодный, дрянной, ни к чему не способный, никчемный
   Аһыырга аллаах, үлэҕэ көлөөк (өс хоһ.). Эрэй диэни билбэтэх, Эт туппут эрэттэр Көөһөлүспүт бэйэлээх Көлөөк үлэһит эбиттэр. С. Тимофеев
3. Сатамньыта суох, куһаҕан, мөлтөх. ☉ Неумелый, неспособный, немощный, слабый, плохой
   Көлөөк дьаһаллаах Күн ыраахтааҕы …… Көмүс бөрөстүөлүттэн Көстө көппүтэ. Тоҥ Суорун
   Күчүмэҕэй күҥҥэ көрөн туран Көмөлөспөт диэн көлөөк быһыы! Р. Баҕатаайыскай
   «Пахай, ааттаах булчут диэбиттэрэ, адьас көлөөк ытааччы эбит!» — дии-дии күлэн алларастыыр. А. Кривошапкин (тылб.)
4. аат. суолт., эргэр. Быстар дьадаҥы киһи. ☉ Нищий, голяк
   Көлөөк буолан хаалбыт. ПЭК СЯЯ
   ср. русск. голяк

көмүскээ диэнтэн дьаһ
туһ. Ыксаабыт бытархай көтөр, чыычаах эҥин көмүскэтээри киһиэхэ кэлэн түһэн биэрэрин мин урут даҕаны дэҥ кэриэтэ ааҕар буоларым. Н. Заболоцкай
Арбатскайы соһуччу диссертациятын көмүскэтэ ыҥырбыттара. В. Яковлев
Арба, миэхэ хаххалана сылдьан, араас түөкэйи-албыны оҥорбут дьон, сымыйа суолунан куттаан миигинэн көмүскэтэргит буолуо? С. Ефремов
♦ Көмүскэтэрим эрэ көмүскэм уута, хараһыттарарым эрэ хараҕым уута фольк. — көмүскүүрэ, харыһыйара суох киһи эрэйдээх-буруйдаах дьылҕатын туһунан этии. ☉ Так говорит вдова, нищий, убогий, жалуясь на судьбу (на отсутствие защитника, заступника; букв. заступник мой — лишь слезы орбит моих глазных, защитник мой — лишь слезы глаз моих)
Көмүскэтэрим эрэ көмүскэм уута, харыстатарым эрэ хараҕым уута буолта эчи абатын!.. Кэбис, түксү, олоруҥ бэйэҕит, мин түксү, түксүлээтим... Суорун Омоллоон
Ылдьаана бу дьиэҕэ сүктэн кэлиэҕиттэн ыла көмүскэтэрэ эрэ көмүскэтин уута, харыһыйтарара эрэ хараҕын уута этэ. Н. Якутскай