сыһ. Тохтобула суох, быыс биэрбэт курдук чаастатык. ☉ Беспрерывно, непрерывно
Даарыйа эмээхсин имитэр куобаҕын тириитэ быыстала суох туртаҥныыр. Амма Аччыгыйа
Кырдьаҕас уус уһанар дьиэтин иһигэр сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри быыстала суох балта тыаһа чыҥыйан иһиллэр. Д. Таас

онтуката баара

онтуката буоллаҕына

ситим сыһыан холб.
1. Бэриллэр санааны туох да эбиитэ-доҕуһуола суох итинник диэн туоһулаан, бигэргэтэн этэри көрдөрөр. ☉ Выражает подтверждение высказываемой мысли (и без того, и так)
Онто да суох арыыйда олорор буолбаппын дуо? П. Ойуунускай
Кэбис, саха поэзиятыгар Онто да суох лабаҥха кэмчитэ суох. И. Гоголев
Пураама онто да суох, уокка быраҕыллыбыт буорах курдук эстээри, тымтан олороро. С. Курилов (тылб.)
2. Саҥарааччы этиллэр санааҕа «кырдьыга баран, дьиҥинэн эттэххэ» диэн сыһыаннаһарын көрдөрөр. ☉ Выражает достоверность высказываемой мысли (и в самом деле)
Онто да суох, арыый сынньалаҥ буолаарай дии саныыбын. Суорун Омоллоон
Онто да суох, биһиги үс эрэ үлэлиибит буолбат дуо, мэлдьитин — Илья, Жора, мин! В. Яковлев

ситим сыһыан холб.
1. Бэриллэр санааны туох да эбиитэдоҕуһуола суох итинник диэн бигэргэтэн, туоһулаан этэри көрдөрөр. ☉ Выражает подтверждение, обоснование высказываемой мысли (и без того, и так уж)
Онто суох, ити дьахтар тыынын илиигэр ыларыҥ чугаһаан эрэр, быһыыта. Суорун Омоллоон
Ыл, хата, олорума — уолаттар балааккаларыгар маста кыстаа! Онто суох, эрбэспит үтүөбүтүгэр мастарын бары хоро таһан эрэбит. В. Яковлев
2. Кэпсэтээччи санаатын, тылларын кытта эмискэ сөбүлэһиини, ону итэҕэйиини көрдөрөр. ☉ Выражает внезапно возникшее согласие и убеждение в правильности мыслей и слов собеседника (да, действительно; да, конечно; в самом деле)
— Ээ, онто суох, оннук. Онон тугу гыналлар үһү. П. Ойуунускай
— Доҕоор, онто суох, саатар уолбутун үөрэххэ ыытыахха. И. Гоголев
— Онто суох, бурдук үүммэтэҕэ өр буолла. П. Егоров
3. Кэпсэтээччи тылыгар хап-сабар сөбүлээһини көрдөрөр. ☉ Выражает внезапное одобрение слов, поступков собеседника (то-то, вот хорошо)
Онто суох, хата ити оҕом улааттаҕына өйдөөх дьахтар буолара буолуо ээ. Эрчимэн

сыһыан холб. Оонньуу буолбатах, кырдьыгынан, дьиктинэн (ыллахха). ☉ Выражает оговорку говорящего относительно серьёзности и действительности высказываемой мысли. Оонньуута суох, бүгүн үлэни бүтэрдэххэ сатанар
□ Кырдьык, оонньуута суох, Айдар тугу эрэ былаанныыр. Н. Лугинов

