болеть, ныть (об ощущении тупой боли); сүрэҕим нүөлүйэр у меня сердце ноет.

см. ньүөл .

v. to subside, to be satisfied; нүөлүт= v. to make subside, to satisfy

даҕ.
1. Сииктээх, курааннаабат буолан үүнүүлээх, өҥ. ☉ Влажный, плодородный, урожайный (о земле, почве)
Кыыс Амма кытыллара нүөл кырсынан, уохтаах буорунан сураҕыраллар. С. Д анилов. Күөл үрдүнээҕи нүөл кырыстаах ырааһыйа ортотугар тойон сэргэ турар. Н. Лугинов
Быдьаҥадьалар нүөл сир дээх-дойдулаах дьон. Багдарыын Сүлбэ
△ Быйаҥы, үүнүүнү аҕалар, элбэх уулаах (үксүгэр ардаҕы этэргэ). ☉ Приносящий хороший урожай, плодородие (обычно о дожде)
Таптыыгын дохсун, намыын Өрүү нүөл самыырдары, Ыспыт сиэмэҥ нарын-нарын Күөх от буолан быгарын? С. Данилов
Атырдьах ыйын саҥатыгар хас да хонуктаах нүөл ардах курулатан, онтон салгыы тыала суох сылаас күннэр түһэннэр, өтөрүнэн буолбатах үтүө күһүн кэлэн турара. В. Протодьяконов
2. поэт. Ыраас, сибиэһэй, сииктээх (салгын туһунан). ☉ Влажный, свежий, чистый (о воздухе)
Үчүгэй даҕаны, бу хотугу нүөл чэгиэн салгын. Н. Габышев
Нүөл, сылаас салгын уйан дууһаҕар угуттаан киирэр. УКД ЧХ. Сааскы с а й д а м нүөл тыаллаах Салгын мүөтүн и һ э б и н. «ХС»
3. көсп. Дэлэччи астаах-таҥастаах, быстаран сутаан хаалбат, лаппа кыанар. ☉ Обладающий достатком, обеспеченный, состоятельный. Нүөл ыал. Нүөл олохтоох сопхуос
4. кэпс. Кураһа суох, үчүгэй, толору, тупсаҕай хааннаах-сииннээх. ☉ Имеющий здоровый, приятный вид (о человеке)
Күбэйээнэ эмээхсин сирэйэ мырчыстаҕас гынан баран, буһуу арыы курдук нүөл, нус-хас, дьоһуннаах сэбэрэтэ ис киирбэх. И. Данилов
Дэлэгээссийэ салайааччыта нүөл хааннаах Ваня Рябчинскай нөрүс гынна, инники хардыылаата. ИИА КК
♦ Нүөл кырыс (буор) — туох эмэ үөскээн, айыллан тахсарыгар бигэ төрүт, т и р э х ( айымньы туһунан). ☉ Б л а г о д а т н а я почва, прочная основа (для литературных произведений). «Кыым» хаһыат уонна Саха сэбиэскэй уус-уран литературата
Ити биир нүөл кырыстан силис тардан үөскээбит, быстыспат ситимнээх өйдөбүллэр. Софр. Данилов
Норуот тылынан уус-уран айыытын нүөл кырсын сүмэһининэн угуттанан саха суругунан литературата үөскээбитэ. Умнуллубат к.

туохт.
1. Б ү тэ й д ии ыр а а хха диэри биллэн дьаралыйан ыарый. ☉ Ныть, отдаваться по всему телу (о тупой боли)
Иһим өр буола-буола нүөлүйэн ыалдьар буолан эрэр. А. Софронов
Кини өссө да өргө диэри утуйбакка, илдьирийбит этэ нүөлүйэ, мунчаарбыт өйө-санаата эрэйдэнэ сытта. Амма Аччыгыйа
Микиитэ сырдык-хараҥа былдьаһар оһох хаҥас чанчыгар кинигэ ааҕа олорон, ийэтин аһынан сүрэҕэ нүөлүйэр. Амма Аччыгыйа
Кеша сүрэҕэ ханна эрэ сүр ырааҕынан нүөлүйэн ылла. Н. Заболоцкай
2. Туохтан эмэ долгуйан, санаарҕаан хараастан ыл, хам баттаппыт курдук буол. ☉ Чувствовать, испытывать подавленность, угнетённость от тоски, тяжёлых дум; щемить, наводить тоску
Кырдьаҕас Суор кутугар курус санаа уһуктан, нүөлүйэн, тэнийэн барда. Н. Лугинов
3. Туох эмэ ү чүгэй санаат тан этиҥ-сииниҥ сылаанньый, дуоһуй. ☉ Испытывать приятное ощущение, получать удовлетворение от чего-л.
Мин санаабар, сыллыыр ууруурдааҕар киһи сүрэҕэр-быарыгар ордук минньигэстик нүөлүйэн киирэр. Далан
Захар, м а ҥ н а й э й и г и н к ө р ө ө т хайдах эрэ сүрэҕим нүөлүйэргэ дылы гыммыта. С. Ефремов
Оо, хаһан да бу курдук сүрэҕэ нүөлүйүөр, сүһүөхтэрэ хамсыар диэри үөрэ-көтө илигэ. У. Ойуур