несов. см. объяснить.

нареч. понятно, внятно, ясно; дьэҥкэтик быһаар = объяснить что-л. вразумительно, ясно.

сов. 1. кого-что сырдат; 2. что, перен. (объяснить, изложить) сырдат, быһаар, өйдөт; осветить положение балаһыанньаны сырдат.

1) напоминать; киниэхэ ону өйдөтөөр ты ему напомни об этом; 2) объяснять, разъяснять, пояснять; задачаны оҕолорго өйдөт = объяснить детям задачу.

с. 1. (по гл. объяснить) быһаарыы, өйдөтүү; объяснение слова тылы быһаарыы; 2. (по гл. объясниться) быһаарсыы; 3. быһаарыы, быһаарыы сурук; представить свой объяснения бэйэҕиттэн быһаарыыта биэр; # объяснение в любви тапталга билинии, таптыыры этии.

сов. 1. (милостиво согласиться на что-л.) аахай, аахайан абыраа; снизойти объяснить что-л. аахайан быһааран абыраа; 2. (проявить снисхождение) (өйдөөн) аһын; снизойти к его слабостям кини кэбирэх өттүн өйдөөн аһын.

1) толковать, растолковывать, разъяснять, объяснять; киһитигэр быһаара оҕуста он уже растолковал (это) своему приятелю; уруогун быһааран биэр = объяснить урок; үлэтин быһааран биэр = определить чьи-л. функции; 2) решать; выносить решение; маны мунньах быһаарыа это решит собрание.

туохт. Түргэн-түргэнник, судургутук хас да боппуруоһу быһааран биэр. ☉ В темпе, не осложняя, объяснить несколько вопросов подряд
Биһиги, эдэрдэр, арыт олус судургу быһыта быһаартаан кэбиһэбит. Амма Аччыгыйа
«Мин сааһым уон иккибэр баран сылдьабын, оттон ити уол уона буолла», — диэн Абдуркулла быһаартаата. Эрилик Эристиин

сов. I. что ас; ат; раскрыть клетку клетканы ас; раскрыть пакет бакыаты ас; раскрыть зонтик зонтигы ас; раскрыть рот айаххын ат; 2. кого-что (обнажить) арый, ас, хастаа; раскрыть грудь түөскүн аһын; З. что (объяснить скрытый смысл) ас, биллэр; раскрыть тайну кистэлэҥи ас; 4. что (путём исследования) арый, ас; 5. кого-что (разоблачить) арый, саралаа; раскрыть преступный замысел врага өстөөх ыар буруйдаах сору-нуутун арый; # раскрыть глаза кому-л. хараҕын ас, өйдөт; раскрыть чью-л. игру кистэлэҥ санаатын бил.

туохт.
1. Туох эмэ буоларын эбэтэр өрдөөҕүтэ буолан ааспытын санат. ☉ Напомнить о чём-л. предстоящем или прошедшем
Саша күөгүлүүр ураҕаһынан хайдах эрэ туйгун скрипаһы өйдөтөрө. Н. Заболоцкай
Эн эппитиҥ: бэрт да хатыҥ үүммүт, Чыычаах ыллаатын, күн көрдүн! Оҕо сааска көрүлүүр күммүт Дьоллоох чаастарын өйдөттүн. П. Тулааһынап
2. Быһааран биэр, биллэр. ☉ Объяснить, разъяснить, довести до сознания
А.Е. Кулаковскай киһи, уопсастыба олоҕор тыл суолтата олус улаханын биһиэхэ өйдөтөр. Суорун Омоллоон
Киһиэхэ эрэбил баара Киһини өрө көтөҕөр; Оҥорбутун оҥорторор, Өйдөөбөтөҕүн өйдөтөр. Баал Хабырыыс