I
1. эб. Саҥарааччы этиллибиккэ оннук буолбатах диэн утары этэр, сөпсөспөт, аккаастанар хардата. ☉ Употребляется при отрицательном ответе, при выражении несогласия с чем-л., нет
Суох, суох... Дьиэҕэ эрэ киириэм суоҕа... А. Софронов
— Даша, хайа туох буоллуҥ, ыалдьыбыккын дуу? — Суох, ыалдьыбаппын. М. Доҕордуурап
[Михаил:] Суох, оҕонньор, биһиги төннөрбүт сатаммат. С. Ефремов
2. даҕ. суолт. Үөскэтиллибит -лаах сыһыарыылаах даҕааһын буолбат форматын үөскэтэр. ☉ Образует отрицательную форму производного прилагательного на -лаах. Тыла суох. Атаҕа суох
□ Сэмэн Бэһиэлэйэп хараҕа суох Сүөдэргэ тугу эрэ сэһэргээн хаҥынайар. Амма Аччыгыйа
Тыала суох, ичигэс, уу-чуумпу киэһэ. Н. Якутскай
Ол туох да сайдыыта суох дьон тугу билээхтиэхтэрин сөбүй? С. Ефремов
Улахан баайа суох, айаҕын эрэ ииттэр сэниэ киһи эбит. МНН
3. сыһ. суолт. Сыһыат сорох формаларын үөскэтэр. ☉ Образует некоторые наречия с отрицательным значением (напр., непрерывно, без вести)
Лоокуут өр саҥата суох олорбута. Дьүөгэ Ааныстыырап
Тыал эрэ быыстала суох куугунуур. Н. Заболоцкай
Ууга тааһы бырахпыт курдук сураҕа суох сүппүтэ. Ф. Софронов
4. туохт. суолт.
1. Туохтуур буолбат форматын үөскэтэр. ☉ Образует отрицательную форму будущего времени глагола
Эһиги эппит тылгытыттан туоруом суоҕа. Ньургун Боотур
Улахан үөскэ киһи сатаан айанныа суох. Эрилик Эристиин
[Николай:] Көмөтө суох кыайан хаамыа суохпун. С. Ефремов
2. Баар буолбатах, мэлигир (этиигэ кэпсиирэ буолар). ☉ Не имеется, нет в наличии, не существует (в знач. сказуемого)
Тула өттүбүтүгэр туох да тыас-уус суох. Н. Якутскай
Киһи хаама түһүөх иллэҥ сирэ суох. Софр. Данилов
Дьиэҕэ биир да эр киһи суох. Күннүк Уурастыырап
♦ Быара суох барда (ыыталаата, ыытта) көр быар
Хайа, Маайа, туох айылаахтан быара суох бардыҥ? В. Гаврильева
[Балаатаҕа сытааччылартан] иккиһэ дөрүн-дөрүн көрүдьүөстээхтик саҥарталаан, дьонун быара суох ыыталыыр сүүрбэччэлээх Коля. Р. Кулаковскай
Иччитэ суоҕунан көрөр көр иччи. Кини иччитэ суоҕунан көрбүт муус чаккырыас харахтара бу кэмҥэ олус сытыытык, оттомноохтук көрүтэлээн ыллылар. П. Филиппов
Сирэйэ-хараҕа суох көр сирэй-харах. Өстөөх сирэйэ-хараҕа суох бүлүмүөт уотун аспыта. «ХС»
Аны санаатахха, атыыһыттар кэнэн дьадаҥы эбээннэри олус да сирэйэ-хараҕа суох албынныыр эбиттэр. А. Кривошапкин (тылб.)
Сы- та да суох көр сыт II. Дьиҥэр, онно промышленность сыта да суох. ПН ДЫ
Уот умуллан эрэр эбит, тула киһи чээччэйбит суола көстөр да, французпут сыта да суох. «ХС». Ты- ла суох барда — тута өллө (булка сыһыаннаан этэргэ). ☉ Падать замертво (о добыче на охоте)
Көрбүтүм — үс куба тыла суох барбыт. Н. Лугинов
Кини бу сырыыга үчүгэйдэттэ: үс моонньоҕон тыла суох барда, биир сатыылаан өрө даллаахтыы түстэ. Д. Таас
Кэлин уоскуйан баран көрбүтүм: сүүрбэ түөрт анды тыла суох барбыттар. «ХС». Тыла суох ыыт — кими эмэ саҥатыттан матар, саҥарарын тохтот. ☉ Заставить замолчать кого-л., лишить дара речи
Сытыы кыыс биһигини тыла суох ыыталыырыттан кини күлэрин туттуна сатыы олорор. Амма Аччыгыйа
Кини тугу да саҥарбакка эрэ, аҥаардас хомойо быһыытыйбыт наҕыл мичээринэн биһигини тыла суох ыыталыыр буолара. «ХС»
Үүнэтэһиинэ суох бар көр үүн. Дьокуускайдааҕы духуобунай сэминээрийэҕэ ити саҕана үүнэ-тэһиинэ суох барбыт реакционер, манархыыс Тихоновскай преподователинэн үлэлиирэ. «ХС»
Бу барыта А.Н. Островскай ыраахтааҕылаах Россияҕа үүнэ-тэһиинэ суох барбыт бардам баайдары саралыы тардыбытын санатар. «ХС». Хараҕа суох кэпс. — түгэҕэ биллибэт, дириҥ. ☉ Бездонный, глубокий
«Атын сиргэ баран оттооһун хараҕа суох дириҥ ороскуот», — диэтэ Яков. М. Доҕордуурап
◊ Кэмэ суох — олус, наһаа. ☉ Безмерно, очень много, сильно
— Быйыл төһө куһу сиэтилэр? — Кэмэ суох өлөрдүбүт. Далан
Лоокуут …… Ньургуһуну кытта булка бииргэ сырыттаҕына ол күн сүрэҕэ-быара кэмэ суох үөрэрэ, ол курдук астык буолара, мэктиэтигэр, бултуйара да элбииргэ дылы буолара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Муҥура суох көр муҥур I. Норуот өйө дириҥин, уустук санаата муҥура суоҕун кини бэл саамай кыра, көр курдук айымньыта — таабырын — туоһулуур. Саха фольк. [Дуня:] Миша, доҕоруом, сылдьарыҥ былаһын тухары муҥура суох таптыыр доҕордоохпун диэн өйдүүр буол. С. Ефремов. Суох буол харыс т. — өл. ☉ Умереть, уйти из жизни
Россия гениальнай поэта Некрасов суох буолла. Эллэй
[Сүөкүлэ:] Хайдах да итэҕэйбэппин, Киирик суох буолан хаалбытын... С. Ефремов
Айар идэ кистэлэҥ Аанын чахчы арыйаат, Суоруматык суох буолан, Соһуппута доҕорбут. ПИ КТ. Суох гын харыс т. — өлөр. ☉ Убить, уничтожить
Өстөөхтөр мин оҕобун суох гыммыттара. Амма Аччыгыйа
[Геолог:] Дьэ, онон, Киирик Николаевич, өстөөхтөр ону билэннэр эйигин суох гына сатаабыттар эбит. С. Ефремов
Өлөксөйү итинник түргэнник суох гыныахтара дии санаабат этэ. Ф. Захаров. Суох оҥор — кимитугу эмэ эс, кыдый. ☉ Уничтожать, ликвидировать кого-что-л. 1924 сылтан 1927 сылга диэри …… үөрэҕэ суоҕун суох оҥорбут нэһилиэнньэ ахсаана тоҕус тыһыынча аҕыс сүүс киһи буолбута ыйыллар. Н. Яковлев
Көмүс чыычаахтарбытын сэймэктиир, күн сириттэн суох оҥортуур ньиэмэстэр диэн хайдах сирэйдээх-харахтаах дьоннор үһүлэрий? «ХС»
«Эһиги сарсын ол бөдөҥ халыыбырдаах бүлүмүөтү суох оҥоруҥ», — диэн Процкай бирикээстиир. В. Быков (тылб.)
Үрдэ суох көр үрүт. Үс тыһыынчалаах Розалия Гаврильевна Троева үрдэ суох хайҕанар. КН ТДь
Үрдэ суох үөрүү, онтон эмиэ сирии, атыны, ордугу көрдөөһүн. «ХС»
тюрк. йок, йох, юк, чок, дьок
II
аат сыһыан т. Саҥарааччы этиллибиккэ оннук буолбатах диэн хардатын, утары этиитин, сөбүлэспэтин, аккаастанарын көрдөрөр. ☉ Выражает отрицание, возражение, несогласие, отказ говорящего по поводу высказанных мыслей (нет)
Суох, суох, Микиитээ, сатыы бараҕын. Амма Аччыгыйа
Суох, хаһан да оннук суоҕа. Суорун Омоллоон
Суох, уум кэлиэ суох. Суорун Омоллоон
Суох, баһыыба. «ХС»

