1) обидный, досадный; 2) прискорбный, горестный, печальный; хомолтолоох суол а) досадное обстоятельство; б) печальное обстоятельство.

даҕ. Атаҕастабыллаах, абалаах, киһи өһүргэнэр. ☉ Обидный, досадный, оскорбительный
[Тыгын Дархан] бэрт ыар, далаҕан тыллары ыһыктыбыта. Далан

даҕ. Кыыһырсыылаах, кыйахабыллаах, өһүргэстээх; хоргутуулаах, хомойуулаах. ☉ Способный вызвать взаимное раздражение; заключающий в себе оскорбление (обиду), оскорбительный, обидный
Эрэхтээх суол. Эрэхтээх тыл. ПЭК СЯЯ

нареч. 1) обидно, досадно; 2) прискорбно, горестно, печально.

в знач. сказ. безл. хомолтолоох, абалаах; мне обидно, что вы опоздали эн хойутаабытыҥ миэхэ хомолтолоох.

кыҥыр-хаҥыр саҥарсыс — тыл-тылга киирсиспэккэ кими эмэ кытта хоһохтоохтук кэпсэт. ☉ Вести с кем-л. неприятный, обидный разговор, негромко скандалить, ссориться
Мүчүк урут Натальялыын кыҥырхаҥыр саҥарсыбытын сыыйа мүлүрүттэ, кэлин сыһыанын лаппа тупсарда. Р. Баҕатаайыскай
Кыра оҕо эрдэхпитинэ, санаабытын тылбыт уһугуттан өйдөһөн, бииргэ сылдьыбыппыт. Ол бэйэбит бүгүн кыҥыр-хаҥыр саҥарсан, кынчыатаһа көрсөн араҕыстыбыт. «ХС». Тэҥн. кыҥ-хаҥ II

даҕ.
1. Олус кыһыылаах, абалаах; санаарҕабыллаах. ☉ Обидный, досадный, печальный
[Дьөгүөрдээн] Микиитэни уонна Өлөксөйү …… сыллаан-уураан баран, саас биирдэ эргиллиэх буолан, ыраах сиргэ айанныыра тиийэн кэллэҕинэ, улахан хомолтолоох суол буолар эбит. Амма Аччыгыйа
Оҕоҕут ыалдьан хаалбыта хомолтолоох суол. Дьүөгэ Ааныстыырап
Э.К. Пекарскай тылдьытын ордук хомолтолоох итэҕэһинэн, …… тыл сорох өттүн көтүппүтүгэр буолар. АПС СТЛ
2. Кутурҕаннаах, аһыылаах. ☉ Прискорбный, печальный
Боруонтан бииртэн биир хомолтолоох сурахтар кэлэллэрэ. С. Никифоров
Үгүс дьон өллүлэр даҕаны Умнуллан хаалаллара олус хомолтолоох. И. Гоголев

даҕ. Киһи уйулҕатыгар ыарыылаахтык киирэр, сүлүһүннээх (хол., тыл-өс). ☉ Больно задевающий человека, язвительный, обидный (напр., о слове)
Кыһыылаах, сааттаах даҕаны быһыыны быһыыланаары гынным. П. Ойуунускай
Мин куруубай, кыһыылаах, саатырдар тыллары этиэхпин баҕарабын. Амма Аччыгыйа. Кыһыылаах тыл-өс чыпчахайдааҕар ыарыылаах буолар. А. Алдан-Семенов (тылб.)
◊ Кыһыылаах ымынах — киһи этин кыһытар сыстыганнаах ымынах. ☉ Чесотка
Кырдьык, кыһыылаах ымынах — чесотка эбит. Болот Боотур
Дьааҥылар ургуһуну [ньургуһун] оргутан кыһыылаах ымынаҕы эмтииллэрин туһунан И.А. Худяков суруйбут. Багдарыын Сүлбэ
Бэс дьүөкэтин быттыйыыны, кыһыылаах ымынаҕы, тирии араас ыарыыларын эмтииргэ олус биһирээн тутталлар. МАА ССЭҮү

I
аат. Омугунан сыгааннарга киирсэр киһи. ☉ Цыган
Эргийэн кэбистилэр сыгаан дьахталлара, Элэҥнээн бардылар имигэс илиилэрэ. С. Тарасов
Лойко, бу күн сиригэр дьэ бэрт аҕыйах эр санаалаах сыгааннар хааллылар, эрдээх хорсун-хоодуот сыгаан диэн бэрт аҕыйах. М. Горькай (тылб.)
II
аат. Атаҕастаан күлүү оҥостуу. ☉ Издевательство, злая насмешка
Оҕолор күлсэллэр, Стёпа кыргыттар сыгааннарыттан кыыһыран силбиэтэнэн кэбиһэр. Далан
Эргэ баран, бар дьону үтүктэн ыал буолан, киһи сиэрин толоруом дии санаабытым, элэк-күлүү, сыгаан оҥостуу буолан таҕыста. М. Доҕордуурап
Миигинэн сыгаан оҥостоҕун дуу? Мин эйигин ытыктааммын, аһынаммын кэпсэтээри кээлтим. Д. Очинскай
русск. диал. цыган ‘остряк, шутник, обидный насмешник’

1) тяжёлый; грузный; ыар сүгэһэр тяжёлая ноша; ыар таһаҕас тяжёлый груз; ыар киһи грузный человек; 2) тяжёлый, трудный, сложный; обременительный; ыар үлэ тяжёлый труд; 3) перен. тяжёлый, серьёзный, опасный; ыар баас опасная рана; 4) перен. обидный, оскорбительный; тягостный, неприятный; ыар тыл обидное слово; 5) перен. тяжёлый, безрадостный, горестный; печальный, мрачный; ыар санаа мрачные думы; ыар олох безрадостная жизнь; ыар күннэр-дьыллар тяжёлые времена; ыар ынчык горестный стон; 6) перен. тяжёлый, тяжкий, суровый, очень серьёзный; ыар буруй тяжкая вина; 7) перен. тяжёлый, с тяжёлым характером; ыар киһи человек с тяжёлым характером; 8) перен. тяжёлый, безвыходный, критический; ыар балаһыанньалаах киһи человек, попавший в тяжёлое положение; 9) перен. тяжёлый, затруднительный; тыынара олус ыар у него затруднённое дыхание; 10) перен. дорогой (по цене); ыар сыаналаах маллар дорогие вещи; дорогие товары; ыар сыанаҕа ыл = купить что-л. по дорогой цене; ыар уунан утуй заснуть крепким сном.