Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ньиэрбэ

аат. Киһи ис туругун быһаарар, мэйииттэн тарҕанан барар уйулҕа утахтарын тиһилигэ; өҥсүү. ☉ Нерв
Биһиги ньиэрбэбит да кытаанаҕын …… аан дойдуну бүтүннүүтүн баһылыахтарын баҕарбыттар билэн тураллар. Суорун Омоллоон
Билбэт дьыалаҕар орооһума. Айдаары ким да куһаҕан архитектор диэбэт. Хата баран сынньан, ньиэрбэҕин харыстаа. Н. Лугинов
Дьиҥ үлэ ньиэрбэни эмтиирин Олоххо көрдөрөр этилэр. Таах сылдьар дууһаны кэрбиирин Эрдэ да билбиттэр кинилэр. Р. Баҕатаайыскай
◊ Ньиэрбэҕэ оҕустар — ньиэрбэ ыарыһах буолан хаал. ☉ Становиться нервнобольным, страдать нервной болезнью
Мин кинини ньиэрбэтигэр оҕустарбыт дии санаабытым: илиитэ салҕалыыр, туттара-хаптара быһымах, майгыта-сигилитэ быһыттаҕас буолбут этэ. Далан. Ньиэрбэтигэр оон- ньоо — соруйан кыйахаа, ньиэрбинэйдэт. ☉ Играть на нервах у кого-л., трепать кому-л. нервы
[Чуораан] Эчи тыаһа улаханын, хатанын! Киһи ньиэрбэтигэр оонньуур. Кэмниэ кэнэҕэс чуораан тыаһа дьэ ах барда. Н. Лугинов. Ньиэрбэ ыарыһах — ньиэрбэтинэн ыалдьар (киһи). ☉ Нервнобольной
Ойууннар акаары буолбатахтар. Хабырыыһы салыннараары, баҕар, ньиэрбэ ыарыһах оҥороору Кыһалҕа ойуун соруйан бэлэхтээтэҕэ. И. Гоголев
Оннук сүрэҕэ өрүү быллыгырыы сылдьар киһи ньиэрбэ ыарыһах буолар. П. Аввакумов

Еще переводы:

ньиэрбинэй

ньиэрбинэй (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Ньиэрбэ ыарыылаах, ньиэрбэтинэн куһаҕан. ☉ Нервный
«Дьэ, нохоо, ньиэрбинэй киһини быраастар олох эндэтээччилэрэ суох», — диэн күөдьүйэн турда …… Андрей Петров. Г. Колесов
Оттон биллиилээх быраас, педагог профессор Е.А. Аркин ньиэрбинэй оҕолор ыйга киинэни бииртэн ордуга суох көрүөхтээхтэр диирэ. ЧКС ОДьИи

саҥардыллыы

саҥардыллыы (Якутский → Якутский)

саҥардылын диэнтэн хай
аата. [Фосфолипид] тас ньиэрбэ утахтарын …… тутулугар киирсэр уонна кини саҥардыллыытыгар улахан суолталаах. АН БЭХСКТ

дьаҕырылын

дьаҕырылын (Якутский → Якутский)

дьаҕырый диэнтэн атын
туһ. Мөлтөх доруобуйалаах, өһүллэҕэс ньиэрбэ систиэмэлээх оҕо наһаа дьаҕырылыннаҕына куттас, санаатын кыайан эппэт кэнэн киһиэхэ кубулуйар. ЧКС ОДьИи

тымтыы

тымтыы (Якутский → Якутский)

  1. тымыт диэнтэн хай. аата. Дьэ, үчүгэй тымтыы, доҕор!
  2. Тастан дьайыыга эппиэттээһин, күүркэйии. ☉ Возбудимость, раздражительность
    Мин ыарыым — ньиэрбэ тымтыытын содула. В. Алданскай
мэнэрийии

мэнэрийии (Якутский → Якутский)

мэнэрий I диэнтэн хай
аата. [Урукку өттүгэр] абааһыны итэҕэйии, билии татымын түмүгэр араас ньиэрбэ ыарыылара, ол иһигэр өмүрүү уонна мэнэрийии э м и э о л у с к и э ҥник тарҕаммыттара. ППА СЭЫа