сыһыан холб. Быһаччы утарыы, аккаас, олох наадата суох. ☉ Выражает резкое возражение, прямой отказ. Эс суох доҕор, ону мин билэр үһүбүн дуо?!
□ Эс суох доҕор
Тоҕо күнүүлүөм суоҕай, өскө туох эмэ баар эбит буоллаҕына. И. Семёнов

хом. суолт. аат. Дьадаҥы, кыаммат дьон барылара. ☉ Неимущие люди, беднота
Мин суохдьадаҥы туһугар охсуһарбын син биир тохтотуом суоҕа. Амма Аччыгыйа
Суох-дьадаҥы туһугар Сорунан туран охсуспут Судаарыскайдар диэн дьон Сурахтарын истэриҥ буолуо. Болот Боотур
Суох-дьадаҥы субаларын Сулуйан, сонообут суордары, Батталлардаах баайдары Баска биэриий, бааһынай. Эллэй

некоммерческая автономная организация

некоммерческая организация

фонд (как некоммерческая организация)

1. 1) нет (отрицание); суох , бүгүн кэлбэппин нет, сегодня я не приду; 2) частица нет, не имеется; отсутствует; суох баар икки ардынан ни да ни нет; өйгө да суох и в помине нет; и в уме не было ; суох гын = свести на нет; суох буол = а) сойти на нет; б) эвф. умереть, скончаться; суох аата соҕотох нет так нет; куһаҕан үчүгэйэ суох буолбат посл. нет худа без добра; куһаҕана суох неплохой; бэрдэ суох неважный; сириксэнэ суох неразборчивый; элэккэиэ суох угрюмый, необщительный; 3) частица, образует отриц. ф. имени обладания на =лаах не имеющий, не обладающий; без=: атаҕа суох безногий; хромой; илиитэ суох безрукий; тыла суох немой; глухонемой; хараҕа суох слепой; безглазый; 4) образует отриц. ф. гл.: барыа суох он не пойдёт; бүтэриэхтэрэ суох они не закончат; эйиэхэ биэрэрим суох я тебе не должен; 2. в знач. сущ. отсутствие, неимение, отсутствующее, несуществующее; суоҕу суоруоҥ дуо см. суор = # онто (да) суох выражает согласие с собеседником, одобрение его слов и так, без того уже; в самом деле, действительно; онто да суох ыалдьан нэһиилэ сылдьабын и без того я болен и едва хожу; эчи (или эчикийэ) суох нет, нет (усиленное отрицание, употр. обычно в диалоге); саас кустуугун дуо ? — Эчикийэ суох ! поедешь весной охотиться на уток?—Нет, нет (что ты)!

налог на незаслуженный прирост стоимости

v. there is/are not, there does not exist; adv. no, not; int. no!