широкий; просторный; обширный; киэҥ өрүс широкая река; киэҥ дьиэ просторный дом; киэҥ кыраай обширный край.

прил. 1. (обширный) киэҥ, дэлэгэй, нэлэмэн; 2. (подробный, обстоятельный) олус уһун, олус сиһилии; пространное письмо олус уһун сурук.

томоон-имээн дойду фольк. обширная страна, местность; раздолье.

аат. Олорор нэһилиэнньэтин, экэниэмикэтин, баайын-дуолун өттүнэн атыттартан уратылаах киэҥ сир-дойду (үксүгэр Арассыыйа иһинэн араартааһыҥҥа). ☉ Обширный район (территория), объединённый экономическими, географическими и другими особенностями, регион. Хостонор баайдаах эрэгийиэннэргэ өлүүлэрин хаалларбыттар дии саныыбын. «Саха с.»

даҕ. Нэлэһийэн көстөр, киэҥ-куоҥ. ☉ Просторный, обширный
Унаа рар усталаах, нэлиэн к э т и ттээх Улахан алаас хатыҥнаах чараҥар, Ыһыах дьонноро, сиэттиһэ кэккэлээн, Оһуокай-үҥкүү ырыатын тардаллар. И. Эртюков
[ Киһи эбээт] Сүүрүктээх улуу өрүстэр Сүнньүлэрин туора халытан Кэтит-нэлиэн сыһыыларга Киэҥ муоралары долгуппут. С. Васильев
△ Ула хан, баараҕай. ☉ Огромный, гигантский, большой. [Көмүс көрдөөннөр] Нэлиэн таастары Динэмиитинэн тэптэртээн Дэлбэритэ ыыталаатылар. Өк сөкүлээх Өлөксөй
ср. бур. нэлэнхы ‘обширный’

прил. 1. кэтит; киэҥ; широкая улица киэҥ уулусса; 2. (просторный) киэҥ; широкий пиджак киэҥ бинсээк; 3. (обширный) киэҥ, кэтит; широкий простор киэҥ куйаар; 4. перен. (охватывающий многое) киэҥ; широкое обсуждение киэҥ дьүүллэһии; # на широкую ногу киэҥник, дэлэйдик; широким фронтом киэҥ фронунан, киэҥник хабан.

даҕ., поэт. Ыраахха диэ ри нэлэһийэн барар, олус киэҥ. ☉ Занимающий большое пространство, просторный, обширный (о местности)
Куораппыт Туймаада киэҥ нэлэмэн хонуутугар, к ү ө х т ү ҥ ү т у м а р ы к к а к ө с т ө р ө кэрэтэ, үчүгэйэ бэрдэ. Н. Якутскай. Киэҥ нэлэмэн үрэҕи үрдүнэн сарсыардааҥҥы хоп-хойуу үрүҥ туман …… халыйа устар. А. Бэрияк
△ Балачча улахан, кэтит. ☉ Значи тел ьны й по ра змера м, ш ирокий
Бүрүсүдьүүм остуолун кэтэҕинэн сыана үрдүттэн нэлэмэн кэтит кыһыл таҥастар тэниччи тардыллан түс пүттэр. Амма Аччыгыйа
Көтөр, уһун моонньун умса куоҕатан, нэлэмэн кэтит кынаттарынан арыычча сапсынан нэһииччэ салгыҥҥа уйдаран иһэр курдуга. Н. Заболоцкай
ср. бур. нэлэнхы ‘обширный’

Словарь Пекарского:
[ср. др.тюрк. мэҥгү, бур. мөнхө (мүнхү, мүнкү, мүнхэ), монг. мөҥкө - вечный] =мэгэ, мөҥө (мөгө), мөҥү, мэҥии, (мэги), мэҥиэ;

1. непреходящий, вечный;
2. большой обширный, пространный Б.; мэҥэ таҥара неизмеримое небо Б. (=мэҥэ халлаан );
3. небо, местопребывание Бога;

фольк. өлбөт мэҥэ уута вечная вода, оживляющая вода.

просторный, широкий; киэҥ нэлэмэн муора морская ширь; киэҥ нэлэмэн бааһыналар обширные пашни.

равнина; луг; поляна; киэҥ сыһыы обширная равнина; уу ылар сыһыыта заливной луг.