ыарыһах

ыарыһах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Ыарыыга ылларбыт, ыалдьар (киһи). ☉ Больной, болезненный (человек)
    Арай ыарыһах эмээхсин утуйбакка ынчыктыы-ынчыктыы муҥу-таҥы көрө сыппыта. Күндэ
    Ыарыһах оҕо уһуктан Ытаата сэниэтэ суохтук. П. Тобуруокап
    [Чокуурап:] Таһыттан көрөн киһи ыарыһах диэ суох киһитэ. С. Ефремов
  2. аат суолт. Ыалдьар киһи. ☉ Больной человек
    Үһүс балаатаҕа биир мөлтөх туруктаах ыарыһах эбилиннэ. Н. Лугинов
    [Маайыс:] Тыый, Сарапыана, маннык үчүгэй көрүҥнээх буолан баран, эмиэ ыарыһаххын дуу? С. Ефремов
    Быраас халаатын кэттэ, ыарыһахха тиийдэ. М. Доҕордуурап
    ♦ Оҕо төрүү ыараһах көр оҕо. Кини оҕо төрүү ыарыһах этэ
    ◊ Ньиэрбэ ыарыһах көр ньиэрбэ
    Оннук сүрэҕэ өрүү быллыгырыы сылдьар киһи ньиэрбэ ыарыһах буолар. П. Аввакумов
    Лариса ол күнтэн ыла, сүүрбэттэн тахса сылы быһа, ньиэрбэ ыарыһах аатыран сылдьар. Т. Находкина. Сүрэх ыарыһах — сүрэҕэ ыалдьар, сүрэҕэр ыарыылаах киһи. ☉ Страдающий болезнью сердца, сердечник
    Өссө сүрэх ыарыһах, Үлэтиттэн арыт кэлэн Сытан хаалар оронугар. И. Гоголев
    Кини Петербурга Бестужевскай кууруска үөрэнэ сылдьан ынырык сойуолааһыны тулуйбакка сүрэх ыарыһах буолбута. П. Филиппов
    Төбө ыарыһах көр төбө. Төбө ыарыһахтары хаанныыр. И. Гоголев
баралыыстаа

баралыыстаа (Якутский → Якутский)

туохт. Баралыыска оҕустар, ханнык эмэ ньиэрбэлэргин сиэтэн хамсаабат буолан хаал. ☉ Быть парализованным. Дьүөгэ Ааныстыырап кыра оҕо сааһын туһунан ахтан суруйбута: «Биһиги – баралыыстаабыт убайым, сэлликтээн ыалдьар эбэм уонна мин – хотону кытта силлиһэ турар тымныы саха балаҕаныгар олорорбутун өйдүүбүн». Софр. Данилов
Кини эбээннии үгүс тылы истэрэ, саҥарарыгар баралыыстаабыт киһилии, тыла уҥуоҕа суох былдьыры этэ. «ХС»
Кармина Феррети менингиттээн алта саастааҕар саҥарбат буолбут уонна кыратык баралыыстаабыт. ДьДьДь

баралыыс

баралыыс (Якутский → Якутский)

аат. Киһи ньиэрбэтин үлэтэ кэһиллиититтэн хамсанар кыаҕын сүтэрэр ыарахан ыарыы. ☉ Паралич
Хабарҕаһыт Лэкиэскэ диэн улахан кулуба туос акаары, уон ахсааны билбэт, аҥаар өттүн баралыыс охсубут уолугар ойох биэрбитэ. А. Софронов
Уокка буспут, баралыыс муҥнаабыт Удьуор кэп дьүһүннээх итэҕэстэр: Квазимодо уонна Дьэгэ-Бааба Кинилэргэ [мааскаларга] холооно суох бэртэр. Чэчир-72

долохоно

долохоно (Якутский → Якутский)

аат. Уҥуохтаах, кыһыл отонноох, иннэлээх лабаалардаах үөттүҥү мас. ☉ Боярышник
Долохоно сүрэх, ньиэрбэ ыарыыларыгар туһалаах. МАА ССЭҮү
Дөлүһүөннүҥүлэр истэригэр киэргэл үүнээйилэр эмиэ бааллар, холобур, долохоно. КВА Б
Долохонону төгүрүччү, субурҕанан олортоххо бэйэтэ тыыннаах күрүө буолуон сөп. «ХС»
◊ Долохоно чыычааҕа - сохсоҕор баттахтаах, дьэрэкээн дьүһүннээх чыычаах; дьааҥы бочугураһа. ☉ Птица отряда воробьиных с пестрым оперением и хохолком на голове, свиристель. Маска долохоно чыычааҕа олорор

өмүрүү

өмүрүү (Якутский → Якутский)

өмүр диэнтэн хай
аата. [Мария Михайловна саһан сыттаҕына] ыанньыксыта муостаны сурдур-сардыр сотон субу тиийэн кэллэ. Кэллэ да, Мария Михайловна атаҕын хаһыйан, өмүрүү бөҕөтүн түһэрдэ. С. Федотов
Таҥараны итэҕэйии, култуура суоҕун, билии татымын түмүгэр араас ньиэрбэ ыарыылара, ол иһигэр өмүрүү уонна мэнэрийии эмиэ олус киэҥник тарҕаммыттара. ППА СЭЫа