Якутские буквы:

Русский → Якутский

обогащение

с. 1. (по гл. обогатить) байытыы; перен. байытыы, элбэтии, кэҥэтии; горн, байытыы, сөнөрдүү; 2. (по гл. обогатиться) байыы; перен. байыы, элбээһин, кэҥээһин; горн, байыы, сөҥүү.

обогащение полезных ископаемых

хостонор баайы байытааһын (минерал сырьену хостооһун кэнниттэн туһалаах өттүн хойуннаран уопсай маассатын аҕыйатан металлургия дьайааныгар (процесс) бэлэмниир үлэ. Түмүгэр концентрат ылыллар, наадата суох өттун (отходы или хвосты) уонна сороҕор буортулаах булкаас-тарын араарыы ситиһиллэр.)

Категория: Обогащение полезных ископаемых

обогащение сухое

суурайбакка байытааһын (убаҕас эттиктэри туһаммакка эрэ сир баайыттан туһалаах минералларын магнит, электростатика, фотометрия о. д. а. ньымаларынан араартааһын.)

Категория: Обогащение полезных ископаемых

ископаемый

прил. 1. (добываемый из недр земли) сиртэн хостонор; ископаемые минералы сиртэн хостонор минераллар; полезные ископаемые в знач. сущ. мн. сиртэн хостонор туһалаах баайдар; 2. палеонт. сир анныттан көстөр; ископаемое животное сир анныттан көстөр харамай.

общественно-полезный

прил. обществоҕа туһалаах; общественно-полезный труд обществоҕа туһалаах үлэ.

полезный

прил
туһалаах

полезный

прил. туһалаах, көдьүүстээх; полезное растение туһалаах үүнээйи.

Еще переводы:

разведкалаа=

разведкалаа= (Якутский → Русский)

в разн. знач. разведывать, производить разведку; хостонор баайьг разведкалаа = производить разведку полезных ископаемых; өстөөх баар сирин разведкалаа = производить разведку вражеского расположения.

поиск

поиск (Русский → Якутский)

м. 1. поиски мн. көрдөбүл, ирдэбил; отправиться на поиски көрдүү бар; 2. поиски мн. көрдөөһүн; поиски полезных ископаемых сиртэн хостонор туһалаах баайдары көрдөөһүн; 3. воен. ирдээһин, разведка.

көстүү

көстүү (Якутский → Русский)

и. д. от көһүн = 1) вид; тас көстүүтэ внешний вид; 2) обнаружение, нахождение; сүтүк көстүүтэ нахождение пропажи; туһалаах баай көстүүтэ обнаружение полезных ископаемых; 3) театр. явление.

измельчение

измельчение (Русский → Якутский)

мэлийии (хостоммут урууданы 0,07-0,3 мм диэри үлтүрүтэн мээккэлээһин — байытар (обогащение) -үлэ биир түһүмэҕэ.)

Категория: Обогащение полезных ископаемых
байар

байар (Якутский → Якутский)

  1. аат суолт. Баайга дьулуһуу, байыы. ☉ Стремление к богатству; обогащение
    Байар үлүскэнэ киһи сигилитин алдьатар даҕаны адьынат эбит. Софр. Данилов
    Киһи киһини атаҕастыыр даҕаны! Байар имэҥэр кэрээн сүтэр. М. Доҕордуурап
    [Боккуо:] Байар эккирэтиитигэр амтаннааҕы аһаабаппыт, санныбытыгар бүтүн таҥаһы таҥныбаппыт. А. Софронов
  2. даҕ. суолт. Үптэнэр-астанар, баайданар. ☉ Богатеющий, умеющий добывать богатство. Байар киһи түүн сүгүн утуйбат (өс хоһ.). Эн аҕаҥ байар мөккүөргэ ылларбыт киһи. Баардаах байар дьыла кэллэ, Үптээх үөрэр үрдүк дьыла үтүрүйдэ, Харчылаах хаҥыыр дьыла кэллэ. Саха фольк.
туһалаах

туһалаах (Якутский → Русский)

полезный; выгодный; туһалаах дьарык полезное занятие; тупата суох бесполезный, напрасный; тупата суох кэпсэтии бесполезный разговор; тупата суох үлэ напрасный труд # сир туһалаах баайдара полезные ископаемые.

байытааччы

байытааччы (Якутский → Якутский)

  1. байыт диэнтэн х-ччы аата. Худуоһунньук кэрэни өйдүүрүн байытааччы дьахтар эбээт. ПБН ОПТ
    Дьиҥнээх поэзия – дьоннуу, киһилии быһыыны тэнитээччи, норуоту духуобунай өттүнэн байытааччы. ОГГ СМ
  2. көсп. Сиртэн хостонор боруодалары атын булкаастартан ыраастааччы. ☉ Специалист по обогащению полезных ископаемых, обогатитель
    Быйылгыттан ыла аҕыс кылааһы бүтэрбиттэр үс сыл устата үөрэниэхтэрэ итиэннэ алмаастаах урууданы байытааччылар, слесардар идэлэрин баһылыахтара. «Кыым»
көрдөөһүн

көрдөөһүн (Якутский → Якутский)

аат.
1. Тугу, кими эмэ була сатааһын. ☉ Розыски, поиски кого-чего-л.
Билигин аны бу киһини онноманна көрдөөһүн буолбута. Д. Таас
Айар үлэ диэн мэлдьи көрдөөһүн, боруобалаан көрүү, поэт этэринии «биллибэт эйгэҕэ айаннааһын» буолар. «ХС»
2. геол. Сир баайын туһаҕа таһаараары була сатааһын, чинчийии. ☉ Разведка недр на содержание полезных ископаемых
Кини Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии бүтээтин кытта, Саха сиригэр алмаас көрдөөһүнүгэр кэлбитэ. Суорун Омоллоон
Эспэдииссийэ кэлин сылларга көмүстээх сирдэри көрдөөһүҥҥэ ыытар үлэлэрэ …… көдьүүстээҕэ быһаарылынна диэххэ наада. Тумарча

чинчийээччи

чинчийээччи (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ наука ирдэбилинэн үөрэтэр, чинчийэр киһи. ☉ Человек, занимающийся научными исследованиями, исследователь
Кини ис-иһиттэн чинчийээччи, наука үлэһитэ этэ. Г. Угаров
Чинчийээччилэр онон саха сылгытын хас да тус-туһунан бөлөххө араараллар. АНП СЭЭ
Саха тылыгар монгуол, эбээн, эбэҥки тылларын сабыдыаллара күүстээҕин чинчийээччилэр бэлиэтииллэр. СТЫМ
◊ Сир баайын чинчийээччи — сир анныгар сөҥө сытар туһалаах баай ханан баарын, төһөтүн үөрэтэр, чинчийэр киһи. ☉ Специалист по разведке недр, полезных ископаемых, геолог
Сир баайын чинчийээччи — ааттаах булчут, сылайбат-элэйбэт уол оҕо бэрдэ буолуохтаах. Т. Сметанин. БАМ мантан ырааҕа суох сиринэн ааһыаҕа. Ол иһин сир баайын чинчийээччилэр тиэтэйэллэр. Хорсуттар с.

орочуоттаах

орочуоттаах (Якутский → Русский)

диал. полезный, выгодный; орочуоттаах үлэ выгодная работа.